Czy kara umowna za nieterminowe wykonanie usługi stanowi koszt podatkowy?

Kara umowna za niedotrzymanie warunku terminu wykonania usługi nie stanowi kosztu uzyskania przychodu.

Pytanie

Czy można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów karę za nie wykonanie usługi zgodnie z umową (niedotrzymanie warunku terminu wykonania usługi?
Z kontrahentem została podpisana ugoda, w której została zmniejszona wartość kary wynikająca bezpośrednio z umowy?

Odpowiedź

Kara umowna za nieterminowe wykonanie usługi nie stanowi kosztu podatkowego.

Uzasadnienie

Najmniej wątpliwości powoduje w kwalifikacji kosztów z tytułu kar umownych sytuacja, występująca przy pewnego rodzaju karach umownych i odszkodowaniach. Zostały one bowiem wprost wyłączone przez ustawodawcę spod pojęcia kosztów uzyskania przychodów w przepisie art. 23 ust. 1 pkt 19 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.) – u.p.d.o.f. Przepis ten stanowi, że nie są kosztem uzyskania przychodu kary umowne i odszkodowania z tytułu wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług oraz zwłoki w dostarczeniu towaru wolnego od wad lub zwłoki w usunięciu wad towarów albo wykonanych robót i usług.

Powyższa regulacja dotyczy zatem wyraźnie wymienionych w niej rodzajów kar umownych oraz odszkodowań. Tylko kary umowne i odszkodowania, których przyczyną zapłaty są określone w przepisie art. 23 ust. 1 pkt 19 u.p.d.o.f. przesłanki, są wyłączone z kosztów uzyskania przychodu na tej podstawie. Regulacja ta nie może być przyczyną wyłączenia kar umownych i odszkodowań, których zapłata jest powodowana innymi przesłankami niż wymienione w tym przepisie. Regulacja ta nie zabrania natomiast zaliczać do kosztów uzyskania przychodu wydatków z tytułu jakichkolwiek – niewymienionych w niej – kar umownych oraz odszkodowań.

Do kosztów uzyskania przychodów – na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 19 u.p.d.o.f. – nie będą mogły być zaliczone tylko i wyłącznie kary umowne oraz odszkodowania z tytułu:
1) wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług,
2) zwłoki w dostarczeniu towaru wolnego od wad,
3) zwłoki w usunięciu wad towarów albo wykonanych robót i usług – i właśnie zwłoka w wykonaniu usługi jako powód naliczonej kary nie stanowi powodu do zaliczenia wydatku do kosztów podatkowych.

Wszystkie te kary umowne i odszkodowania wiążą się z należytym wykonywaniem zobowiązań. Zostały one wyłączone spod kosztów uzyskania przychodów, aby nienależyte wykonywanie zobowiązań nie było w specyficzny sposób premiowane, poprzez możliwość zaliczenia wydatków z tym związanych do kosztów uzyskania przychodu.