Szpitale i przychodnie mają likwidować bariery, które utrudniają życie osobom niepełnosprawnym. Mogą na ten cel dostać dofinansowanie, a jednocześnie przygotowywanych jest wiele przepisów dotyczących nie tylko likwidacji barier architektonicznych, ale także wprowadzających obowiązek dostępności cyfrowej stron internetowych szpitali. Zwłaszcza to ostanie zadanie może być wyzwaniem dla lecznic.
Ministerstwo zdrowia realizuje projekt „100 placówek służby zdrowia bez barier” w ramach Programu Dostępność Plus. Projekt rozpoczął się w styczniu 2019 r. i potrwa do czerwca 2023 roku. Jego budżet wynosi 150 milionów złotych (w tym 126,4 miliona złotych dofinansowania unijnego z Programu Wiedza Edukacja Rozwój), z opcją zwiększenia docelowej kwoty na ten cel do 300 milionów.
Dodatkowe pieniądze na działania w programie Dostępność plus czytaj tutaj>>
Dostępność Plus to jedno z pięciu priorytetowych działań rządu Mateusza Morawieckiego. W ramach tego projektu mają być usunięte bariery infrastrukturalne i prawne, utrudniające życie między innymi osobom starszym i z niepełnosprawnościami. Szacuje się, że nawet 30 proc. społeczeństwa może mieć trwałe lub czasowe ograniczenia w mobilności czy percepcji. Są to nie tylko ludzie poruszający się przy pomocy kul, lasek, balkoników, protez, wózków inwalidzkich, niesłyszący, niedowidzący, z trudnościami manualnymi i poznawczymi po udarze czy też chorujący na Alzheimera, ale także kobiety w ciąży, osoby z wózkiem dziecięcym, z ciężkim bagażem oraz słabsze fizycznie.
Program ma dwa zadania. Pierwsze zakłada, że powstanie prawo, które zagwarantuje, że nowe budynki będą pozbawione barier architektonicznych, a przestrzeń publiczna (np. wyjście z dworca, przejścia dla pieszych) będzie odpowiednio oznakowana. Projekt zakłada, że wszystkie nowe inwestycje (budynki, miejsca, transport) będą obowiązkowo zapewniać dostępność już na etapie ich projektowania – aż po odbiór i użytkowanie.
O cyberbezpieczeństwie w szpitalach dowiedz się więcej tutaj>>
Drugie zadanie to dostosowywanie istniejącej infrastruktury, przestrzeni, środków transportu, stron internetowych czy usług do potrzeb osób niepełnosprawnych. Poprzez np.: dodawanie funkcji komunikacyjnych w autobusach, likwidację progów i schodów w budynkach, poprawę jakości usług – obsługi, komunikacji, zakupów itp. dla osób z ograniczeniami w percepcji.
Wartość inwestycji przyczyniających się do realizacji Programu ma wynieść w perspektywie 2018-25 ok. 23 mld zł. Z tych pieniędzy w pierwszej kolejności mają skorzystać szpitale oraz przychodnie.
- Służba zdrowia to nieprzypadkowo jedna z pierwszych branż, która dostanie wsparcie z programu Dostępność Plus. Ze względu na swój szczególny cel i charakter powinna stanowić wzór dostępności – podkreśliła wiceminister inwestycji i rozwoju Małgorzata Jarosińska – Jedynak.
Poprawa dostępności architektonicznej przychodni oraz szpitali zakłada wyposażenie placówek w sprzęt ułatwiający komunikację (z osobą niesłyszącą, z osobą z zaburzeniami mowy), poruszanie się (oznaczenia, podjazdy, podnośniki). Zmianie mają ulec także procedury, aby uwzględniały różne potrzeby pacjentów.
Program Dostępność plus może już ruszyć czytaj tutaj>>
Jak podkreślił w czwartek wiceminister zdrowia Janusz Cieszyński, "projekt ten pozwoli przede wszystkim na wypracowanie jednego standardu dostępności, takiego minimum, które każda placówka systemu ochrony zdrowia powinna zaoferować pacjentom z wyjątkowymi potrzebami".
- Naszą intencją jest wprowadzenie zmian w czterech obszarach. Chcemy zlikwidować bariery fizyczne, które czasem uniemożliwiają pacjentowi dostęp do placówki - mówił. Wskazał tu na potrzebę wybudowania podjazdów, wind, poszerzanie wejść do budynków i drzwi wewnętrznych, na likwidację progów i montaż posadzek antypoślizgowych. W ramach tych działań dostosowane mają być także pomieszczenia sanitarne, włączniki oraz tablice informacyjne.
Jako ostatnią kwestię Cieszyński wymienił "organizację placówek pod kątem, żeby jak najlepiej spełniały potrzeby osób z niepełnosprawnościami". Tu wskazał na usprawnienie rozwiązań organizacyjnych, w tym procedur dotyczących pacjentów, tak, by ułatwić obsługę pacjentów z niepełnosprawnościami.
Cieszyński podkreślił również, że "po wypracowaniu tych standardów, zostaną one wdrożone początkowo w 150 placówkach, a docelowo w trzystu". Resort jednak jeszcze nie przeprowadził naboru placówek".
- Jak się rozpocznie, to zapraszamy każdą do zgłoszenia się - zaznaczył. Dodał, że programem "objęte zostanie 25 szpitali i 125 placówek podstawowej opieki zdrowotnej w pierwszym etapie i w drugim tyle samo".
Pierwszym krokiem ma być przeprowadzenie w placówkach medycznych audytów dostępności, które pozwolą określić co należy zmienić, by stały się one bardziej przyjazne osobom niepełnosprawnym i starszym.
Wyniki audytów pozwolą na modyfikacje w obszarze dostępności:
W ramach projektu będzie funkcjonował również Komitet Dostępności Plus dla zdrowia, którego inauguracja będzie miała miejsce 31 stycznia. Komitet składa się z przedstawicieli: organizacji pozarządowych (w tym reprezentujących pacjentów z niepełnosprawnościami), placówek medycznych, Rzecznika Praw Pacjenta, Narodowego Funduszu Zdrowia, Ministerstwa Zdrowia, Ministerstwa Inwestycji i Rozwoju oraz z ekspertów.
Komitet ma wypracować standardy dostępności dla szpitali i przychodni, ale także monitorować ich wdrażanie w placówkach medycznych oraz opracować rekomendacje końcowe.
Pełna dostępność stron i serwisów administracji do 2020 roku czytaj tutaj>>
Paweł Kaźmierczyk, prawnik z Kancelarii DZP podkreśla, że trwają konsultacje publiczne projektu ustawy o dostępności, która ma ułatwić osobom z niepełnosprawnością korzystanie m.in. z usług opieki zdrowotnej. Mecenas podaje, że 21 grudnia 2018 r. opublikowano projekt ustawy o dostępności, który stanowi kluczowy instrument realizacji programu Dostępność Plus. Program ten ma zapewnić swobodny dostęp do dóbr i usług dla osób o szczególnych potrzebach.
- Projektowana ustawa ustanawia minimalne wymogi związane z dostępnością w jej wymiarze architektonicznym, informacyjnym oraz cyfrowym. Wymogi prawne w tym ostatnim zakresie określać ma także ustawa o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych, której projekt został już przyjęty przez Radę Ministrów 19 grudnia 2018 r. – przypomina prawnik.
Niepełnosprawny w pracy. Komentarz praktyczny czytaj tutaj>>
Paweł Kaźmierczyk dodaje, że nowe obowiązki mają obejmować przede wszystkim jednostki sektora finansów publicznych, a więc m.in. samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej. Nowe przepisy znajdą zastosowanie m.in. także względem podmiotów leczniczych utworzonych przez podmioty publiczne, jeżeli finansują je w ponad 50%, posiadają ponad połowę udziałów albo akcji, sprawują nadzór nad organem zarządzającym lub mają prawo do powoływania ponad połowy składu organu nadzorczego lub zarządzającego.
- Mając na uwadze wymogi ustawy o działalności leczniczej wprowadzone tzw. nowelą dekomercjalizacyjną z 2016 r., oznacza to, co do zasady, objęcie nowymi obowiązkami spółek wykonujących działalność leczniczą utworzonych przez organ administracji rządowej lub jednostkę samorządu terytorialnego – podkreśla Paweł Kaźmierczyk.
Zapewnienie dostępności ma być także obowiązkiem innych podmiotów w zakresie realizowanych przez nie zadań publicznych finansowanych z udziałem środków publicznych lub przez podmioty publiczne, czyli np. w ramach kontraktu z NFZ.
Uprawnienia pracowników niepełnosprawnych czytaj tutaj>>
Prawnik zaznacza, że projektodawca nie przewidział dla podmiotów leczniczych okresu dostosowawczego dla obowiązku zapewnienia dostępności, więc nowe wymogi powinny zacząć obowiązywać wraz z wejściem w życie ustawy (tj. po 14 dniach od publikacji), z wyjątkiem bardziej szczegółowych wymogów, które mogą być jeszcze dookreślone w ramach przepisów wykonawczych – w takim przypadku rok od dnia ich wydania.
Mecenas podaje, że prawie taki sam zakres podmiotowy jak w projekcie ustawy o dostępności przewiduje także projekt ustawy o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych, z tą jednak zasadniczą różnicą, że ma nie obejmować podmiotów niepublicznych realizujących zadania publiczne.
Na obecnym etapie projektodawca rozłożył kluczowe obowiązki związane z e-dostępnością w czasie. Mają one wejść w życie z dniem 23 września 2019 r. w zakresie stron nieopublikowanych przed dniem 23 września 2018 r., z dniem 23 września 2020 r. w zakresie stron opublikowanych przed dniem 23 września 2018 r. oraz z dniem 23 czerwca 2021 r. w zakresie aplikacji mobilnych.
- Obowiązki wynikające z projektu ustawy o dostępności są częściowo zbieżne z tymi wynikającymi z projektu ustawy od dostępności stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych – tłumaczy Kaźmierczyk. - W przypadku tych pierwszych termin na dostosowanie się jest jednak krótszy, a możliwe sankcja finansowa znacznie wyższa. Jest to pewna niekonsekwencja legislacyjna, bowiem np. strony, które w świetle dyrektywy 2016/2102 nie muszą być jeszcze dostępne, i tak będą musiały spełniać wymagany standard zgodnie z projektem ustawy o dostępności.
Warto też zdecydować się na jasno określony, a jednocześnie elastyczny standard. Obecnie przyjęte rozwiązanie polegające na odesłaniach do zaleceń WCAG 2.0, które wskazane są jako załącznik do aktów prawnych, może okazać się nieefektywne w kontekście możliwych zmian norm europejskich. Już w uzasadnieniu projektu ustawy o dostępności stron internetowych wskazano, że wymogi w niej stawiane uzupełniono o dodatkowe wymaganie zawarte nieprzewidziane w dotychczasowych regulacjach.
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
