Województwa chcą jednolitych zasad realizacji zadań z Programu Ochrony Ludności
Samorządy województw alarmują, że w różnych regionach kraju te same przepisy dotyczące realizacji zadań finansowanych z Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej są interpretowane odmiennie. W efekcie część województw może korzystać z własnych jednostek organizacyjnych przy wykonywaniu zadań, podczas gdy inne napotykają sprzeciw wojewodów. Zdaniem Związku Województw RP prowadzi to do nierównego traktowania samorządów i utrudnia wzmacnianie systemu ochrony ludności.
W tym roku do samorządów ma trafić ok. 5 mld zł z Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025–2026 (OLiOC). W niektórych województwach podpisano już umowy obejmujące większość tegorocznego finansowania. Przy realizacji zadań pojawiają się jednak rozbieżności w interpretacji przepisów dotyczących przedsięwzięć finansowanych ze środków Programu OLiOC. Dotyczą one tego, czy samorządy wojewódzkie mogą realizować takie zadania za pośrednictwem wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych.
Program ochrony ludności - zasady finansowania zadań ochrony ludności i obrony cywilnej - zobacz szkolenie online w LEX >
Różne stanowiska wojewodów
Jak podkreśla Związek Województw RP (ZWRP), w części województw dopuszcza się realizację zadań za pośrednictwem jednostek organizacyjnych utworzonych przez samorząd województwa. Rozwiązanie to jest uznawane za zgodne z prawem i pozwala wykorzystywać istniejące zasoby oraz specjalistyczne kompetencje podmiotów podległych samorządowi.
W innych regionach wojewodowie stoją na stanowisku, że wyłącznym beneficjentem dotacji celowej jest województwo, dlatego środki z budżetu państwa nie powinny być przekazywane wojewódzkim jednostkom organizacyjnym. Zdaniem ZWRP prowadzi to do nierównego traktowania samorządów województw oraz utrudnia realizację przedsięwzięć służących wzmacnianiu systemu ochrony ludności i obrony cywilnej.
Przeczytaj także: Ruszył Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności. Samorządy i firmy mogą sięgnąć po 23 mld zł
Województwa chcą korzystać z potencjału swoich jednostek
Problem dotyczy przede wszystkim podmiotów leczniczych, wojewódzkich ośrodków medycyny pracy oraz innych wyspecjalizowanych jednostek samorządowych. Według Związku Województw RP dysponują one odpowiednią infrastrukturą, personelem i doświadczeniem niezbędnym do sprawnej realizacji zadań finansowanych z Programu OLiOC.
Czytaj w LEX: Organy i podmioty ochrony ludności w administracji samorządowej >
Bezpieczeństwo mieszkańców nie może zależeć od tego, jak w poszczególnych regionach interpretowane są te same przepisy. Województwa powinny móc korzystać z potencjału swoich szpitali, wojewódzkich ośrodków medycyny pracy i innych wyspecjalizowanych jednostek – podkreśla Olgierd Geblewicz, prezes Zarządu Związku Województw RP.
ZWRP: przepisy dopuszczają takie rozwiązanie
Zarząd ZWRP stoi na stanowisku, że obowiązujące przepisy pozwalają województwom realizować zadania zlecone z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej za pośrednictwem wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych, dla których samorząd województwa jest podmiotem tworzącym.
W ocenie Zarządu ZWRP podstawą prawną realizacji zadań za pośrednictwem wojewódzkich jednostek organizacyjnych jest art. 8 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa. Zgodnie z tym przepisem województwo wykonuje zadania publiczne poprzez tworzone przez siebie jednostki organizacyjne.
Kluczowe inwestycje w zakresie obronności i ochrony ludności w samorządach - czytaj w LEX >
Związek podkreśla również, że ani ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej, ani ustawa o finansach publicznych nie zawierają zakazu przekazywania środków z dotacji celowych wojewódzkim jednostkom organizacyjnym wykonującym zadania w ramach Programu OLiOC.
Jednocześnie powierzenie realizacji zadania jednostce organizacyjnej nie zmienia statusu województwa jako beneficjenta dotacji. Samorząd województwa nadal odpowiada za prawidłowe wykonanie zadania, wykorzystanie środków zgodnie z ich przeznaczeniem oraz rozliczenie dotacji przed wojewodą i właściwymi organami kontrolnymi.
ZWRP wskazuje również, że postanowienia umów dotacyjnych ograniczające lub wykluczające możliwość wykonywania zadań za pośrednictwem wojewódzkich jednostek organizacyjnych nie znajdują podstawy w obowiązujących przepisach. Brak wyraźnego zapisu w umowie dopuszczającego takie rozwiązanie nie powinien być natomiast interpretowany jako zakaz jego stosowania.
Zamówienia publiczne w ochronie ludności i obronie cywilnej – praktyczne wskazówki - czytaj w LEX >
Apel do rządu i wojewodów
Zarząd Związku Województw RP zaapelował o zapewnienie jednolitego stosowania prawa w całym kraju oraz poszanowanie ustawowej samodzielności województw przy wyborze sposobu realizacji zadań zleconych z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej.
Stanowisko zostało skierowane do ministra spraw wewnętrznych i administracji, ministra obrony narodowej oraz wojewodów. Do dokumentu dołączono opinię prawną, która – jak wskazuje ZWRP – potwierdza dopuszczalność realizacji tych zadań przez wojewódzkie samorządowe jednostki organizacyjne wraz z przekazywaniem im środków z dotacji.
