Wspólne rozliczenie z małżonkiem jest jedną z najpopularniejszych form rozliczania podatku dochodowego przez osoby fizyczne. W niektórych przypadkach można uzyskać dużą obniżkę podatku do zapłaty. Trzeba jednak spełnić szereg warunków.
Kiedy wspólne rozliczenie jest korzystne
Najprościej rzecz ujmując, wspólne opodatkowanie korzystne jest w przypadku, gdy dochody małżonków podlegałyby opodatkowaniu według stawek w różnych progach podatkowych (12 proc. oraz 32 proc.). Wspólne rozliczenie polega bowiem na tym, że podatek oblicza się po uprzednim odliczeniu, odrębnie przez każdego z małżonków, kwot pomniejszających dochód, a podatek określa się na imię obojga małżonków w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy łącznych dochodów małżonków.
Dagmara Leonik, doradca podatkowy, menedżerka w zespole People Advisory Services w EY Polska zwraca uwagę, że wspólne rozliczenie warto rozważyć, gdy jeden z małżonków w ogóle nie ma dochodu albo zarabia mało, a dochód drugiego wpada w drugi przedział skali podatkowej. Dzięki wspólnemu rozliczeniu drugi z małżonków może zapłacić podatek według stawki 12 proc., właściwej dla pierwszego przedziału skali.
Warunki wspólnego rozliczenia
By skorzystać z preferencji, trzeba spełnić kilka warunków. Zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy o PIT wspólne rozliczenie jest możliwe, jeżeli małżonkowie pozostawali w związku małżeńskim i we wspólności majątkowej:
- przez cały rok podatkowy albo
- od dnia zawarcia związku małżeńskiego do ostatniego dnia roku podatkowego - w przypadku gdy związek małżeński został zawarty w trakcie roku podatkowego.
To oznacza, że podatnicy nie muszą pozostawać w związku małżeńskim przez cały rok. Wystarczy że małżeństwo zostało zawarte np. w grudniu 2025 r.
Podatnicy nie skorzystają jednak z preferencji, jeśli np. po kilku latach małżeństwa ustanowili w 2025 r. rozdzielność majątkową.
Łączne opodatkowanie małżonków ma zastosowanie, zgodnie z art. 6 ust. 3a ustawy o PIT, również do:
- małżonków, którzy mają miejsce zamieszkania dla celów podatkowych w innym niż RP państwie członkowskim UE lub w innym państwie należącym do EOG albo w Konfederacji Szwajcarskiej,
- małżonków, z których jeden podlega nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w RP, a drugi ma miejsce zamieszkania dla celów podatkowych w innym niż RP państwie członkowskim UE lub w innym państwie należącym do EOG albo w Konfederacji Szwajcarskiej
– jeżeli osiągnęli podlegające opodatkowaniu na terytorium RP przychody w wysokości stanowiącej łącznie co najmniej 75 proc. całkowitego przychodu osiągniętego przez oboje małżonków w danym roku podatkowym i udokumentowali certyfikatem rezydencji miejsce zamieszkania dla celów podatkowych.
Wykluczony podatek liniowy i ryczałt
Łączne opodatkowanie jest wykluczone, gdy chociażby jeden z małżonków:
1) stosuje przepisy:
- art. 30c ustawy o PIT, czyli o podatku liniowym 19 proc., lub
- ustawy z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, z wyjątkiem najmu prywatnego opodatkowanego ryczałtem (według stawek 8,5 i 12,5 proc.)
– w zakresie osiągniętych w roku podatkowym przychodów, poniesionych kosztów uzyskania przychodów, zobowiązania lub uprawnienia do zwiększania lub pomniejszenia podstawy opodatkowania albo przychodów, zobowiązania lub uprawnienia do dokonywania innych doliczeń lub odliczeń;
2) podlega opodatkowaniu na zasadach wynikających z ustawy z 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym lub ustawy z 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych.
Małżonkowie mogą rozliczyć się wspólnie, gdy mają np. dochody z pracy, a dodatkowo jednej z nich rozlicza ryczałt od najmu prywatnego.
- Opodatkowanie ryczałtem przychodów z najmu prywatnego, nie wyklucza wspólnego rozliczenia dochodów z pracy – potwierdza Ministerstwo Finansów.
Wspólne rozliczenie małżonków jest też możliwe w sytuacji, gdy jeden z nich przez cały 2025 r. miał zawieszoną działalność gospodarczą opodatkowaną podatkiem liniowym i :
- nie osiągnął w ramach niej żadnego przychodu,
- nie ponosił również żadnych kosztów uzyskania przychodów,
- nie był zobowiązany lub uprawniony do zwiększania lub pomniejszenia podstawy opodatkowania albo przychodów,
- nie był zobowiązany lub uprawniony do dokonywania innych doliczeń lub odliczeń.
Umożliwia to obowiązująca od 1 stycznia 2022 r. nowelizacja ustawy o PIT.
Jak składa się oświadczenie o wspólnym rozliczeniu
Kolejnym warunkiem jest złożenie oświadczenia w formie pisemnej, że za dany rok małżonkowie korzystają ze wspólnego opodatkowania dochodów. Oświadczenie składa się w deklaracji PIT – wystarczy zaznaczyć w deklaracji kwadrat „wspólne rozliczenie z małżonkiem”. Wyrażenie wniosku przez jednego z małżonków traktuje się na równi ze złożeniem przez niego oświadczenia o upoważnieniu go przez jego współmałżonka do złożenia wniosku o łączne opodatkowanie ich dochodów. Oświadczenie to składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania.
Wspólny PIT także po śmierci jednego z małżonków
Wniosek o łączne opodatkowanie dochodów małżonków, między którymi istniała w roku podatkowym wspólność majątkowa, może być złożony przez podatnika, który pozostawał w związku małżeńskim w roku podatkowym, a jego małżonek zmarł w trakcie roku podatkowego albo zmarł po upływie roku podatkowego, ale przed złożeniem zeznania podatkowego za ten rok. Składając zeznanie roczne wykazując łączne opodatkowanie ze zmarłym małżonkiem (art. 6a ustawy o PIT), trzeba również pamiętać o spełnieniu niektórych warunków, o których była mowa wcześniej. Mowa tutaj np. o osiąganych przez zmarłego podatnika przychodów z tytułu działalności gospodarczej opodatkowanej tzw. podatkiem liniowym. Fakt ten uniemożliwi skorzystanie z omawianej preferencji. Podatnik, który w zeznaniu rocznym złożył wniosek o wspólne opodatkowanie ze zmarłym małżonkiem nie może dodatkowo dokonać rozliczenia, korzystając z preferencji właściwej dla osoby samotnie wychowujących dziecko.
Ubezwłasnowolnienie wyklucza preferencję
Wspólne rozliczenie nie jest jednak możliwe w przypadku ubezwłasnowolnienia męża lub żony, które jest często konieczne do leczenia i prowadzenia spraw osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Potwierdzeniem tego jest m.in. interpretacja z 26 maja 2023 r. (nr 0112-KDIL2-1.4011.283.2023.3.MKA). Dyrektor KIS stwierdził, że ubezwłasnowolnienie powoduje ustanie wspólności majątkowej małżeńskiej.
- Jest to głęboko niesprawiedliwe. Ustawodawca przeoczył taką sytuację, a umożliwił przecież wspólne opodatkowanie małżonków, nawet jeśli m.in.: jeden z małżonków zmarł w trakcie roku podatkowego, małżeństwo zostało zawarte w trakcie roku, jeden z małżonków ma rezydencję podatkową w kraju UE czy nie uzyskał dochodów. Zasadnym i przywracającym stan sprawiedliwości podatkowej byłaby nowelizacja art. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych poprzez umożliwienie małżonkom wspólnego opodatkowania dochodów, z których jeden jest ubezwłasnowolniony – mówi Grzegorz Sadura, doradca podatkowy.
Czytaj również: Ubezwłasnowolnienie małżonka a prawo do wspólnego rozliczenia >>
Czytaj również: Ulga dla samotnego rodzica dopiero po orzeczeniu rozwodu >>
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
