Wspólne rozliczenie z małżonkiem jest jedną z najpopularniejszych form rozliczania podatku dochodowego przez osoby fizyczne. Nie może to dziwić, bo zastosowanie tego rodzaju rozliczenia w niektórych przypadkach wiązać się może ze sporą obniżką podatku do zapłaty. Pamiętać jednak trzeba o szeregu warunków, bez spełnienia których wybór tej preferencyjnej formy opodatkowania nie jest możliwy.

Kiedy wspólne rozliczenie jest korzystne

Najprościej rzecz ujmując, wspólne opodatkowanie korzystne jest w przypadku, gdy dochody małżonków podlegałyby opodatkowaniu według stawek w różnych progach podatkowych (12 proc. oraz 32 proc.). Wspólne rozliczenie polega bowiem na tym, że podatek oblicza się po uprzednim odliczeniu, odrębnie przez każdego z małżonków, kwot pomniejszających dochód, a podatek określa się na imię obojga małżonków w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy łącznych dochodów małżonków. Co ważne omawiany sposób opodatkowania dochodu małżonków ma zastosowanie również, jeżeli jeden z małżonków w roku podatkowym nie uzyskał przychodów ze źródeł opodatkowanych według tzw. skali podatkowej lub osiągnął dochody w wysokości niepowodującej obowiązku uiszczenia podatku.

Możliwość skorzystania z omawianej preferencji jest możliwa po spełnieniu kilku warunków. Pierwszymi z licznych warunków, których spełnienie pozwala na łączne rozliczenie podatku przez małżonków dotyczy pozostawania przez nich w związku małżeńskim i wspólności majątkowej. Otóż zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych PIT (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2647 z późn. zm.) wspólne rozliczenie z małżonkiem jest możliwe, jeżeli małżonkowie pozostawali w związku małżeńskim i we wspólności majątkowej:

  • przez cały rok podatkowy albo
  • od dnia zawarcia związku małżeńskiego do ostatniego dnia roku podatkowego - w przypadku gdy związek małżeński został zawarty w trakcie roku podatkowego.

Z powyższego wynika, że podatnicy nie muszą pozostawać w związku małżeńskim przez cały rok aby zyskać prawo do wspólnego rozliczenia. Wystarczy że np. małżeństwo zostało zawarte w grudniu 2023 r. i małżonkowie będą mogli wspólnie rozliczyć się za 2023 r.

Zasady i sposób łącznego opodatkowania małżonków mają zastosowanie, zgodnie z art. 6 ust. 3a ustawy o PIT, również do:

  1. małżonków, którzy mają miejsce zamieszkania dla celów podatkowych w innym niż RP państwie członkowskim UE lub w innym państwie należącym do EOG albo w Konfederacji Szwajcarskiej,
  2. małżonków, z których jeden podlega nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w RP, a drugi ma miejsce zamieszkania dla celów podatkowych w innym niż RP państwie członkowskim UE lub w innym państwie należącym do EOG albo w Konfederacji Szwajcarskiej

 – jeżeli osiągnęli podlegające opodatkowaniu na terytorium RP przychody w wysokości stanowiącej łącznie co najmniej 75 proc. całkowitego przychodu osiągniętego przez oboje małżonków w danym roku podatkowym i udokumentowali certyfikatem rezydencji miejsce zamieszkania dla celów podatkowych.

Wykluczony podatek liniowy i ryczałt

Łączne opodatkowanie nie jest możliwe w przypadku, gdy chociażby jeden z małżonków:

1) stosuje przepisy:

a) art. 30c ustawy o PIT, czyli dochód opodatkowuje podatkiem liniowym, lub

b) ustawy z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2540 ze zm., dalej jako ustawa o ryczałcie) o zryczałtowanym podatku dochodowym, z wyjątkiem najmu prywatnego opodatkowanego ryczałtem

– w zakresie osiągniętych w roku podatkowym przychodów, poniesionych kosztów uzyskania przychodów, zobowiązania lub uprawnienia do zwiększania lub pomniejszenia podstawy opodatkowania albo przychodów, zobowiązania lub uprawnienia do dokonywania innych doliczeń lub odliczeń;

2) podlega opodatkowaniu na zasadach wynikających z ustawy z 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 985) lub ustawy z 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1704).

Wspólne rozliczenie małżonków w sytuacji, w której przykładowo jeden z nich przez cały 2023 r. miał zawieszoną działalność gospodarczą i :

  1. nie osiągnął w ramach niej żadnego przychodu,
  2. nie ponosił również żadnych kosztów uzyskania przychodów,
  3. nie był zobowiązany lub uprawniony do zwiększania lub pomniejszenia podstawy opodatkowania albo przychodów,
  4. nie był zobowiązany lub uprawniony do dokonywania innych doliczeń lub odliczeń

 – jest możliwe w wyniku obowiązującej od 1 stycznia 2022 r. nowelizacji ustawy o PIT.

 


Jak składa się oświadczenie o wspólnym rozliczeniu

Kolejnym warunkiem, który przewiduje ustawa o PIT i dzięki spełnieniu którego podatnicy będą uprawnieni do łącznego rozliczenia podatku, jest złożenie oświadczenia w formie pisemnej, że za dany rok korzystają oni z takiej formy opodatkowania dochodów. Oświadczenie takie składa się w deklaracji PIT – wystarczy zaznaczyć w deklaracji kwadrat „wspólne rozliczenie z małżonkiem”. Wyrażenie wniosku przez jednego z małżonków traktuje się na równi ze złożeniem przez niego oświadczenia o upoważnieniu go przez jego współmałżonka do złożenia wniosku o łączne opodatkowanie ich dochodów. Oświadczenie to składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania.

Wspólny PIT także po śmierci jednego z małżonków

Wniosek o łączne opodatkowanie dochodów małżonków, między którymi istniała w roku podatkowym wspólność majątkowa, może być złożony przez podatnika, który pozostawał w związku małżeńskim w roku podatkowym, a jego małżonek zmarł w trakcie roku podatkowego albo zmarł po upływie roku podatkowego, ale przed złożeniem zeznania podatkowego za ten rok. Składając zeznanie roczne wykazując łączne opodatkowanie ze zmarłym małżonkiem (art. 6a ustawy o PIT), trzeba również pamiętać o spełnieniu niektórych warunków, o których była mowa wcześniej. Mowa tutaj np. o osiąganych przez zmarłego podatnika przychodów z tytułu działalności gospodarczej opodatkowanej tzw. podatkiem liniowym.  Fakt ten uniemożliwi skorzystanie z omawianej preferencji. Podatnik, który w zeznaniu rocznym złożył wniosek o wspólne opodatkowanie ze zmarłym małżonkiem nie może dodatkowo dokonać rozliczenia, korzystając z preferencji właściwej dla osoby samotnie wychowujących dziecko.

Czytaj również: Ulga dla samotnego rodzica dopiero po orzeczeniu rozwodu >>