Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 27 lutego 2014 r. zawierającej zalecenia dla Komisji w sprawie przeglądu europejskiego nakazu aresztowania (2013/2109(INL)).

A.

mając na uwadze, że Unia Europejska uznała za jeden ze swych celów zapewnienie swoim obywatelom obszaru wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości oraz że na mocy postanowień art. 6 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE) Unia Europejska przestrzega praw człowieka i podstawowych wolności, a co za tym idzie, przyjmuje obowiązki, które musi wypełnić, by zadbać o poszanowanie tych praw i wolności; mając na uwadze, że zasada wzajemnego uznawania będzie skuteczna, jeśli będzie się opierała na wzajemnym zaufaniu, które można osiągnąć jedynie dzięki zagwarantowaniu poszanowania podstawowych praw podejrzanych i oskarżonych oraz standardów praw procesowych w postępowaniach karnych na terenie całej UE; mając na uwadze, że wzajemne zaufanie zwiększa się dzięki szkoleniom, współpracy i dialogowi pomiędzy organami sądowymi i prawnikami, co pozwala stworzyć prawdziwą europejską kulturę sądowniczą;

B.

mając na uwadze, że wyznaczony w decyzji ramowej 2002/584/WSiSW cel dotyczący przyspieszenia procedury wydawania osób w Unii w porównaniu z tradycyjnymi procedurami ekstradycji między państwami członkowskimi został w większej części zrealizowany oraz mając na uwadze, że decyzja ta jest kamieniem węgielnym wzajemnego uznawania orzeczeń sądowych w sprawach karnych zapisanego obecnie w art. 82 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE);

C.

mając na uwadze, że pojawiły się jednak problemy związane z działaniem nakazu - niektóre z nich dotyczyły decyzji ramowej 2002/584/WSiSW i wynikały z luk w decyzji ramowej, takich jak brak wyraźnego zapisu dotyczącego gwarancji praw podstawowych lub kontroli proporcjonalności, a także z jej niepełnego i niespójnego wdrażania; mając na uwadze, że inne problemy związane były z szeregiem instrumentów wzajemnego uznawania z uwagi na niepełny i niezrównoważony rozwój unijnego obszaru wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych;

D.

mając na uwadze, że jasne zdefiniowanie i prawidłowe działanie instrumentów wzajemnego uznawania środków sądowych ma zasadnicze znaczenie dla czynności dochodzeniowo-śledczych prokuratur krajowych, prowadzonych w celu zwalczania poważnej międzynarodowej przestępczości, oraz że instrumenty te będą równie ważne dla działań dochodzeniowo-śledczych przyszłej Prokuratury Europejskiej;

E.

mając na uwadze, że Komisja Specjalna ds. Przestępczości Zorganizowanej, Korupcji i Prania Pieniędzy (CRIM) w sprawozdaniu końcowym podkreśliła konieczność zapewnienia szybkiego wzajemnego uznawania, przy pełnym poszanowaniu zasady proporcjonalności, wszystkich środków sądowych, ze szczególnym uwzględnieniem wyroków w sprawach karnych, nakazów konfiskaty i europejskich nakazów aresztowania;

F.

mając na uwadze, że istnieją obawy dotyczące między innymi:

(iii)

braku regularnego przeglądu Systemu Informacyjnego Schengen (SIS II) i wpisów Interpolu, a także braku automatycznego połączenia między wycofaniem europejskiego nakazu aresztowania a usunięciem takich wpisów, oraz niepewność co do wpływu odmowy wykonania nakazu na jego dalszą ważność i związanych z nim wpisów, co powoduje, że osoby objęte europejskim nakazem aresztowania nie mogą korzystać z prawa do swobodnego przemieszczania się w przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w obawie przed przyszłym aresztowaniem i przekazaniem;

(vii)

braku minimalnych standardów służących zapewnieniu skutecznego nadzoru sądowego nad środkami wzajemnego uznawania, co doprowadziło do rozbieżnych praktyk państw członkowskich w zakresie prawnych zabezpieczeń i środków chroniących przed naruszeniami praw podstawowych, w tym w odniesieniu do odszkodowania dla ofiar w przypadku pomyłek sądowych, takich jak pomyłka dotycząca tożsamości, w przeciwieństwie do norm określonych w Europejskiej konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz w ugruntowanym orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (ETS);

(viii)

chociaż uznając konieczność umieszczania w areszcie tymczasowym pod pewnymi warunkami, brak minimalnych standardów dotyczących aresztu tymczasowego, w tym jego regularnego przeglądu, stosowania go jako ostateczności i rozważenia rozwiązań alternatywnych w połączeniu z brakiem właściwej oceny, czy dana sprawa jest gotowa do przekazania sądowi w celu rozpoczęcia procesu, może prowadzić do nieuzasadnionego i często nadmiernie długiego czasu spędzonego przez podejrzanych i oskarżonych w areszcie tymczasowym;

1.

mając na uwadze nowe ramy prawne, które będą obowiązywały od 2014 r. na mocy traktatu z Lizbony, uważa, że rezolucja ta nie powinna dotyczyć problemów wynikających jedynie z nieprawidłowego wdrożenia decyzji ramowej 2002/ 584/WSiSW, gdyż problemy takie mogą i powinny być rozwiązywane w drodze poprawnego wdrażania przez państwa członkowskie i w ramach postępowania wykonawczego Komisji;

2.

wzywa państwa członkowskie do niezwłocznego i skutecznego wdrożenia ogółu unijnych środków dotyczących wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych, gdyż uzupełniają się one wzajemnie, w tym europejskiego nakazu dochodzeniowego, europejskiego nakazu nadzoru i środków dotyczących praw procesowych, udostępniając tym samym organom sądowym alternatywnych i mniej inwazyjnych instrumentów wzajemnego uznawania przy jednoczesnym zapewnieniu poszanowania praw podejrzanych i oskarżonych w postępowaniach karnych; wzywa Komisję do uważnego monitorowania ich prawidłowego wdrażania, a także ich wpływu na działanie europejskiego nakazu aresztowania oraz unijnego obszaru sprawiedliwości w sprawach karnych;

3.

wzywa państwa członkowskie i ich organy sądowe do zbadania wszystkich istniejących możliwości, jakie daje decyzja ramowa 2002/584/WSiSW (jak na przykład motyw 12), w celu zagwarantowania ochrony praw podstawowych i podstawowych wolności; wzywa również do wyczerpania wszystkich możliwych mechanizmów alternatywnych przed wydaniem europejskiego nakazu aresztowania; a także do osądzenia sprawy bez niepotrzebnego późnienia, gdy doszło do aresztowania na mocy europejskiego nakazu aresztowania w celu skrócenia aresztu tymczasowego do minimum;

4.

twierdzi, że pełne uznawanie i szybka wykonalność środków sądowych stanowią krok naprzód w kierunku stworzenia unijnego obszaru wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych, oraz podkreśla, że europejski nakaz aresztowania jest narzędziem mającym zasadnicze znaczenie dla skutecznego zwalczania poważnej międzynarodowej przestępczości;

5.

uważa, że ponieważ problemy podkreślone w motywie F wynikają zarówno ze specyfiki decyzji ramowej 2002/584/ WSiSW, jak i z niepełnego i niezrównoważonego charakteru unijnego obszaru wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych, rozwiązania legislacyjne muszą objąć obydwie te kwestie poprzez ciągłe działania zmierzające do ustanowienia standardów minimalnych m.in. dotyczących praw procesowych podejrzanych i oskarżonych oraz środka horyzontalnego ustanawiającego zasady mające zastosowanie do wszystkich instrumentów wzajemnej uznawalności, a jeśli nie jest możliwe przyjęcie takiego środka horyzontalnego lub środek taki nie będzie mógł zaradzić problemom określnym w niniejszej rezolucji - wprowadzenia poprawek do decyzji ramowej 2002/584/WSiSW;

6.

jest zdania, że zidentyfikowane braki nie tylko osłabiają wzajemne zaufanie, ale także powodują wysokie koszty społeczne i finansowe dla osób zainteresowanych, a także ich rodzin i ogółu społeczeństwa;

7.

w związku z tym zwraca się do Komisji o przedstawienie w ciągu roku od chwili przyjęcia niniejszej rezolucji - na podstawie art. 82 TFUE - wniosków ustawodawczych zgodnych ze szczegółowymi zaleceniami przedstawionymi w załączniku poniżej i przewidujących:

8.

wzywa do jasnego i spójnego stosowania przez wszystkie państwa członkowskie prawa UE dotyczącego praw procesowych w postępowaniach karnych powiązanych z zastosowaniem europejskiego nakazu aresztowania, w tym prawa do tłumaczenia ustnego i pisemnego w postępowaniu karnym, prawa dostępu do adwokata w postępowaniu karnym oraz prawa do powiadomienia osoby trzeciej o zatrzymaniu Oraz prawa do informacji w postępowaniu karnym;

9.

wzywa Komisję, by wymagała od państw członkowskich wyczerpujących danych dotyczących działania mechanizmu europejskiego nakazu aresztowania oraz by uwzględniła te dane w kolejnym sprawozdaniu z wdrażania w celu zaproponowania właściwych działań w odpowiedzi na ewentualne problemy;

10.

wzywa do regularnego przeglądu niewykonanych europejskich nakazów aresztowania i rozważenia, czy powinny one zostać wycofane wraz z odpowiednimi wpisami SIS II i Interpolu; wzywa również do wycofania europejskich nakazów aresztowania i odpowiadających im wpisów SIS II i Interpolu, gdy nakaz został odrzucony z przyczyn obowiązkowych, takich jak zasada ne bis in idem albo niezgodność ze zobowiązaniami dotyczącymi praw człowieka; zwraca się o wprowadzenie przepisu, na podstawie którego wpisy SIS II i Interpolu muszą być obowiązkowo uaktualniane na podstawie informacji dotyczących przyczyn odmowy wykonania europejskiego nakazu aresztowania odpowiadającego wpisowi, a wpisy Europolu odpowiednio aktualizowane;

11.

podkreślając kluczowe znaczenie właściwych procedur obejmujących prawo do odwołania, wzywa państwa członkowskie, będące albo państwami członkowskimi wydającymi albo wykonującymi, do zagwarantowania mechanizmów prawnych służących rekompensowaniu szkód wynikających z pomyłek sądowych w odniesieniu do działania instrumentów wzajemnego uznawania, zgodnie z normami określonymi w EKPC oraz w ugruntowanym orzecznictwie ETS;

12.

wzywa Radę do uwzględnienia w zmienionej wersji europejskiego podręcznika "Jak wystawiać europejski nakaz aresztowania" (17195/1/10 REV 1) sześciodniowego terminu na przekazanie przetłumaczonego europejskiego nakazu aresztowania w celu zapewnienia większej jasności i pewności;

13.

wzywa państwa członkowskie i Komisję do współpracy na rzecz zacieśniania sieci kontaktów sędziów, prokuratorów i obrońców w sprawach karnych w celu ułatwiania skutecznej i uzasadnionej procedury europejskiego nakazu aresztowania oraz do zaproponowania odpowiednich szkoleń na szczeblu krajowym i unijnym dla pracowników wymiaru sprawiedliwości i prawników w zakresie m. in. języków, właściwego stosowania europejskiego nakazu aresztowania oraz powiązanego wykorzystania różnych instrumentów wzajemnego uznawania; wzywa Komisję do opracowania praktycznego podręcznika UE, który byłby skierowany do obrońców zaangażowanych w postępowania wszczęte na podstawie europejskiego nakazu aresztowania, łatwo dostępny w całej Unii, uwzględniający obecne działania Europejskiej Rady Adwokatów Karnistów w tej dziedzinie oraz uzupełniający względem podręczników krajowych;

14.

wzywa Komisję do ułatwiania utworzenia odrębnej Sieci Sądowej ds. Europejskiego Nakazu Aresztowania czy sieci obrońców zajmujących się europejskim wymiarem sprawiedliwości w sprawach karnych i sprawami o ekstradycję, a także do zapewnienia im oraz Europejskiej Sieci Szkolenia Kadr Wymiaru Sprawiedliwości odpowiedniego finansowania; jest zdania, że Komisja może zapewnić odpowiednie finansowanie poprzez istniejące programy w unijnym obszarze wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych;

15.

wzywa Komisję do ustanowienia bazy danych UE gromadzącej całe orzecznictwo krajowe dotyczące europejskich nakazów aresztowania i innych procedur wzajemnego uznawania oraz do zapewnienia do niej łatwego dostępu, tak aby ułatwić pracę prawników oraz monitorowanie i ocenę wdrażania i wszelkich pojawiających się problemów;

16.

podkreśla powiązanie pomiędzy warunkami panującymi w zakładach karnych a środkami europejskiego nakazu aresztowania oraz przypomina państwom członkowskim, że art. 3 EKPC oraz orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka nakładają na państwa członkowskie nie tylko obowiązki negatywne, zakazując im poddawania więźniów nieludzkiemu i poniżającemu traktowaniu, ale także obowiązki pozytywne, każąc im zagwarantować, by warunki w zakładach karnych nie uwłaczały godności ludzkiej oraz by w przypadku naruszenia tych praw prowadzono szczegółowe i skuteczne dochodzenia; wzywa państwa członkowskie do szczególnego uwzględnienia praw osób w wyjątkowo trudnej sytuacji oraz, w ogólnej perspektywie, do dogłębnego przeanalizowania rozwiązań alternatywnych wobec pozbawienia wolności;

17.

aby zapewnić skuteczność ram dotyczących wzajemnego uznawania, wzywa Komisję do zbadania środków prawnych i finansowych dostępnych na szczeblu unijnym na rzecz poprawy standardów panujących w zakładach karnych, w tym wniosków ustawodawczych w sprawie warunków tymczasowego aresztowania;

18.

potwierdza, iż zalecenia te są zgodne z prawami podstawowymi, z zasadą pomocniczości i z zasadą proporcjonalności;

19.

jest zdania, że wszelkie konsekwencje finansowe żądanych wniosków dla budżetu Unii powinny zostać zawarte w istniejących pozycjach budżetowych; podkreśla, że zarówno dla państw członkowskich, jak i dla obywateli przyjęcie i wdrożenie tych wniosków umożliwiłoby znaczne oszczędności pod względem kosztów i czasu, a zatem przyniosłoby korzyści z perspektywy gospodarczej i społecznej, jak wyraźnie zaznaczono w ocenie europejskiej wartości dodanej środków unijnych dotyczących przeglądu europejskiego nakazu aresztowania;

20.

zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji oraz szczegółowych zaleceń zawartych w załączniku Komisji i Radzie;

Identyfikator:	Dz.U.UE.C.2017.285.135
Rodzaj:	rezolucja
Tytuł:	Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 27 lutego 2014 r. zawierającej zalecenia dla Komisji w sprawie przeglądu europejskiego nakazu aresztowania (2013/2109(INL)).
Data aktu:	2014-02-27
Data ogłoszenia:	2017-08-29

Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 27 lutego 2014 r. zawierającej zalecenia dla Komisji w sprawie przeglądu europejskiego nakazu aresztowania (2013/2109(INL)).

Europejski nakaz aresztowania

ZAŁĄCZNIK
ZALECENIA DOTYCZĄCE NIEKTÓRYCH PLANOWANYCH PROJEKTÓW LEGISLACYJNYCH

Dz.U.UE.C.2017.285.135

Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 27 lutego 2014 r. zawierającej zalecenia dla Komisji w sprawie przeglądu europejskiego nakazu aresztowania (2013/2109(INL)).

Europejski nakaz aresztowania

ZAŁĄCZNIKZALECENIA DOTYCZĄCE NIEKTÓRYCH PLANOWANYCH PROJEKTÓW LEGISLACYJNYCH

Dz.U.UE.C.2017.285.135

ZAŁĄCZNIK
ZALECENIA DOTYCZĄCE NIEKTÓRYCH PLANOWANYCH PROJEKTÓW LEGISLACYJNYCH