Program pilotażowy "Standard szpitalnego żywienia kobiet w ciąży i w okresie poporodowym - Dieta Mamy".

Dz.U.2021.329
ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA ZDROWIA 1
z dnia 9 sierpnia 2019 r.
w sprawie programu pilotażowego "Standard szpitalnego żywienia kobiet w ciąży i w okresie poporodowym - Dieta Mamy"
Na podstawie art. 48e ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1398, z późn. zm.) zarządza się, co następuje:
§  1.  Rozporządzeniem ustala się program pilotażowy pod nazwą "Standard szpitalnego żywienia kobiet w ciąży i w okresie poporodowym - Dieta Mamy", zwany dalej "pilotażem".
§  2.  Celem głównym pilotażu jest:
1) wdrożenie modelu żywienia zapewnianego kobietom w ciąży i w okresie poporodowym hospitalizowanym w oddziałach szpitalnych, o których mowa w § 5 ust. 1 pkt 1, zwanym dalej "pacjentkami";
2) propagowanie zasad zdrowego odżywiania wśród pacjentek po zakończeniu hospitalizacji w oddziałach szpitalnych, o których mowa w § 5 ust. 1 pkt 1.
§  3. 
1.  Celami szczegółowymi pilotażu są:
1) podniesienie jakości żywienia pacjentek;
2) zwiększenie satysfakcji pacjentek z hospitalizacji;
3) zwiększenie wiedzy pacjentek dotyczącej zasad zdrowego żywienia;
4) wyrobienie dobrych nawyków pacjentek w zakresie właściwego odżywiania;
5) spełnienie przez świadczeniodawców warunków przygotowywania posiłków, o których mowa w ust. 2.
2.  Świadczeniodawca albo podmiot realizujący usługę dostarczania posiłków spełniają następujące warunki:
1) rejestracja i zatwierdzenie zakładu, w którym są przygotowywane posiłki, przez Państwową Inspekcje Sanitarną;
2) wdrożenie systemu HACCP;
3) personel zajmujący się przygotowaniem posiłków posiada aktualne badania do celów sanitarno-epidemiologicznych oraz odpowiednie przeszkolenie z systemu HACCP;
4) pozyskiwanie produktów spożywczych następuje ze sprawdzonego i udokumentowanego źródła (zasada identyfikowalności produktów, zatwierdzonych i zweryfikowanych dostawców);
5) transport żywności jest zgodny z systemem HACCP.
§  4. 
1.  Okres realizacji pilotażu obejmuje:
1) etap organizacji pilotażu, który trwa 24 miesiące od dnia rozpoczęcia jego realizacji, którym jest dzień podpisania umowy na realizację pilotażu;
2) etap ewaluacji pilotażu, który trwa 12 miesięcy od zakończenia etapu, o którym mowa w pkt 1.
2.  Etap organizacji pilotażu obejmuje:
1) zawarcie umów z realizatorami pilotażu przez Narodowy Fundusz Zdrowia;
2) realizację pilotażu;
3) monitorowanie pilotażu.
§  5. 
1.  Realizatorem pilotażu może być świadczeniodawca, który:
1) posiada umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia na oddziale o profilu:
a) neonatologicznym lub
b) położniczo-ginekologicznym, lub
c) ginekologicznym, lub
d) patologii ciąży, lub
e) położniczym, lub
f) położnictwa i neonatologii, lub
g) ginekologii onkologicznej;
2) zapewnia wyżywienie zgodnie z wymaganiami określonymi w § 3 ust. 2 oraz w załączniku do rozporządzenia;
3) zapewnia udział dietetyka w realizacji pilotażu, w tym przez nadzór nad jadłospisem oraz możliwość prowadzenia konsultacji dietetycznych.
2.  Świadczeniodawca spełniający warunki, o których mowa w ust. 1, zgłasza się do właściwego oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, który zawiera z nim umowę o realizację pilotażu.
3.  Warunki realizacji świadczeń, w tym wyposażenie w sprzęt i aparaturę medyczną, odpowiadają wymaganiom określonym w przepisach wydawanych na podstawie art. 31d ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych odnoszących się do świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego.
4.  Świadczeniodawca realizuje pilotaż przez co najmniej 12 miesięcy od dnia następującego po dniu podpisania z Narodowym Funduszem Zdrowia umowy o realizację pilotażu.
§  6. 
1.  Sposób realizacji pilotażu obejmuje:
1) zapewnienie wyżywienia pacjentkom spełniającego wymagania określone w § 3 ust. 2 oraz w załączniku do rozporządzenia;
2) konsultacje dietetyczne dla pacjentek;
3) poradnictwo, edukację i rozpowszechnianie informacji dotyczących prawidłowego żywienia pacjentek;
4) zapewnienie weryfikacji spełniania założeń pilotażu zgodnie z ust. 2-4.
2.  Świadczeniodawca jest obowiązany na bieżąco prowadzić weryfikację spełniania założeń pilotażu, w szczególności dotyczących jakości posiłków, polegającą na następujących działaniach:
1) weryfikacja prosta - prowadzona codziennie, przez wyznaczoną osobę wskazaną przez świadczeniodawcę, w szczególności dietetyka, polegająca na weryfikacji organoleptycznej podstawowych parametrów zgodnie z formularzem, którego wzór określa załącznik do rozporządzenia;
2) weryfikacja zaawansowana - polega na prowadzeniu przez świadczeniodawcę okresowych badań fizycznych, chemicznych oraz mikrobiologicznych żywności;
3) badanie opinii pacjentek - polega na informowaniu pacjentek o możliwości zgłaszania uwag dotyczących posiłków (pozytywnych i negatywnych), przy jednoczesnym wskazaniu sposobu przekazywania tych uwag w szczególności dietetykowi lub za pośrednictwem strony internetowej świadczeniodawcy.
3.  Weryfikacja, o której mowa w ust. 2 pkt 2, jest niezapowiedziana i wykonywana co najmniej raz na 6 miesięcy oraz ma na celu potwierdzenie:
1) składu potraw;
2) wartości odżywczych;
3) gramatury;
4) braku obecności bakterii, pleśni i drożdży;
5) braku obecności zanieczyszczeń;
6) kaloryczności.
4.  Badania w ramach weryfikacji, o której mowa w ust. 2 pkt 2, są przeprowadzane przez laboratoria, o których mowa w art. 78 ust. 1 pkt 1 i 4 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2020 r. poz. 2021), oraz laboratoria akredytowane przez Polskie Centrum Akredytacji na podstawie ustawy z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku (Dz. U. z 2019 r. poz. 544 oraz z 2020 r. poz. 1086).
5.  Świadczeniodawca oraz podmiot realizujący usługę dostarczania posiłków jest obowiązany uwzględniać wyniki weryfikacji i badania opinii, o której mowa w ust. 2 pkt 1 i 2.
§  7. 
1.  Pacjentka wybiera realizatora pilotażu spośród świadczeniodawców, o których mowa w § 5 ust. 1, posiadających umowę o realizację pilotażu.
2.  Świadczeniodawca obejmuje pilotażem wszystkie pacjentki, którym udziela świadczeń w związku z porodem.
§  8.  Rozliczenie pilotażu odbywa się według stawki w wysokości 18,20 zł za osobodzień pobytu na oddziale, o którym mowa w § 5 ust. 1 pkt 1, na pacjentkę objętą pilotażem.
§  9. 
1.  Wskaźnikami realizacji pilotażu są:
1) wskaźniki produktu:
a) liczba pacjentek, które skorzystały z pilotażu,
b) liczba realizatorów pilotażu,
c) liczba osobodni pobytu na oddziale, o którym mowa w § 5 ust. 1 pkt 1, objętym pilotażem,
d) wartość środków finansowych poniesionych na realizację pilotażu przez Narodowy Fundusz Zdrowia w stosunku do środków finansowych planowanych na realizację pilotażu;
2) wskaźniki rezultatu:
a) zwiększenie satysfakcji pacjentek z hospitalizacji,
b) uzyskanie przez pacjentki wiedzy z zakresu zdrowego odżywiania.
2.  Realizatorzy pilotażu przekazują do Narodowego Funduszu Zdrowia w terminie do 10. dnia każdego miesiąca, za miesiąc poprzedni, dane, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a i c.
§  10. 
1.  Sposób pomiarów wskaźników, o których mowa w § 9 ust. 1, przez Narodowy Fundusz Zdrowia uwzględnia dane ze sprawozdawczości Narodowego Funduszu Zdrowia i dane przekazane przez realizatorów pilotażu oraz wyniki przeprowadzonych weryfikacji i badania opinii, o których mowa w § 6 ust. 2.
2.  W ramach ewaluacji pilotażu, w terminie 12 miesięcy po jego zakończeniu, Narodowy Fundusz Zdrowia opracuje raport końcowy uwzględniający ocenę wskaźników, o których mowa w § 9 ust. 1.
3.  Raport końcowy, o którym mowa w ust. 2, jest umieszczany przez Narodowy Fundusz Zdrowia na stronie podmiotowej Narodowego Funduszu Zdrowia oraz jest przekazywany do urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw zdrowia.
§  11.  Szczegółowe warunki realizacji pilotażu są określone w załączniku do rozporządzenia.
§  12.  Podmiotem zobowiązanym do wdrożenia, finansowania, monitorowania i ewaluacji pilotażu jest Narodowy Fundusz Zdrowia.
§  13.  Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
ZAŁĄCZNIK

SZCZEGÓŁOWE WARUNKI REALIZACJI PROGRAMU PILOTAŻOWEGO "STANDARD SZPITALNEGO ŻYWIENIA KOBIET W CIĄŻY I W OKRESIE POPORODOWYM - DIETA MAMY"

I. 

Podstawowe warunki pilotażu

1. Zapewnienie posiłków dedykowanych kobietom w ciąży

Realizator pilotażu ma obowiązek zapewnić kobietom w ciąży i w okresie poporodowym posiłki przygotowane specjalnie dla nich, z wyłączeniem sytuacji, w których z przyczyn zdrowotnych lekarz zaleci inną dietę niż podstawowa (np. cukrzycową).

2. Zasady żywienia

Posiłki podawane kobietom w ciąży i w okresie poporodowym są sporządzane na podstawie zaleceń zatwierdzonych przez Instytut Żywności i Żywienia 2 .

3. Nadzór dietetyka nad jadłospisem
3.1. Posiłki przeznaczone dla kobiet w ciąży i w okresie poporodowym są przygotowywane w oparciu o jadłospis przygotowany przez osobę posiadającą co najmniej wykształcenie wyższe na kierunku dietetyka, żywienie człowieka lub pokrewnym.
3.2. Osoba, o której mowa w pkt 3.1, może być zatrudniana przez podmiot realizujący usługę dostarczania posiłków, jednak pod warunkiem, że świadczeniodawca ma obowiązek zapewnić po swojej stronie nadzór oraz możliwość weryfikacji proponowanych jadłospisów przez własnego eksperta spełniającego wymagania określone w pkt 3.1.
3.3. Jadłospis zawiera informacje o:
1) rodzaju posiłku i składzie produktów (np. śniadanie: bułka żytnia, masło, pomidor itd.);
2) wartości energetycznej (kaloryczności) i wartości odżywczej (ilość białka, węglowodanów, w tym cukrów, tłuszczu, w tym nasyconych kwasów tłuszczowych, soli) w 100 g i porcji posiłku;
3) sposobie obróbki (pieczenie, smażenie, gotowanie, itd.);
4) obecności alergenów.
3.4. Jadłospis opracowuje się na co najmniej 7 dni, tak aby zapewnić urozmaicenie potraw oraz zbilansowanie wartości składników odżywczych w diecie.
3.5. Świadczeniodawca jest obowiązany zapoznać kobiety w ciąży i w okresie poporodowym z podstawowymi informacjami dotyczącymi jadłospisu (m.in. w zakresie alergenów występujących w potrawach), w tym przez publikowanie go na stronach internetowych świadczeniodawcy.
4. Edukacja

W ramach pilotażu są prowadzone działania edukacyjne z zakresu dietetyki i zdrowego odżywiania. Kobiety w ciąży i w okresie poporodowym będą mogły korzystać ze wsparcia w tym zakresie, zarówno w trakcie hospitalizacji, jak również po jej zakończeniu.

4.1. Konsultacje dietetyczne

Podczas hospitalizacji kobietom w ciąży i w okresie poporodowym zapewnia się kontakt z dietetykiem i możliwość przeprowadzenia konsultacji obejmującej:

1) przeprowadzenie wywiadu żywieniowego;
2) omówienie i wyjaśnienie najważniejszych zasad dotyczących żywienia kobiet w ciąży i kobiet karmiących;
3) przekazanie informacji o możliwości uzyskania porad dietetycznych w okresie poszpitalnym w Narodowym Centrum Edukacji Żywieniowej, zwany dalej "NCEŻ", prowadzonym przez Instytut Żywności i Żywienia.

Świadczeniodawca zapewnia dyżur dietetyka co najmniej dwa razy w tygodniu przez 3 godziny. Kobiety w ciąży i w okresie poporodowym są informowane o możliwości takich konsultacji.

4.2. Porady poza szpitalem

Opieka dietetyka obejmuje również okres przebywania poza szpitalem. Przewiduje się możliwość kierowania pytań do szpitalnego dietetyka drogą elektroniczną w okresie minimum 2 miesięcy po porodzie.

4.3. Wydawnictwa i Internet

Świadczeniodawca ma obowiązek rozpowszechniać wiedzę o funkcjonowaniu strony internetowej www.ncez.pl i innych materiałach edukacyjnych wypracowanych w ramach projektu Instytutu Żywności i Żywienia "Zapobieganie nadwadze i otyłości oraz chorobom przewlekłym poprzez edukację społeczeństwa w zakresie żywienia i aktywności fizycznej" oraz w ramach prowadzenia NCEŻ. Świadczeniodawca będzie informował kobiety w ciąży i w okresie poporodowym, że w ramach NCEŻ można uzyskać darmową konsultację dietetyczną on-line pod adresem: https://poradnia.ncez.pl/.

II. 

Wymagania w zakresie wyżywienia spełniane przez podmiot realizujący pilotaż

1. Dzienna liczba posiłków

Kobiety w ciąży i w okresie poporodowym będą otrzymywać 5 posiłków dziennie - śniadanie, II śniadanie, obiad, podwieczorek, kolację. Przerwy pomiędzy poszczególnymi posiłkami wynoszą od 2 do 4 godzin. Możliwe jest jednak, w przypadku dostarczania posiłków przez podmiot realizujący usługę dostarczania posiłków, dostarczanie II śniadania razem ze śniadaniem i podwieczorku z obiadem do późniejszego spożycia o odpowiedniej porze.

2. Kaloryczność i składniki odżywcze

Wartość energetyczna diety kobiety w:

1) I trymestrze ciąży powinna być taka jak przed ciążą, czyli zgodna z normą dla kobiet niebędących w ciąży;
2) II trymestrze ciąży - o 360 kcal więcej w stosunku do prawidłowej wartości energetycznej (kaloryczności) diety kobiet niebędących w ciąży;
3) III trymestrze ciąży - o 475 kcal więcej w stosunku do prawidłowej wartości energetycznej (kaloryczności) diety kobiet niebędących w ciąży;
4) okresie laktacyjnym - o 540 kcal więcej w stosunku do prawidłowej wartości energetycznej (kaloryczności) diety kobiet niebędących w ciąży.

Optymalny procentowy rozkład zapotrzebowania energetycznego powinien być zgodny z poniższym wykresem:

wzór

Dzienna dieta powinna uwzględniać wszystkie składniki odżywcze. Udział w pozyskiwaniu energii z białka, węglowodanów i tłuszczu powinien wynosić:

1) białka - 10-20%;
2) węglowodany - 45-65%;
3) tłuszcze - 20-35%.
3. Wymagania dotyczące poszczególnych grup produktów w diecie kobiety w ciąży i okresie poporodowym

Ze względu na zdrowie matki i prawidłowy rozwój dziecka wszystkie posiłki muszą być przygotowywane ze świeżych i wysokiej jakości produktów spożywczych. Serwowane dania powinny być urozmaicone i estetycznie podane. Świadczeniodawca zapewnia, że udział każdej z grup żywności (warzywa i owoce, produkty zbożowe, nabiał, mięso, ryby, nasiona roślin strączkowych i jaja, tłuszcze, napoje) jest zgodny z zaleceniami Instytutu Żywności i Żywienia w tym odpowiada Piramidzie Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej dla osób dorosłych Instytutu Żywności i Żywienia dostępnej na stronie internetowej tego instytutu.

3.1. Warzywa i owoce

Warzywa i owoce są źródłem witamin i składników mineralnych, a także węglowodanów (w tym błonnika). Dieta bogata w warzywa i owoce między innymi zmniejsza ryzyko zachorowań na choroby układu krążenia (nadciśnienie tętnicze, udary mózgu, zawały serca) oraz nowotwory. Z tych powodów warzywa i owoce są podstawą codziennej diety i powinny stanowić połowę tego, co jemy (minimum 400 g - nie licząc w tym ziemniaków) w proporcjach - 3/4 warzywa i 1/4 owoce. Warto jednak wiedzieć, że każda większa ilość i liczba porcji warzyw i owoców dziennie przynosi dalsze korzyści dla zdrowia.

wzór

3.2. Produkty zbożowe

Produkty zbożowe stanowią główne źródło energii i powinny wchodzić w skład większości posiłków kobiet w ciąży i w okresie poporodowym. Przetwory zbożowe z pełnego przemiału są bogatsze w składniki odżywcze. Zawierają więcej witamin, szczególnie z grupy B (tiaminę, ryboflawinę, niacynę, kwas foliowy), składników mineralnych (magnez, cynk) i błonnika pokarmowego.

wzór

3.3. Mięso, ryby, nasiona roślin strączkowych, jaja

Drób, chude mięso czerwone, ryby, nasiona roślin strączkowych oraz jaja są podstawowym źródłem białka o wysokiej wartości odżywczej. Zaleca się spożywanie ryb, z mięsa których białko jest łatwiej przyswajane niż z mięsa zwierząt rzeźnych. Ponadto dostarcza witaminy A i D, witaminy z grupy B oraz jod, fluor i żelazo. Nie ma przeciwwskazań, aby spożywać ryby 2 razy w tygodniu.

wzór

3.4. Mleko i przetwory mleczne

Mleko i przetwory mleczne posiadają wiele prozdrowotnych walorów: są źródłem wapnia o wysokiej przyswajalności, białka oraz witamin: B1, B2, B6, B12, kwasu foliowego, witaminy A. Równocześnie dostarczają stosunkowo mało kalorii. W diecie należy korzystać z produktów chudych i półtłustych.

wzór

3.5. Tłuszcze

Tłuszcze mają duży wpływ na prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego. Ponadto są źródłem energii oraz witamin A, D, E oraz K. Dieta bogata w te składniki zapewnia dostarczenie organizmowi przede wszystkim odpowiedniej ilości nienasyconych kwasów tłuszczowych (tłuszcze roślinne), a ogranicza dostarczanie kwasów tłuszczowych nasyconych (tłuszcze zwierzęce). Należy również eliminować produkty zawierające izomery trans kwasów tłuszczowych, które wpływają niekorzystnie na zdrowie.

wzór

3.6. Woda i inne napoje

Odpowiednie nawodnienie organizmu jest warunkiem prawidłowego rozwoju organizmu. Dzienne spożycie płynów ze wszystkich źródeł w diecie powinno być na poziomie 2,5 litra. Woda powinna stanowić główne źródło nawodnienia organizmu i być zawsze dostępna.

wzór

III. 

Wzór formularza weryfikacji organoleptycznej podstawowych parametrów

Odział .........................

sprawdził: ...................

data .......................................

(wyznaczona osoba wskazana przez świadczeniodawcę)

Posiłek Zgodność

z jadłospisem

Temperatura Świeżość

produktów

Zapach Wygląd

i konsystencja

Inne

uwagi

śniadanie
II śniadanie
obiad
podwieczorek
kolacja
1 Minister Zdrowia kieruje działem administracji rządowej - zdrowie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 sierpnia 2020 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Zdrowia (Dz. U. poz. 1470 i 1541).
2 Zalecenia zostały opracowane w ramach projektu "Zapobieganie nadwadze i otyłości oraz chorobom przewlekłym poprzez edukację społeczeństwa w zakresie żywienia i aktywności fizycznej" realizowanego w ramach Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy i są dostępne na stronie internetowej Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej pod adresem https://ncez.pl/ciaza-i-macierzynstwo.

Zmiany w prawie

Rząd wzmacnia udział młodzieży w życiu publicznym, więcej zadań młodzieżowych rad

Wzmocnienie młodzieżowych rad i sejmików to cel rządowego projektu zmian w ustawach samorządowych. Ułatwienie powoływania i funkcjonowania takich organów ma być szansą dla młodzieży na zdobycie doświadczeń w aktywności publicznej i społecznej.

Katarzyna Kubicka-Żach 02.03.2021
Ustawa o służbie zagranicznej podpisana przez prezydenta

Ustawa o służbie zagranicznej została podpisana przez prezydenta. Zgodnie z nią powołany ma być szef służby zagranicznej dla monitorowania i nadzorowania wykorzystania środków finansowych. Zmienią się też zasady naboru kadr i struktury stopni dyplomatycznych oraz ograniczony zostanie dostęp do informacji dotyczących dyplomatów.

Katarzyna Kubicka-Żach 02.03.2021
Nowe etykiety energetyczne na sprzęcie AGD już obowiązują

Od 1 marca zaczynają obowiązywać przepisy nakazujące stosować nowe etykiety energetyczne informujące m.in. o zużyciu energii przez lodówkę, pralkę czy telewizor. Znikają klasy A+++, A++, A+, pojawią się natomiast nowe piktogramy informujące o klasie energetycznej kupowanego sprzętu.

Krzysztof Sobczak 01.03.2021
Od marca znika Ministerstwo Sportu, będzie częścią resortu kultury

Zgodnie z opublikowanymi rozporządzeniami Rady Ministrów od 1 marca zniesiony będzie resort sportu. Utworzone zostanie Ministerstwo Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu. Przekształcenie polega na włączeniu do dotychczasowego ministerstwa kultury komórek organizacyjnych oraz pracowników z dotychczasowego Ministerstwa Sportu.

Katarzyna Kubicka-Żach 26.02.2021
Sejm przyjął zmiany dotyczące e-hulajnóg

Sejm przyjął nowelizację prawa o ruchu drogowym regulującą status e-hulajnogi i urządzeń transportu osobistego, np. e-deskorolki. Kierujący nimi będą musieli ustępować pierwszeństwa pieszym na chodnikach, nie będą mogli jechać jezdnią na której dopuszczalna prędkość jest większa niż 30 km/h. Będą też ograniczenia dla dzieci.

Krzysztof Sobczak 25.02.2021
Program Bezpiecznej Infrastruktury Drogowej ma zmniejszyć liczbę wypadków

Z Krajowego Funduszu Drogowego w latach 2021-2024 rząd przeznaczy 2,5 mld zł na doświetlenie przejść, budowę chodników czy przebudowę skrzyżowań. Cel Programu Bezpiecznej Infrastruktury Drogowej to poprawa bezpieczeństwa na drogach i zwiększenie ochrony pieszych.

Katarzyna Kubicka-Żach 23.02.2021
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.2021.329 t.j.

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Program pilotażowy "Standard szpitalnego żywienia kobiet w ciąży i w okresie poporodowym - Dieta Mamy".
Data aktu: 09/08/2019
Data ogłoszenia: 22/02/2021
Data wejścia w życie: 31/08/2019