Zasady wykonywania przez pracowników nauki szkół wyższych, Polskiej Akademii Nauk i jej placówek naukowych dodatkowych stałych zajęć zarobkowych.

PISMO OKÓLNE Nr 194
PREZESA RADY MINISTRÓW
z dnia 13 września 1961 r.
w sprawie zasad wykonywania przez pracowników nauki szkół wyższych, Polskiej Akademii Nauk i jej placówek naukowych dodatkowych stałych zajęć zarobkowych. *

W celu unormowania trybu postępowania przy udzielaniu zezwoleń pracownikom nauki szkół wyższych, Polskiej Akademii Nauk, zwanej dalej w skróceniu "PAN", i jej placówek naukowych na wykonywanie dodatkowych stałych zajęć zarobkowych oraz zasad wykonywania tych zajęć wyjaśnia się i ustala, co następuje:
1.
Zajęciami zarobkowymi w rozumieniu przepisu art. 102 ustawy z dnia 5 listopada 1958 r. o szkołach wyższych (Dz. U. Nr 68, poz. 336) są wszelkie zajęcia zarobkowe wynikające ze stosunku pracy opartego na umowie o pracę lub nominacji i stałe wykonywanie wolnego zawodu lekarza i adwokata.
2.
Pracownicy nauki zatrudnieni w szkołach wyższych, PAN i jej placówkach naukowych na podstawie nominacji mogą wykonywać dodatkowe stałe zajęcia zarobkowe tylko za zezwoleniem udzielonym w sposób określony ustawą o szkołach wyższych. Obciążenie pracownika nauki z tytułu dodatkowych zajęć nie może wynosić łącznie z zajęciami w szkole wyższej lub PAN i jej placówkach naukowych więcej niż:
1)
dla samodzielnego pracownika nauki - dwa pełne etaty,
2)
dla pomocniczego pracownika nauki - półtora etatu.
3.
Ministrowie, którym podlegają szkoły wyższe, oraz Sekretarz Naukowy PAN zalecą rektorom lub sekretarzom wydziałów PAN, aby - ze względu na konieczność koncentracji pomocniczych pracowników nauki w jednym miejscu pracy i stworzenia im warunków do osiągnięcia stopni naukowych - udzielali tym pracownikom zezwoleń na zatrudnienie w dodatkowym miejscu pracy tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach indywidualnych, gdy zajęcie w dodatkowym miejscu pracy jest nieodzowne dla rozwoju naukowego pracownika.
4.
Zezwolenia na dodatkowe zajęcia mogą być udzielane jedynie w przypadkach, gdy tego wymagają szczególnie ważne względy, a w szczególności:
1)
gdy chodzi o obsadzenie stanowisk kierowniczych w państwowym aparacie administracyjnym albo innych stanowisk w państwowym aparacie gospodarczym oraz w zakładach społecznych służby zdrowia,
2)
gdy chodzi o obsadzenie stanowisk pracowników nauki w innych szkołach wyższych lub placówkach i instytutach naukowych i naukowo-badawczych, jeżeli sytuacja kadrowa w danej dziedzinie nauki tego wymaga,
3)
gdy chodzi o obsadzenie kierowniczych stanowisk w organizacjach społecznych, posiadających szczególnie doniosłe znaczenie dla Państwa,
4)
gdy chodzi o wykonywanie wolnego zawodu, jeżeli jest to uzasadnione koniecznością lepszego zaspokojenia potrzeb ludności w danej dziedzinie,
5)
gdy podjęcie dodatkowego zajęcia jest konieczne dla dobra rozwoju naukowego pracownika.
5.
Nie wymaga uzyskania zezwolenia, o którym mowa w ust. 2:
1)
wykonywanie funkcji:

- członków organów władzy i administracji państwowej z wyboru,

- na stanowiskach, na które powołuje Rada Państwa, Przewodniczący Rady Państwa, Rada Ministrów lub Prezes Rady Ministrów,

- stale urzędujących członków Prezydium PAN,

- stale urzędujących członków organizacji społecznych na podstawie wyboru,

- stale urzędujących członków organów doradczych przy ministrach,

2)
praca w kolegiach redakcyjnych,
3)
praca na stanowiskach specjalistów krajowych i wojewódzkich służby zdrowia,
4)
praca do wysokości pół etatu w zakładach społecznych służby zdrowia oraz w służbie zdrowia Ministerstwa Obrony Narodowej i Ministerstwa Spraw Wewnętrznych,
5) 1
praca w charakterze konsultanta naukowego lub kierownika tematu badawczego, podjęta w trybie określonym przez Ministra Oświaty i Szkolnictwa Wyższego oraz Sekretarza Naukowego Polskiej Akademii Nauk w instytucji państwowej lub jednostce gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy o pracę w rozmiarze nie przekraczającym połowy etatu z wynagrodzeniem nie wyższym niż 2.100 zł miesięcznie,
6) 2
praca dydaktyczno-wychowawcza w szkołach artystycznych I i II stopnia w wymiarze do 8 godzin tygodniowo.
6.
Zezwolenia, o których mowa w ust. 2, mogą być udzielane samodzielnym pracownikom nauki na podstawie pozytywnej opinii komisji, w skład której wchodzą:

- Minister Szkolnictwa Wyższego - jako przewodniczący,

- Sekretarz Naukowy PAN - jako zastępca przewodniczącego,

- Przewodniczący Komitetu do Spraw Techniki,

- Przewodniczący Komitetu Pracy i Płac,

- minister (kierownik centralnego urzędu) właściwy ze względu na główne miejsce pracy pracownika nauki,

- minister (kierownik centralnego urzędu) właściwy ze względu na miejsce pracy, w którym pracownik ma być zatrudniony,

- przedstawiciel Centralnej Rady Związków Zawodowych wyznaczony przez Prezydium Centralnej Rady Związków Zawodowych.

Jeżeli członek komisji nie może uczestniczyć w posiedzeniu komisji, zastępuje go ze wszystkimi uprawnieniami członka komisji jego urzędowy zastępca (podsekretarz stanu, zastępca Sekretarza Naukowego PAN, zastępca przewodniczącego komitetu, zastępca kierownika centralnego urzędu). Sekretariat organizacyjno-techniczny komisji oraz stałą ewidencję udzielonych zezwoleń prowadzi Ministerstwo Szkolnictwa Wyższego; wydatki związane z pracami komisji pokrywane są z budżetu centralnego w części dotyczącej Ministerstwa Szkolnictwa Wyższego.

7.
Zezwoleń, o których mowa w ust. 2, udziela pomocniczemu pracownikowi nauki rektor lub sekretarz wydziału PAN po zasięgnięciu opinii rady wydziału lub rady naukowej placówki PAN.
8.
Zasady i tryb udzielania zezwoleń pomocniczym pracownikom nauki poszczególnych specjalności określa komisja, o której mowa w ust. 6. Limit liczbowy pomocniczych pracowników nauki, którzy mogą podjąć dodatkowe stałe zajęcie zarobkowe, ustala właściwy minister na podstawie opinii komisji.
9.
Zezwolenie na podjęcie dodatkowego stałego zajęcia zarobkowego powinno określać:

- miejsce pracy dodatkowej (nazwę zakładu pracy, adres, resort, któremu zakład pracy podlega),

- rodzaj i wymiar zajęć w dodatkowym miejscu pracy,

- okres dodatkowego zatrudnienia,

- liczbę godzin w wymiarze tygodniowym, na które pracownik może być zwolniony od zajęć w głównym miejscu pracy dla wykonania dodatkowego stałego zajęcia zarobkowego, jeżeli zajęcie to nie może być wykonywane poza czasem pracy w głównym miejscu pracy.

Zezwolenie może być cofnięte z wyznaczeniem terminu potrzebnego do rozwiązania umowy w dodatkowym miejscu pracy.

10.
Ministrowie, którym podlegają szkoły wyższe, oraz Sekretarz Naukowy PAN uchylą w ciągu miesiąca od daty ogłoszenia pisma okólnego ważność zezwoleń na zajęcia dodatkowe wydanych dotychczas samodzielnym pracownikom nauki z zachowaniem terminu potrzebnego do rozwiązania umowy w dodatkowym miejscu pracy oraz zalecą podległym rektorom i sekretarzom wydziałów PAN uchylenie na tych samych zasadach ważności zezwoleń udzielonych dotychczas pomocniczym pracownikom nauki.
11.
Z pracownikami nauki, zatrudnionymi w dodatkowym miejscu pracy, którzy do dnia 30 listopada 1961 r. nie uzyskają we właściwym trybie zezwolenia na dodatkowe zatrudnienie, kierownicy zakładów pracy dodatkowo zatrudniających tych pracowników rozwiążą stosunek pracy z zachowaniem okresu wypowiedzenia ze skutkiem najpóźniej na dzień 28 lutego 1962 r.
12.
Szczegółowych wyjaśnień w przedmiocie wykonywania postanowień niniejszego pisma okólnego udziela Przewodniczący Komitetu Pracy i Płac w porozumieniu z Ministrem Szkolnictwa Wyższego.
13.
Zasady, o których mowa w niniejszym piśmie, stosuje się odpowiednio do pracowników, o których mowa w art. 126 ustawy z dnia 5 listopada 1958 r. o szkołach wyższych (Dz. U. Nr 68, poz. 336), zatrudnionych w szkołach wyższych, PAN i jej placówkach naukowych.
* Z dniem 7 marca 1973 r. postanowienia zawarte w nin. piśmie okólnym tracą moc w zakresie unormowanym zarządzeniem Ministrów Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki, Obrony Narodowej, Oświaty i Wychowania, Spraw Wewnętrznych oraz Żeglugi i Przewodniczącego Głównego Komitetu Kultury Fizycznej i Turystyki z dnia 24 lutego 1973 r. w sprawie udzielania nauczycielom akademickim zezwoleń na dodatkowe zatrudnienie zarobkowe (M.P.73.11.65).
1 Pkt 5 ppkt 5 dodany przez pismo okólne nr 63 z dnia 17 lipca 1968 r. (M.P.68.32.219) zmieniające nin. pismo okólne z dniem 30 lipca 1968 r.
2 Pkt 5 ppkt 6 dodany przez pismo okólne nr 63 z dnia 17 lipca 1968 r. (M.P.68.32.219) zmieniające nin. pismo okólne z dniem 30 lipca 1968 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1961.73.312

Rodzaj: Pismo okólne
Tytuł: Zasady wykonywania przez pracowników nauki szkół wyższych, Polskiej Akademii Nauk i jej placówek naukowych dodatkowych stałych zajęć zarobkowych.
Data aktu: 13/09/1961
Data ogłoszenia: 29/09/1961
Data wejścia w życie: 14/10/1961