Wpłata darowizny na techniczny rachunek daje prawo do zwolnienia z podatku
Jeśli matka wpłaciła kwotę objętą umową darowizny na techniczny rachunek bankowy, przeznaczony do spłaty kredytu hipotecznego oraz pożyczki hipotecznej, którego współwłaścicielem jest obdarowana córka, spełniony został warunek udokumentowania wpłaty na rachunek bankowy nabywcy. Córce przysługuje zwolnienie z podatku od spadków i darowizn – stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny.
Sprawa, którą zajmował się Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła darowizny wśród najbliższej rodziny. Temat niby oczywisty, a jednak pełen rozbieżności co do oceny skutków podatkowych między podatniczką a organami podatkowymi. Wątpliwości powzięła podatniczka, której matka przekazała darowiznę pieniężną, przelewając pieniądze na konto, wskazując w tytule operacji: "Darowizna dla córki od mamy na spłatę kredytu hipotecznego". We wniosku o interpretację podatniczka wskazała, iż rachunek bankowy, na który została przekazana darowizna przez jej mamę jest rachunkiem technicznym, na który można tylko przelewać środki do spłaty kredytu oraz pożyczki. Podatniczka jest współwłaścicielem tego rachunku bankowego, nie jest on jej rachunkiem płatniczym.
Zapytała, czy ma możliwość skorzystania ze zwolnienia od podatku od spadków i darowizn określonego w art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, w przypadku dokonania przez darczyńcę przelewu środków pieniężnych na techniczny rachunek bankowy dedykowany do spłaty kredytu hipotecznego, do spłaty których zobowiązana jest obdarowana, będąc współwłaścicielem tego rachunku.
Do skorzystania ze zwolnienia podatkowego konieczne jest łączne spełnienie dwóch warunków, tj. zgłoszenie do właściwego urzędu skarbowego w ciągu sześciu miesięcy faktu otrzymania darowizny oraz udokumentowanie otrzymania środków pieniężnych dowodem ich przekazania na rachunek płatniczy nabywcy (obdarowanego), na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym.
Podatniczka zapytała, czy wskazanie rachunku do spłaty przypisanego do wnioskodawczyni jako osobny spłacającej wskazany kredyt i pożyczkę hipoteczną, prawidłowo dokumentuje otrzymanie darowizny pieniężnej w rozumieniu art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Jej zdaniem taki przelew jest prawidłowy i ma ona prawo do wspomnianego zwolnienia z podatku od spadków i darowizn.
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał stanowisko podatniczki za nieprawidłowe. Stwierdził, że nie można rachunku przeznaczonego do spłaty zadłużenia uznać za rachunek należący do podatniczki, gdyż jest to jedynie rachunek techniczny, na którym bank ewidencjonuje spłatę udzielonego kredytu. Organ podkreślił, że art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn wyraźnie wskazuje, że do skorzystania ze zwolnienia koniecznym jest udokumentowanie otrzymanych środków pieniężnych dowodem przekazania na rachunek nabywcy, na jego rachunek.
WSA i NSA po stronie podatniczki
W wyroku z 1 kwietnia 2025 r. WSA w Gliwicach uznał stanowisko podatniczki za prawidłowe (I SA/Gl 1118/24). Sąd stwierdził, że w sytuacji, gdy wpłata kwoty objętej umową darowizny pomiędzy krewnymi dokonana została przez darczyńcę (matkę skarżącej) na techniczny rachunek bankowy, dedykowany do spłaty kredytu hipotecznego oraz pożyczki hipotecznej którego współwłaścicielem jest zobowiązana do spłat obdarowana (skarżąca), warunek udokumentowania wpłaty na rachunek bankowy nabywcy jest spełniony.
Oddalając skargę kasacyjną Dyrektora KIS Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 września 2026 r., III FSK 782/25, zgodził się z sądem pierwszej instancji, że zestawienie rezultatów wykładni językowej, systemowej zewnętrznej (prowadzonej w zgodzie z Konstytucją RP) i funkcjonalnej prowadzi do konstatacji, że udokumentowanie przekazania darowanych środków pieniężnych w sposób przedstawiony we wniosku interpretacyjnym nie pozostaje w sprzeczności ani poza zakresem przesłanki zwolnienia podatkowego z art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn.
NSA podkreślił, że w sytuacji, gdy wpłata kwoty objętej umową darowizny pomiędzy krewnymi dokonana została przez darczyńcę (matkę skarżącej) na techniczny rachunek bankowy, dedykowany do spłaty kredytu hipotecznego oraz pożyczki hipotecznej, którego współwłaścicielem jest zobowiązana do spłat obdarowana, warunek udokumentowania wpłaty na rachunek bankowy nabywcy jest spełniony. Wpłata taka w sposób wyraźny i niewątpliwy dokumentuje kto, komu i ile darował. Faktycznie dokonany i potwierdzony przelew podarowanych środków pieniężnych jednoznacznie potwierdza rzeczywisty charakter darowizny. Sformułowanie użyte w art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn "na rachunek bankowy nabywcy" nie oznacza, że musi to być konto, jakie bank prowadzi dla obdarowanego. Podatniczka jest współwłaścicielem tego rachunku.
Eksperci: Wyrok korzystny dla podatników
- Zasadniczo organy podatkowe i większość sądów administracyjnych dość restrykcyjnie podchodzą do przepisów regulujących prawo do zwolnienia z opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn wśród osób najbliższych. Zostało wydanych wiele interpretacji indywidualnych i wyroków sądów administracyjnych odmawiających prawa do zwolnienia z opodatkowania, jeśli wpłata darowizny nie została bezpośrednio dokonana na konto bankowe obdarowanego. W moim przekonaniu, przy wykładni tych przepisów należałoby przede wszystkim uwzględniać cel zwolnienia, tj. zwalniać z opodatkowania darowizny wśród najbliższych, jeśli można ustalić rzeczywisty przepływ środków pieniężnych - podkreśla Agnieszka Zachorska doradca podatkowy Kancelaria Pietrusiński sp.k.
Takie podejście sprawiałoby, jej zdaniem, że przepisy byłyby bardziej przejrzyste i łatwiejsze do stosowania przez podatników, ograniczając jednocześnie problemy i wątpliwości, co do tego jak w praktyce stosować te przepisy.
- Zwrócić bowiem należy uwagę, że te regulacje prawne mają zastosowanie do osób fizycznych (najczęściej zwykłych obywateli), którzy nie śledzą meandrów prawa na co dzień. Powołany wyrok, zasługuje na uwagę przede wszystkim z perspektywy praktycznego stosowania art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Właśnie w powołanym wyroku sąd zwrócił uwagę na to, że nie sama nazwa czy techniczny charakter rachunku bankowego, lecz możliwość jednoznacznego ustalenia rzeczywistego przepływu darowanych środków pieniężnych, ma istotne znaczenie. W ocenie sądu wpłata darowizny została w sposób wystarczający udokumentowana, zaś z przelewu wynika, kto przekazał środki, na rzecz kogo i w jakiej wysokości – podkreśla Agnieszka Zachorska.
Jej zdaniem, takie podejście jest zgodne z celem przepisu i jak najbardziej zasługuje na aprobatę.
- Przepisy prawa adresowane do osób fizycznych i dotyczące życia poza prowadzoną działalnością gospodarczą powinny być proste do stosowania. Jeśli ustawodawca wprowadza zwolnienia podatkowe dla tych osób, to regulacje prawne nie powinny ich obciążać zawiłościami – ocenia Agnieszka Zachorska.
Można ustalić darczyńcę, obdarowaną oraz kwotę darowizny
- Wyrok NSA zasługuje na aprobatę, ponieważ przeciwstawia się nadmiernie formalistycznemu podejściu do warunków zwolnienia przewidzianego w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn. Celem obowiązku udokumentowania darowizny pieniężnej jest przede wszystkim zapewnienie możliwości zweryfikowania rzeczywistego przepływu środków oraz ustalenia, kto, komu i jaką kwotę przekazał – podkreśla dr Radosław Bulejak, radca prawny i doradca podatkowy w Kancelarii AXELO Prawo i Podatki.
Ekspert wyjaśnia, że jeżeli darczyńca przelewa środki na techniczny rachunek służący do spłaty zobowiązania obdarowanego, a dokonany przelew pozwala jednoznacznie ustalić strony i wysokość darowizny, odmowa zwolnienia wyłącznie ze względu na techniczny charakter rachunku prowadziłaby do nadania wymogowi dokumentacyjnemu znaczenia oderwanego od celu tej regulacji.
- Jednocześnie wyroku nie należy odczytywać jako generalnego przyzwolenia na przekazywanie darowizn na dowolny rachunek związany z obdarowanym. W rozpoznawanej sprawie istotne było to, że rachunek był przeznaczony do spłaty kredytu i pożyczki obciążających obdarowaną, a ona sama była jego współwłaścicielem. Przelew pozwalał przy tym w sposób niewątpliwy ustalić darczyńcę, obdarowaną oraz kwotę darowizny. Nie oznacza to więc, że każde przekazanie darowizny na rachunek techniczny będzie spełniało warunki zwolnienia – zauważa dr Radosław Bulejak.
