Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 10 czerwca 2021 r. w sprawie sytuacji w zakresie praworządności w Unii Europejskiej i stosowania rozporządzenia (UE, Euratom) 2020/2092 w sprawie warunkowości (2021/2711(RSP))
(2022/C 67/09)
(Dz.U.UE C z dnia 8 lutego 2022 r.)
Parlament Europejski,
- uwzględniając art. 2, art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 3, art. 6, 7, 13, art. 14 ust. 1, art. 16 ust. 1, art. 17 ust. 1, 3 i 8, art. 19 ust. 1 akapit drugi i art. 49 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE), a także art. 265, 310, 317 i 319 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE),
- uwzględniając Kartę praw podstawowych Unii Europejskiej,
- uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2020/2092 z 16 grudnia 2020 r. w sprawie ogólnego systemu warunkowości służącego ochronie budżetu Unii 1 (rozporządzenie w sprawie warunkowości w zakresie praworządności),
- uwzględniając swoją rezolucję z 25 marca 2021 r. pt. "Stosowanie rozporządzenia (UE, Euratom) 2020/2092: mechanizm warunkowości w zakresie praworządności" 2 oraz swoją rezolucję z 17 grudnia 2020 r. w sprawie wieloletnich ram finansowych na lata 2021-2027, porozumienia międzyinstytucjonalnego, Instrumentu UE na rzecz Odbudowy oraz rozporządzenia w sprawie praworządności 3 ,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji z dnia 30 września 2020 r. na temat praworządności za rok 2020 (COM(2020)0580),
- uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej przyjęte 21 lipca 2020 r. i 11 grudnia 2020 r.,
- uwzględniając orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE),
- uwzględniając swoją rezolucję z 12 września 2018 r. w sprawie wniosku wzywającego Radę do stwierdzenia, zgodnie z art. 7 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej, istnienia wyraźnego ryzyka poważnego naruszenia przez Węgry wartości, na których opiera się Unia 4 ,
- uwzględniając decyzję TSUE z 3 czerwca 2021 r. w sprawie C-650/18, w której trybunał oddalił skargę Węgier na rezolucję Parlamentu z 12 września 2018 r. uruchamiającą procedurę stwierdzenia istnienia wyraźnego ryzyka poważnego naruszenia przez państwo członkowskie wartości, na których opiera się Unia Europejska 5 ,
- uwzględniając uzasadniony wniosek Komisji z 20 grudnia 2017 r., złożony zgodnie z art. 7 ust. 1 TUE, w sprawie praworządności w Polsce: wniosek dotyczący decyzji Rady w sprawie stwierdzenia wyraźnego ryzyka poważnego naruszenia przez Rzeczpospolitą Polską zasady praworządności (COM(2017)0835),
- uwzględniając swoją rezolucję z 1 marca 2018 r. w sprawie decyzji Komisji o zastosowaniu art. 7 ust. 1 TUE w związku z sytuacją w Polsce 6 ,
- uwzględniając art. 132 ust. 2 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że Unia Europejska opiera się na wartościach zapisanych w art. 2 TUE, którymi są: poszanowanie godności osoby ludzkiej, wolność, demokracja, równość, praworządność oraz poszanowanie praw człowieka, w tym praw osób należących do mniejszości;
B. mając na uwadze, że każde wyraźne ryzyko poważnego naruszenia przez państwo członkowskie wartości zapisanych w art. 2 TUE nie dotyczy wyłącznie tego państwa członkowskiego, w którym występuje ryzyko, lecz wywiera również wpływ na pozostałe państwa członkowskie, na ich wzajemne zaufanie, a także na charakter samej Unii i prawa podstawowe obywateli przysługujące im na mocy prawa Unii;
C. mając na uwadze, że Komisja i Parlament uruchomiły art. 7 ust. 1 TUE odpowiednio wobec Polski i Węgier po stwierdzeniu wyraźnego ryzyka poważnego naruszenia wartości, na których opiera się Unia; mając na uwadze, że Rada zorganizowała dotychczas trzy wysłuchania Polski i dwa wysłuchania Węgier na forum Rady do Spraw Ogólnych;
D. mając na uwadze, że rozporządzenie dotyczące warunkowości w zakresie praworządności weszło w życie 1 stycznia 2021 r. i ma zastosowanie od tego czasu;
E. mając na uwadze, że w rozporządzeniu dotyczącym warunkowości w zakresie praworządności jasno określono jego zastosowanie, cel i zakres, a zgodnie z art. 17 ust. 1 TUE Komisja czuwa "nad stosowaniem Traktatów i środków przyjmowanych przez instytucje na ich podstawie";
F. podkreśla, że stosowanie rozporządzenia dotyczącego warunkowości w zakresie praworządności nie może być uzależnione od przyjęcia wytycznych, i przypomina, że żadne wytyczne nie mogą stać w sprzeczności z intencją współprawodawców;
G. mając na uwadze, że zgodnie z art. 234 TFUE Parlament Europejski ma prawo głosować nad wnioskiem o wotum nieufności dla Komisji;
H. mając na uwadze, że Komisja "jest całkowicie niezależna", jej członkowie "nie zwracają się o instrukcje ani ich nie przyjmują od żadnego rządu, instytucji, organu lub jednostki organizacyjnej" (art. 17 ust. 3 TUE, art. 245 TFUE), Komisja "ponosi kolegialnie odpowiedzialność przed Parlamentem Europejskim" (art. 17 ust. 8 TUE) oraz czuwa "nad stosowaniem Traktatów i środków przyjmowanych przez instytucje na ich podstawie" (art. 17 ust. 1 TUE);
I. mając na uwadze, że jedynie TSUE jest uprawniony do stwierdzenia nieważności rozporządzenia dotyczącego warunkowości w zakresie praworządności lub jakiejkolwiek jego części, a także mając na uwadze, że skargi wniesione do TSUE nie mają skutku zawieszającego zgodnie z art. 278 TFUE;
J. mając na uwadze, że interesy finansowe Unii mają być chronione zgodnie z zasadami ogólnymi zapisanymi w traktatach unijnych, w szczególności z wartościami określonymi w art. 2 TUE, oraz zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami zapisaną w art. 317 TFUE i w rozporządzeniu (UE, Euratom) 2018/1046 z 18 lipca 2018 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii 7 (rozporządzenie finansowe);
1. potwierdza swoje stanowisko w sprawie rozporządzenia dotyczącego warunkowości w zakresie praworządności, które weszło w życie 1 stycznia 2021 r. i jest w całości bezpośrednio stosowane w Unii Europejskiej i we wszystkich jej państwach członkowskich w odniesieniu do wszystkich środków z budżetu UE, w tym środków przydzielonych od tego dnia za pośrednictwem unijnego Instrumentu na rzecz Odbudowy;
2. wzywa Komisję i Radę do ostatecznego uznania pilnej potrzeby podjęcia działań w celu obrony wartości zapisanych w art. 2 TUE oraz do przyznania, że państwo członkowskie nie może zmienić swojego ustawodawstwa, w tym przepisów konstytucyjnych, w sposób ograniczający ochronę tych wartości; uważa, że niepodzielanie i nieuwzględnianie w pełni obaw Parlamentu szkodzi lojalnej współpracy między instytucjami; przypomina, że Parlament ma prawo głosować nad wnioskiem o wotum nieufności dla Komisji i ma możliwość zareagowania na brak współpracy ze strony Rady; zachęca pozostałe instytucje, by współpracowały zamiast blokować wysiłki na rzecz rozwiązania obecnego kryzysu;
3. przypomina, że zgodnie z art. 5 rozporządzenia dotyczącego warunkowości w zakresie praworządności "Komisja sprawdza, czy mające zastosowanie przepisy są przestrzegane, i w razie potrzeby podejmuje wszelkie odpowiednie środki w celu ochrony budżetu Unii"; uważa, że sytuacja w zakresie poszanowania zasad praworządności w niektórych państwach członkowskich wymaga natychmiastowego zastosowania tego rozporządzenia;
4. wzywa Komisję, aby sprawnie zareagowała na obecne poważne naruszenia zasad praworządności w niektórych państwach członkowskich, które powodują poważne zagrożenie dla sprawiedliwego, zgodnego z prawem i bezstronnego podziału funduszy unijnych, zwłaszcza w ramach zarządzania dzielonego, oraz aby przeprowadziła dogłębną analizę potrzeby uruchomienia, bez zbędnej zwłoki, procedury przewidzianej w rozporządzeniu dotyczącym warunkowości w zakresie praworządności; ponawia swój apel do Komisji o bezzwłoczne wypełnienie zobowiązań wynikających z tego rozporządzenia w zakresie należytego informowania Parlamentu o wszelkich pisemnych powiadomieniach skierowanych do zainteresowanych państw członkowskich, zawierających fakty i konkretne powody naruszenia praworządności, i o wszelkich toczących się dochodzeniach; zauważa, że do tej pory Parlament nie otrzymał żadnych takich informacji na temat powiadomienia;
5. podkreśla, że jest zaniepokojony coraz wyraźniejszymi sygnałami i rosnącym ryzykiem dotyczącym niewłaściwego wykorzystywania budżetu Unii w niektórych państwach członkowskich jako środka służącego osłabieniu praworządności; ubolewa nad niezdolnością Rady do poczynienia znaczących postępów w egzekwowaniu wartości Unii w toczących się procedurach na mocy art. 7 w odpowiedzi na zagrożenia dla wspólnych wartości europejskich w Polsce i na Węgrzech; podkreśla, że brak skutecznego wykorzystania przez Radę art. 7 TUE nadal podważa integralność wspólnych wartości europejskich, wzajemne zaufanie i wiarygodność Unii jako całości; wzywa nadchodzące prezydencje do regularnego organizowania wysłuchań; zaleca, aby w następstwie wysłuchań Rada kierowała do zainteresowanych państw członkowskich konkretne zalecenia, jak zapisano w art. 7 ust. 1 TUE, oraz by wskazywała terminy wykonania tych zaleceń;
6. podkreśla, że pomimo licznych rezolucji i sprawozdań Parlamentu Europejskiego, a także szeregu postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego i orzeczeń TSUE, sytuacja w zakresie praworządności w Unii Europejskiej stale się pogarsza;
7. wzywa Komisję do wykorzystania wszystkich dostępnych narzędzi, w tym rozporządzenia, w celu zajęcia się naruszeniami demokracji i praw podstawowych, do jakich wciąż dochodzi w całej Unii, w tym atakami na wolność mediów i dziennikarzy, migrantów, prawa kobiet, prawa osób LGBTIQ, wolność zrzeszania się i wolność zgromadzeń; z zadowoleniem przyjmuje decyzję Wielkiej Izby TSUE o odrzuceniu skargi Węgier na rezolucję Parlamentu z 12 września 2018 r. uruchamiającą procedurę określoną w art. 7 TUE; ubolewa nad niezdolnością Komisji do właściwego zareagowania na wyrażone przez Parlament liczne obawy dotyczące demokracji, praworządności i praw podstawowych w kilku państwach członkowskich; wzywa Komisję do korzystania ze wszystkich dostępnych narzędzi, w tym art. 7 TUE, ram na rzecz praworządności i postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego na mocy art. 19 ust. 1 TUE, a także innych instrumentów, takich jak procedury przyspieszone, wnioski do TSUE o zastosowanie środków tymczasowych oraz skargi dotyczące niewykonania wyroków Trybunału; zwraca się do Komisji o wyraźne uzasadnienie decyzji o niestosowaniu narzędzi zalecanych przez Parlament;
8. podkreśla znaczenie wspierania i umacniania współpracy między instytucjami UE, państwami członkowskimi, Europejskim Urzędem ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) i Prokuraturą Europejską (EPPO); z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Prokuratura Europejska rozpoczęła działalność 1 czerwca 2021 r.;
9. podkreśla, że roczne sprawozdanie na temat praworządności jest osobnym narzędziem uzupełniającym rozporządzenie dotyczące warunkowości w zakresie praworządności; wzywa Komisję do wykorzystania ustaleń zawartych w sprawozdaniu rocznym w swojej ocenie do celów rozporządzenia; zwraca się do Komisji o włączenie do rocznego sprawozdania na temat praworządności specjalnej sekcji zawierającej analizę przypadków, w których naruszenia zasad praworządności w danym państwie członkowskim mogłyby wpływać lub stwarzać poważne ryzyko wpływu - w sposób wystarczająco bezpośredni - na należyte zarządzanie finansami w ramach budżetu ogólnego;
10. ubolewa nad faktem, że od czasu wejścia w życie rozporządzenia Komisja nie wystosowała do państw członkowskich żadnych pisemnych powiadomień, mimo wielu obaw dotyczących naruszeń praworządności wskazanych w sprawozdaniu Komisji na temat praworządności za 2020 r. i pomimo toczących się dwóch procedur określonych w art. 7 TUE, które to problemy mają wpływ na należyte zarządzanie finansami w ramach budżetu Unii i pozostają nierozwiązane przez państwa członkowskie; zauważa, że brak działań na mocy art. 5 ust. 1 i art. 6 rozporządzenia stanowi odmowę wypełnienia przez Komisję jej obowiązków wynikających z tego rozporządzenia;
11. przypomina, że w rezolucji z 25 marca 2021 r. pt. "Stosowanie rozporządzenia (UE, Euratom) 2020/2092: mechanizm warunkowości w zakresie praworządności" Parlament wyznaczył Komisji konkretny termin, i z rozczarowaniem zauważa, że Komisja nie wypełniła swoich zobowiązań w tym terminie; podkreśla, że stanowi to wystarczającą podstawę do podjęcia kroków prawnych przeciwko Komisji na mocy art. 265 TFUE;
12. ubolewa nad tym, że Komisja nie odpowiedziała na wnioski Parlamentu do 1 czerwca 2021 r. i nie uruchomiła procedury określonej w rozporządzeniu dotyczącym warunkowości w zakresie praworządności w najbardziej oczywistych przypadkach naruszenia praworządności w UE; zobowiązuje swojego przewodniczącego, aby najpóźniej w terminie dwóch tygodni od daty przyjęcia niniejszej rezolucji wezwał Komisję, na podstawie art. 265 TFUE, do wypełnienia zobowiązań wynikających z tego rozporządzenia; oświadcza, że aby być przygotowanym, Parlament niezwłocznie rozpocznie w międzyczasie niezbędne przygotowania do ewentualnego postępowania sądowego przeciwko Komisji na mocy art. 265 TFUE;
13. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Komisji, Radzie i państwom członkowskim.
Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.
12.01.2026
W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.
12.01.2026
Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.
09.01.2026
Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.
08.01.2026
Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.
08.01.2026
Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.
08.01.2026| Identyfikator: | Dz.U.UE.C.2022.67.86 |
| Rodzaj: | Rezolucja |
| Tytuł: | Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 10 czerwca 2021 r. w sprawie sytuacji w zakresie praworządności w Unii Europejskiej i stosowania rozporządzenia (UE, Euratom) 2020/2092 w sprawie warunkowości (2021/2711(RSP)) |
| Data aktu: | 10/06/2021 |
| Data ogłoszenia: | 08/02/2022 |