Czy w przypadku gdy pacjent samowolnie opuszcza oddział szpitalny należy powiadomić Policję?
\\

Pytanie pochodzi z publikacji Serwis Prawo i Zdrowie

Czy w przypadku gdy pacjent samowolnie opuszcza oddział szpitalny należy powiadomić Policję?

Odpowiedź:

Problem podniesiony w pytaniu jest bardzo doniosły i z pewnością zasługuje na dyskusję. Szczególnie w świetle doniesień medialnych o zaginięciach osób hospitalizowanych. Niemniej w ocenie autorki zawiadomienie takie należy złożyć.

Uzasadnienie:

Odpowiedź na pytanie wymaga ustalenia priorytetów w stosowaniu regulacji prawnych z poszczególnych obszarów. Z pewnością należy rozważyć stosowanie przepisów o Policji, o ochronie danych osobowych, o tajemnicy lekarskiej, prawach pacjenta czy wreszcie o ochronie dóbr osobistych.

Na czoło wysuwa się intuicyjnie ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 159 z późn. zm.) - dalej u.p.p. Oto art. 13 i art. 14 u.p.p. zakazują de facto udzielanie jakiejkolwiek informacji o pacjencie osobom przezeń nieupoważnionym. Na tej podstawie osoby udzielające świadczeń zdrowotnych, osoby zarządzające podmiotami realizującymi świadczenia szpitalne (lub inne całodobowe) powstrzymują się z podaniem informacji o oddaleniu się pacjenta z placówki. Co więcej, pacjent na podstawie art. 16 u.p.p. ma prawo do odmowy zgody na udzielenie świadczenia zdrowotnego. Ważąc na rozpowszechniony w literaturze pogląd zgoda na działanie medyczne (analogicznie odmowa) może być wyrażona przez każde zachowanie się osoby składającej oświadczenie, które w sposób wyraźny wolę tę zamanifestuje, por. art. 60 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 121). Zatem samowolne oddalenie się z placówki może być poczytane za odmowę wyrażenia zgody na działanie medyczne i jako takie nie może być kontestowane przez nikogo i w żadnej formie. Należy jednak rozważyć treść art. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 z późn. zm.) - dalej u.o.p., zgodnie z którym tworzy się Policję jako umundurowaną i uzbrojoną formację służącą społeczeństwu i przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Zgodnie z art. 1 ust. 2 u.o.p. do podstawowych zadań Policji należą:

1) ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia przed bezprawnymi zamachami naruszającymi te dobra;

2) ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego, w tym zapewnienie spokoju w miejscach publicznych oraz w środkach publicznego transportu i komunikacji publicznej, w ruchu drogowym i na wodach przeznaczonych do powszechnego korzystania;

3) inicjowanie i organizowanie działań mających na celu zapobieganie popełnianiu przestępstw i wykroczeń oraz zjawiskom kryminogennym i współdziałanie w tym zakresie z organami państwowymi, samorządowymi i organizacjami społecznymi;

4) wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców;

5) nadzór nad specjalistycznymi uzbrojonymi formacjami ochronnymi w zakresie określonym w odrębnych przepisach;

6) kontrola przestrzegania przepisów porządkowych i administracyjnych związanych z działalnością publiczną lub obowiązujących w miejscach publicznych;

7) współdziałanie z policjami innych państw oraz ich organizacjami międzynarodowymi, a także z organami i instytucjami Unii Europejskiej na podstawie umów i porozumień międzynarodowych oraz odrębnych przepisów;

8) gromadzenie, przetwarzanie i przekazywanie informacji kryminalnych;

9) prowadzenie bazy danych zawierającej informacje o wynikach analizy kwasu dezoksyrybonukleinowego (DNA).

Analiza szeroko powołanego przepisu art. 1 u.o.p. wskazuje jednoznacznie, że zadania Policji mają nade wszystko charakter prewencyjny. Tym samym powiadomienie Policji o samowolnym oddaleniu się pacjenta celem ustalenia czy nie grozi mu żadne niebezpieczeństwo, jest w ocenie autorki działaniem w granicach prawa i aktem najwyższej staranności o dobro pacjenta. Poza sporem pozostaje status pacjentów szpitali o profilu psychiatrycznym. Zdarzenia sprzed kilku lat, a polegające na śmierci zbiegłych pacjentów nakazują zachowanie szczególnej ostrożności. W ocenie autorki należy zawiadomić organy ścigania o każdym samowolnym oddaleniu się pacjenta z oddziału. Podmiot leczniczy nie dysponuje żadnym narzędziem do weryfikacji co się z pacjentem dzieje, sprawdzenia miejsca jego pobytu, przyczyn jego oddalenia się. Na Policji spoczywa powinność sprawdzenia co się dzieje z pacjentem i czy nie zagraża mu żadne niebezpieczeństwo. W tych okolicznościach autorka stoi na stanowisku, że takie zawiadomienie, o jakim mowa w pytaniu nie narusza prawa, a wręcz jest działaniem w granicach należytej staranności.

Agnieszka Sieńko, autorka współpracuje z Serwisem Prawo i Zdrowie

Odpowiedzi udzielono 12 sierpnia 2014 r.

\
Data publikacji: 18 sierpnia 2014 r.