Choć pomysł udostępnienia w mObywatelu szybkiego potwierdzenia niekaralności zyskał poparcie resortu cyfryzacji, Ministerstwo Sprawiedliwości studzi entuzjazm. Zanim rząd pozwoli sprawdzić „czyste konto” w telefonie, musi najpierw zbudować nowy system KRK 2.0, a dopiero potem zastanowić się nad integracją i zmianami w dziesiątkach ustaw. O szybkim wdrożeniu nie ma na razie mowy.
Obecnie uzyskanie zaświadczenia o niekaralności z Krajowego Rejestru Karnego wiąże się z kosztami oraz barierami proceduralnymi, w tym także koniecznością osobistego stawiennictwa, co stanowi realne utrudnienie dla obywateli, zwłaszcza w mniejszych miejscowościach w dostępie do zatrudnienia, wolontariatu i działalności społecznej – wskazuje grupa posłów.
Ministerstwo Cyfryzacji w odpowiedzi na interpelacje nr 11106 wskazało, że jest otwarte na udostępnienie w aplikacji mObywatel informacji o niekaralności, ale wdrożenie to wymaga współpracy z Ministerstwem Sprawiedliwości. Rozmowy między resortami w tym celu odbywały się w latach 2023-24 i mają zostać wznowione, lecz teraz inicjatywa pozostaje po stronie resortu sprawiedliwości. Jest on bowiem administratorem Krajowego Rejestru Karnego i to on musi wyjść z inicjatywą dostosowania przepisów.
Aby wdrożyć tę usługę, niezbędne jest podjęcie analiz przez Ministra Sprawiedliwości jako właściciela rejestrów i systemów, z których miałyby być pobierane dane dla tej usługi w aplikacji mObywatel oraz prawno-legislacyjnych i techniczno-organizacyjnych przez Ministra Cyfryzacji i Ministra Sprawiedliwości – poinformował Dariusz Standerski, wiceminister cyfryzacji.
Teraz do sprawy odniosło się Ministerstwo Sprawiedliwości. Resort przyznaje, że prowadził rozmowy w sprawie integracji systemu teleinformatycznego Krajowego Rejestru Karnego z aplikacją mObywatel. Zastrzega jednocześnie, że w pierwszej kolejności konieczne jest wdrożenie eUsługi KRK 2.0. oraz integracja tego systemu z Portalem Rejestrów Sądowych.
eUsługa KRK 2.0 ma zastąpić obecny eKRK. Nowy system ma być nowocześniejszy i bardziej funkcjonalny i ma zapewnić pełną obsługę wydawania zaświadczeń z Rejestru w drodze elektronicznej zarówno w zakresie ustawy o Krajowym Rejestrze Karnym, jak Kodeksu postępowania administracyjnego - podkreśla Sławomir Pałka, wiceminister sprawiedliwości.
Dopiero w następnym kroku możliwa będzie ewentualna integracja z mObywatel. Koncepcja przewiduje, że wykorzystanie tej aplikacji jako jednego ze źródeł uwierzytelnia użytkownika, jak profil zaufany lub podpis kwalifikowany.
Zobacz też w LEX: Aplikacja mObywatel i jej wpływ na funkcjonowanie urzędu >
Ministerstwo Sprawiedliwości podkreśla, że wdrożenie w aplikacji mObywatel usługi umożliwiającej „potwierdzenie własnej niekaralności” powinno być poprzedzone szeroką oceną praktyczności tego rozwiązania i jego wpływu na sektor publiczny. Dopiero ta analiza umożliwi podjęcie decyzji o ewentualnym powieleniu w aplikacji mObywatel niektórych funkcjonalności eUsługi KRK 2.0.
Wiceminister Pałka zaznacza również, że potencjalna usługa w aplikacji mObywatel nie byłaby w stanie zaspokoić wszystkich potrzeb związanych z uzyskiwaniem informacji z KRK przez osoby fizyczne. Np. nie obejmowałaby użytkowników aplikacji, którzy mają inne obywatelstwo niż polskie. Nie umożliwiałaby również działania poprzez pełnomocnika lub przedstawiciela ustawowego osoby fizycznej, czy też przedstawiciela podmiotu uprawnionego do uzyskiwania informacji z Rejestru.
Trzeba też pamiętać, że mObywatel służy głównie do pozyskania danych, które posiadacz aplikacji może zaprezentować na wyświetlaczu osobie trzeciej. Tymczasem zaświadczenie z Krajowego Rejestru Karnego jest dokumentem, który w postaci papierowej czy też elektronicznej, powinien zostać złożony do akt danego postępowania np. rekrutacyjnego -podkreśla wiceminister Pałka.
Posłowie chcieli też wiedzieć, czy Ministerstwo Sprawiedliwości planuje, aby taka usługa miała charakter bezpłatny dla obywatela (analogicznie jak do pozostałych usług w mObywatelu), ewentualnie czy rozważany jest model częściowego lub całkowitego zniesienia opłat w tym konkretnym kanale cyfrowym. Dziś opłata za udzielenie informacji za pośrednictwem systemu teleinformatycznego (eKRK) wynosi 20 zł, zaś w postaci nieelektronicznej - 30 zł.
Ministerstwo Sprawiedliwości wskazuje, że kwestia odpłatności pozostaje otwarta.
Musi zostać oceniona w kontekście dochodów budżetu państwa oraz charakteru, jaki miałaby przyjąć informacja z Rejestru uzyskana poprzez aplikację mObywatel. Zagadnienie to niewątpliwie wymaga uzyskania stanowiska Ministra Finansów – wskazuje wiceminister Sławomir Pałka.
Resort odniósł się też do możliwości uproszczenia procedur dla obywateli np. poprzez ograniczenie przypadków, w których wymagane jest formalne „zaświadczenie”, na rzecz cyfrowego potwierdzenia w aplikacji. Dotyczyłoby to zwłaszcza sytuacji, w których chodzi o szybkie potwierdzenie braku wpisu w KRK do celów zatrudnienia lub wolontariatu.
Ministerstwo ma jednak wątpliwości. Wskazuje, że informacja z rejestru uzyskana w formie dokumentu mobilnego w aplikacji mObywatel, byłaby informacją do okazania na własnym urządzeniu bądź do przekazania na urządzenie innego użytkownika. Natomiast obecnie wydawane zaświadczenie z Rejestru dołączane jest do akt danego postępowania lub akt osobowych.
W tej sytuacji ocena czy informacja w aplikacji mObywatel jest w stanie zastąpić obecne zaświadczenie, wymaga szerokich konsultacji międzyresortowych. Zwłaszcza w zakresie wymaganych zmian ustawowych – wskazuje wiceminister.
Przypomina również, że w obrocie prawnym funkcjonuje obecnie około 100 ustaw, które uzależniają możliwość podjęcia określonej aktywności zawodowej i zarobkowej od niekaralności i każdy przypadek powinien zostać poddany odrębnej analizie.
