Podobnie jak w roku ubiegłym, kobiety najliczniej reprezentowały kod 224 - prace personelu medycznego w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru i udział w strukturze nie uległ zmianie – 30,1 proc.
Wśród ubezpieczonych wykonujących prace w szczególnych warunkach i o szczególnym charakterze mężczyźni znacznie przeważali stanowiąc 71 proc. wobec 29 proc. kobiet.
W porównaniu do roku poprzedniego średni wiek osób wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze nie uległ zmianie i wyniósł 44,9 roku. Przeciętny wiek mężczyzn był nieco niższy - 45,2 roku, zaś dla populacji kobiet nie zmienił się - 44 lata.
Największy odsetek stanowiły osoby w wieku 50-54 lata (16,4 proc. ogółu) oraz 55-59 lat (16,2 proc. ogółu). W populacji mężczyzn dominowała grupa w wieku 55-59 lat (16,2 proc. ogółu mężczyzn), a w populacji kobiet - w wieku 50-54 lata (19,9 proc. ogółu kobiet).
Czytaj również: Wieloletnia praca w szczególnych warunkach nie zapewnia ani emerytury pomostowej, ani rekompensaty>>
Płatnicy, którzy złożyli dokument ZUS ZSWA za 2025 r.
Według stanu bazy na czerwiec 2026 r., dokument ZUS ZSWA za 2025 r. złożyło 7,4 tys. płatników za 310,7 tys. pracowników1 wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. W porównaniu do poprzedniego roku liczba płatników zmniejszyła się o 4,5 proc., zaś liczba pracowników wzrosła o 1,4 proc. Największą grupą, podobnie jak w latach ubiegłych, stanowili płatnicy prowadzący działalność w sekcji PKD: H – transport i gospodarka magazynowa (22,9 proc. płatników złożyło ZSWA za 25 proc. ubezpieczonych), A – rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo (15,7 proc. za 1,7 proc. ubezpieczonych) oraz Q – opieka zdrowotna i pomoc społeczna (13 proc. za 25,1 proc. ubezpieczonych). W sekcji C – przetwórstwo przemysłowe 10 proc. płatników złożyło dokumenty za 13,3 proc. ubezpieczonych. Najmniejszą grupę stanowili płatnicy prowadzący działalność w sekcji PKD: I – działalność związana z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi. W sekcjach PKD: J – informacja i komunikacja, K – działalność finansowa i ubezpieczeniowa, T – gospodarstwa domowe zatrudniające pracowników; gospodarstwa domowe produkujące wyroby i świadczące usługi na własne potrzeby oraz U – organizacje i zespoły terytorialne, nie zostały przekazane dokumenty ZUS ZSWA przez żadnego z płatników.
Średnio jeden płatnik złożył dokument ZUS ZSWA za 40 ubezpieczonych wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Najwięcej – 129 ubezpieczonych – przypadało na jednego płatnika z sekcji B – górnictwo i wydobywanie oraz w sekcji D – wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, gorącą wodę – 108 ubezpieczonych. Najmniej, średnio 5 ubezpieczonych przypadało na jednego płatnika z sekcji A – rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo.
Kod pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze
Największą grupą, tak jak w ubiegłym roku, byli pracownicy z kodem pracy 208 – prace kierowców autobusów, trolejbusów oraz motorniczych tramwajów w transporcie publicznym - 14,9 proc. ogółu. Osoby wykonujące te prace stanowiły największą grupę także wśród mężczyzn - 18,5 proc.
Kobiety, analogicznie jak w roku poprzednim, były najliczniej reprezentowane w grupie z kodem 224 – prace personelu medycznego w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru - 30,1 proc.
Najwięcej osób wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, podobnie jak w latach ubiegłych, mieszkało w województwie śląskim (15 proc. ogółu, 15,3 proc. mężczyzn, 14,2 proc. kobiet) oraz mazowieckim (12,6 proc. ogółu, 12,2 proc. mężczyzn, 13,5 proc. kobiet).
Najmniej pracowników mieszkało w województwie lubuskim (2,2 proc. ogółu, 2,1 proc. mężczyzn i 2,3 proc. kobiet), podlaskim (2,7 proc. ogółu, 2,4 proc. mężczyzn, 3,4 proc. kobiet), warmińsko-mazurskim (2,8 proc. ogółu, 2,6 proc. mężczyzn, 3,1 proc. kobiet) oraz opolskim (2,9 proc. ogółu, 3 proc. mężczyzn, 2,7 proc. kobiet).
W większości województw największy odsetek pracowników wykonywał prace oznaczone kodem 208 - prace kierowców autobusów, trolejbusów oraz motorniczych tramwajów w transporcie publicznym. Odsetek osób wykonujących te prace wahał się od 9,5 proc. w województwie opolskim do 21,5 proc. w województwie mazowieckim. W poprzednim roku odsetek ten wahał się od 8,8 proc. w województwie opolskim do 21,1 proc. w województwie mazowieckim. W województwach łódzkim (17,1 proc.), podlaskim (także 17,1 proc.), świętokrzyskim (13,9 proc.) oraz lubelskim (13,3 proc.) dominowali pracownicy z kodem 224 - prace personelu medycznego w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologicznych w warunkach ostrego dyżuru. W województwie zachodniopomorskim przeważali pracownicy z kodem 213 - prace przy bezpośrednim sterowaniu procesami technologicznymi mogącymi stwarzać zagrożenie wystąpienia poważnej awarii przemysłowej ze skutkami dla bezpieczeństwa publicznego (11,5 proc.), a w województwie opolskim z kodem 206 - prace bezpośrednio przy ustawianiu drogi przebiegu pociągów i pojazdów metra (9,6 proc.). Również z kodem 206 wysoki odsetek pracowników odnotowano w województwie świętokrzyskim (9,3 proc.).
Stosunkowo wysoki był udział kodu pracy 205, tj. pracy maszynistów pojazdów trakcyjnych i kierowników pociągów, w każdym z województw. W województwie wielkopolskim wyniósł 8,8 proc., w dolnośląskim 8,7 proc., a w lubelskim 8,6 proc.
Płeć i wiek pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze
Wśród osób, za które płatnicy złożyli dokument ZUS ZSWA za 2025 r., mężczyźni stanowili 71 proc., a kobiety - 29 proc.
Średni wiek osób wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynosił 44,9 roku. Przeciętny wiek mężczyzn był równy 45,2 roku, zaś przeciętny wiek kobiet - 44 lata.
Największy odsetek stanowiły osoby w wieku 50-54 lata - 16,4 proc. ogółu oraz 55-59 lat - 16,2 proc. ogółu. W populacji mężczyzn dominowała grupa w wieku 55-59 lat - 16,2 proc. ogółu mężczyzn, a w populacji kobiet w wieku 50-54 lata - 19,9 proc. ogółu kobiet.
Średni wiek osób wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w poszczególnych województwach był zbliżony i wahał się:
- dla mężczyzn - od 44,2 roku (woj. pomorskie) do 46,3 roku (woj. opolskie),
- dla kobiet - od 43,3 roku (woj. podlaskie) do 44,7 roku (woj. lubuskie).
Rozpiętość przeciętnego wieku pracowników pomiędzy poszczególnymi kodami wyniosła 28,3 roku.
Średnio najmłodsze osoby wykonywały prace oznaczone kodem:
- 137 - prace tancerzy zawodowych związane z bardzo ciężkim wysiłkiem fizycznym - średni wiek ogółem wynosił 30,2 roku, z tego dla mężczyzn 30,3 roku, dla kobiet 30 lat,
- 125 - prace w powietrzu wykonywane na statkach powietrznych przez personel pokładowy – średni wiek ogółem wynosił 31,6 roku, z tego dla mężczyzn 30,6 roku, dla kobiet 32 lata,
- 203 - prace mechaników lotniczych związane z bezpośrednią obsługą potwierdzającą bezpieczeństwo statków powietrznych na płycie lotniska – średni wiek ogółem wynosił 35,1 roku, z tego dla mężczyzn 35,4 roku, dla kobiet 28,9 roku.
Najwyższy przeciętny wiek (58,5 roku) należy do osób wykonujących prace oznaczone kodem 204 - prace nawigatorów na statkach morskich oraz pilotów morskich i są to wyłącznie mężczyźni.
