Sieć monitoringu powietrza w województwie pomorskim
Celem Państwowego Monitoringu Środowiska jest zwiększenie skuteczności działania na rzecz środowiska poprzez zbieranie, analizowanie i udostępnianie danych dotyczących stanu środowiska. Na potrzebę monitoringu powietrza atmosferycznego, jednego z komponentów środowiska, została zaprojektowana sieć stacji monitoringu powietrza, w której w województwie pomorskim prowadzi się badania na 16 stacjach automatycznych oraz na 11 stacjach manualnych.
Badania prowadzone są przez WIOŚ oraz przez Fundację ARMAAG (Agencja Regionalnego Monitoringu Atmosfery Aglomeracji Gdańskiej), którzy są partnerami w realizacji projektu związanego z monitorowaniem powietrza, finansowanego z unijnych środków pomocowych, pod nazwą „Airpomerania”.
Ze względu na metody wykonywania pomiarów można je podzielić na dwie grupy. Są to pomiary automatyczne i manualne. Pomiary automatyczne charakteryzują się tym, że są realizowane w sposób ciągły a wyniki ich dostępne są natychmiast i mogą być prezentowane na portalach internetowych (dla naszego województwa aktualny stan zanieczyszczenia powietrza prezentowany jest na stronie airpomerania.pl, natomiast w skali całego kraju można uzyskać na ten temat informacje ze strony Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska powietrze.gios.gov.pl). Niestety, nie można tak zrobić w przypadku pomiarów manualnych. W metodach tych ostateczne oznaczenie zanieczyszczenia następuje po pracach nad próbką w laboratorium. Wyniki badań znane są dopiero po zakończeniu badań. Czas, który upływa od rozpoczęcia ekspozycji do zakończenia badań, ocenić należy na trzy tygodnie do trzech miesięcy, w zależności od oznaczanej substancji i stosowanej metodyki badawczej.
Mierzone w sieci substancje za pomocą automatycznych analizatorów to: pył zawieszony - frakcje PM10 i PM2.5, dwutlenek siarki, tlenki azotów, ozon, tlenek węgla, benzen oraz prekursory ozonu (toluen, mp-ksylen, oksylen oraz etylobenzen). Dodatkowo każda stacja automatyczna wyposażona jest w stację meteorologiczną mierzącą temperaturę, ciśnienie atmosferyczne, prędkość i kierunek wiatru, wilgotność powietrza oraz wielkość opadu.
Manualnymi metodami mierzy się pył zawieszony, jego skład (zwartość metali ciężkich oraz wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych – w tym m.in. benzo(a)pirenu) oraz benzen. Zdarza się, że na stacji mogą być prowadzone badania obiema metodami. Jest tak w przypadku pyłu zawieszonego. Ma to związek z jakością badań. W przypadku wymienionych zanieczyszczeń, automatyczne pomiary zapewniają wysoką jakość w przypadku: dwutlenku siarki, tlenków azotu, ozonu, tlenku węgla, benzenu. Najważniejszym zadaniem sieci pomiarów jakości powietrza jest zapewnienie wysokiej jakości wyników pomiarów prowadzonych w ramach PMŚ. Niestety, nie ma wśród nich automatycznych pomiarów pyłu zawieszonego. Dla pyłu zawieszonego wysoką jakość pomiarów zapewnić mogą jedynie pomiary z użyciem metod manualnych, a ich rezultat znany jest po stosunkowo długim czasie. Więc aby spełnić obowiązek informowania społeczeństwa i władz, musimy zgodzić się, że będziemy dysponować jedynie wynikiem gorszej jakości, tym z pomiarów automatycznych.
Zadania realizowane w ramach systemu pomiarowego obejmują wszystkie istotne elementy systemu ocen jakości powietrza:
- Prowadzenie monitoringu powietrza – uzyskanie informacji o poziomach substancji w powietrzu w odniesieniu do standardów jakości powietrza
- Ocenę jakości powietrza – identyfikowanie obszarów wymagających poprawy jakości powietrza – wykorzystywanych przez Zarząd Województwa Pomorskiego do opracowania bądź aktualizacji programów ochrony powietrza w strefach, gdzie standardy jakości powietrza nie są zachowane.
- Informowanie i ostrzeganie społeczeństwa w przypadku przekraczania poziomów alarmowych stężenia substancji w powietrzu oraz informowanie o ryzyku przekroczenia poziomów dopuszczalnych.
- Monitorowanie skuteczności wprowadzonych programów naprawczych.
- Działania krótkoterminowe, w tym system informowania i ostrzegania społeczeństwa.
Źródło: www.gdansk.wios.gov.pl, stan z 28.02.2017 r.
