Województwa chcą jednolitych zasad realizacji zadań z Programu Ochrony Ludności
Samorządy województw alarmują, że w różnych regionach kraju te same przepisy dotyczące realizacji zadań finansowanych z Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej są interpretowane odmiennie. W efekcie część województw może korzystać z własnych jednostek organizacyjnych przy wykonywaniu zadań, podczas gdy inne napotykają sprzeciw wojewodów. Zdaniem Związku Województw RP prowadzi to do nierównego traktowania samorządów i utrudnia wzmacnianie systemu ochrony ludności.
W tym roku do samorządów ma trafić ok. 5 mld zł z Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025–2026 (OLiOC). W niektórych województwach podpisano już umowy obejmujące większość tegorocznego finansowania. Przy realizacji zadań pojawiają się jednak rozbieżności w interpretacji przepisów dotyczących przedsięwzięć finansowanych ze środków Programu OLiOC. Dotyczą one tego, czy samorządy wojewódzkie mogą realizować takie zadania za pośrednictwem wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych.
Różne stanowiska wojewodów
Jak podkreśla Związek Województw RP (ZWRP), w części województw dopuszcza się realizację zadań za pośrednictwem jednostek organizacyjnych utworzonych przez samorząd województwa. Rozwiązanie to jest uznawane za zgodne z prawem i pozwala wykorzystywać istniejące zasoby oraz specjalistyczne kompetencje podmiotów podległych samorządowi.
W innych regionach wojewodowie stoją na stanowisku, że wyłącznym beneficjentem dotacji celowej jest województwo, dlatego środki z budżetu państwa nie powinny być przekazywane wojewódzkim jednostkom organizacyjnym. Zdaniem ZWRP prowadzi to do nierównego traktowania samorządów województw oraz utrudnia realizację przedsięwzięć służących wzmacnianiu systemu ochrony ludności i obrony cywilnej.
Przeczytaj także: Ruszył Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności. Samorządy i firmy mogą sięgnąć po 23 mld zł
Województwa chcą korzystać z potencjału swoich jednostek
Problem dotyczy przede wszystkim podmiotów leczniczych, wojewódzkich ośrodków medycyny pracy oraz innych wyspecjalizowanych jednostek samorządowych. Według Związku Województw RP dysponują one odpowiednią infrastrukturą, personelem i doświadczeniem niezbędnym do sprawnej realizacji zadań finansowanych z Programu OLiOC.
Bezpieczeństwo mieszkańców nie może zależeć od tego, jak w poszczególnych regionach interpretowane są te same przepisy. Województwa powinny móc korzystać z potencjału swoich szpitali, wojewódzkich ośrodków medycyny pracy i innych wyspecjalizowanych jednostek – podkreśla Olgierd Geblewicz, prezes Zarządu Związku Województw RP.
ZWRP: przepisy dopuszczają takie rozwiązanie
Zarząd ZWRP stoi na stanowisku, że obowiązujące przepisy pozwalają województwom realizować zadania zlecone z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej za pośrednictwem wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych, dla których samorząd województwa jest podmiotem tworzącym.
W ocenie Zarządu ZWRP podstawą prawną realizacji zadań za pośrednictwem wojewódzkich jednostek organizacyjnych jest art. 8 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa. Zgodnie z tym przepisem województwo wykonuje zadania publiczne poprzez tworzone przez siebie jednostki organizacyjne.
Związek podkreśla również, że ani ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej, ani ustawa o finansach publicznych nie zawierają zakazu przekazywania środków z dotacji celowych wojewódzkim jednostkom organizacyjnym wykonującym zadania w ramach Programu OLiOC.
Jednocześnie powierzenie realizacji zadania jednostce organizacyjnej nie zmienia statusu województwa jako beneficjenta dotacji. Samorząd województwa nadal odpowiada za prawidłowe wykonanie zadania, wykorzystanie środków zgodnie z ich przeznaczeniem oraz rozliczenie dotacji przed wojewodą i właściwymi organami kontrolnymi.
ZWRP wskazuje również, że postanowienia umów dotacyjnych ograniczające lub wykluczające możliwość wykonywania zadań za pośrednictwem wojewódzkich jednostek organizacyjnych nie znajdują podstawy w obowiązujących przepisach. Brak wyraźnego zapisu w umowie dopuszczającego takie rozwiązanie nie powinien być natomiast interpretowany jako zakaz jego stosowania.
Apel do rządu i wojewodów
Zarząd Związku Województw RP zaapelował o zapewnienie jednolitego stosowania prawa w całym kraju oraz poszanowanie ustawowej samodzielności województw przy wyborze sposobu realizacji zadań zleconych z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej.
Stanowisko zostało skierowane do ministra spraw wewnętrznych i administracji, ministra obrony narodowej oraz wojewodów. Do dokumentu dołączono opinię prawną, która – jak wskazuje ZWRP – potwierdza dopuszczalność realizacji tych zadań przez wojewódzkie samorządowe jednostki organizacyjne wraz z przekazywaniem im środków z dotacji.
