Program wprowadza uchwała nr 173 Rady Ministrów z 11 grudnia 2025 r. (M. P. z 2025 r. nr 1276), jest on szczegółowo rozpisany w załączniku do tej uchwały. Celem jest wspomaganie osób, które zapadają na choroby otępienne, w tym na Alzheimera. -W kraju do tej pory nie funkcjonował tego typu dokument skupiający działania, które powinny być realizowane w celu poprawy jakości życia osób z zaburzeniami otępiennymi i ich opiekunów – podkreśla Ministerstwo Zdrowia (MZ), które opracowało rządowy program. Polska zamierza aktywnie walczyć z tymi chorobami cywilizacyjnymi, na które – według szacunków organizacji Alzheimer's Disease International (ADI) - na całym świecie choruje już 55 milionów osób, w 2030 r. ma ich być 78 milionów, w a ciągu kolejnych dwóch dekad liczba chorych się jeszcze podwoi.

Polska się starzeje i częściej choruje

Według szacunków Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ), opartych o dane porównawcze Institute for Health Metrics and Evaluation, w Polce na chorobę Alzheimera lub choroby pokrewne cierpi ok. 1,5 proc. populacji. -W Polsce rośnie liczba osób żyjących z różnymi formami otępienia. W ciągu ostatniej dekady notowano corocznie około 35 tysięcy nowych przypadków chorób otępiennych – tłumaczy MZ. Wiek stanowi główny czynnik ryzyka rozwoju chorób otępiennych – dotykają one głównie, seniorów (osoby powyżej 60. roku życia) i są jedną z istotnych przyczyn niepełnosprawności wśród nich. Ponieważ w Polsce trendy demograficzne wskazują na szybkie starzenie się społeczeństwa, to problem chorób otępiennych także przybiera na sile. Średnio co szósty senior prezentuje deficyt poznawczy w stopniu nasuwającym podejrzenie otępienia. Otępienie o nasileniu umiarkowanym i ciężkim stanowi odpowiednio 2,8 proc. i 1,4 proc. przypadków.  -Sytuacja ta stanowi coraz większe wyzwanie dla systemu opieki zdrowotnej oraz polityki społecznej, bowiem koszty leczenia i opieki nad chorym z otępieniem wzrastają bardzo wyraźnie wraz z postępem choroby, a wydatki te należą obecnie do największych, po wydatkach na nowotwory, choroby sercowo-naczyniowe oraz udary mózgu – podkreśla MZ.

Po co jest specjalny rządowy program? -Z powodu braku świadomości społecznej ludzie często lekceważą symptomy chorób otępiennych, nie zgłaszają się do lekarza, izolują chorych bliskich i siebie od otoczenia, co ma ogromny wpływ na przebieg choroby i zdolność przygotowania się do jej przebiegu. Stygmatyzacja, brak informacji lub błędne informacje dotyczące otępienia są dużym problemem społecznym. Z badań towarzyszących kampanii ukierunkowanej na problem demencji, prowadzonej przez MZ w latach 2022–2023 ,,Zostań dłużej na scenie życia" wynikało, że aż 40 proc. respondentów po czterdziestce nie ma świadomości istnienia chorób otępiennych. -Celem głównym projektu jest wzrost liczby osób, u których przeprowadzono testy oceniające funkcje poznawcze w podstawowej opiece zdrowotnej, a także zwiększenie dostępu do wsparcia dla opiekunów osób z chorobami otępiennymi – deklaruje resort zdrowia.

 

Sprawdź również książkę: Ochrona osób z zaburzeniami psychicznymi, intelektualnymi i osób starszych w postępowaniu cywilnym Wyzwania implementacyjne art. 13 Konwencji o prawa >>



Aktywność dla zdiagnozowanych, wytchnienie dla rodzin

Rząd stawia na edukację i profilaktykę. Główne obszary działania Programu  do 2030 r. to – po pierwsze – podnoszenie świadomości społecznej. -W szczególności działania mające na celu ograniczenie zachowań stygmatyzujących oraz ukierunkowane na uwrażliwienie społeczeństwa na potrzeby osób z chorobami otępiennymi i ich bliskich, działania edukacyjne dla różnych grup odbiorców, tworzenie przestrzeni przyjaznej osobom chorym – tłumaczy MZ. Po drugie – ważne jest zmniejszanie ryzyka zachorowania. Stąd koncentracja na informowaniu na temat modyfikowalnych czynników ryzyka wystąpienia zaburzeń otępiennych oraz możliwych do podjęcia działań profilaktycznych - promocja aktywności fizycznej, intelektualnej, artystycznej i społecznej. Nacisk kładzie się zwłaszcza na Polskę lokalną, zachęcając do takich promocji jednostki samorządu terytorialnego. Jeszcze przed startem Programu, w październiku ubr. rzecznik praw pacjenta – we współpracy ze stowarzyszeniem Alzheimer Polska - uruchomił specjalną infolinię "Helpline" dla osób z grupy ryzyka, a także ich bliskich i opiekunów. Ogólnopolska bezpłatna infolinia jest dostępna pod numerem 800-201-801.

Oprócz działań edukacyjnych, ważna jest też profilaktyka. Dlatego jednym z priorytetów Programu jest wsparcie wczesnej diagnostyki: nowe metody i sposoby diagnostyki, wdrożenie narzędzi zwiększających wykrywalność zaburzeń otępiennych na wczesnym etapie oraz określenie ich etiologii. Inny ważny obszar to oczywiście leczenie, opieka i wsparcie dla chorych - rozwój opieki dziennej oraz domowej, ochrona praw osób z zaburzeniami otępiennymi (w tym wprowadzenie systemu wspieranego podejmowania decyzji), wsparcie informacyjne odnośnie postępowania w różnych sytuacjach związanych z chorobą.

 

Resort zdrowia zauważa też, że Alzheimer to nie tylko problem chorego, ale też jego bliskich. Dlatego celem Programu jest rozbudowa wsparcia psychologicznego i informacyjnego dla opiekunów nieformalnych, szkoleń, a przede wszystkim tzw. opieki wytchnieniowej, czyli bezpłatnych (bądź częściowo odpłatnych), czasowych usług opiekuńczych dla osób z niepełnosprawnościami, mających odciążyć ich opiekunów (rodziców, członków rodziny) od codziennych obowiązków, dając im czas na odpoczynek, załatwienie spraw lub regenerację sił.

Trzeci filar Programu to gromadzenie wiedzy o chorobach otępiennych – badania naukowe, innowacje technologiczne i lekowe, rozbudowana baz danych o chorobach i pacjentach.

 

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów w programie LEX jest zależny od posiadanych licencji.