Po strzelaninie w Krakowie wraca dyskusja o dostępie do broni

Tragiczna strzelanina w Krakowie ponownie uruchomiła debatę o zasadach dostępu do broni w Polsce. Przedstawiciele rządu zapowiadają analizę obowiązujących regulacji, a szczególną uwagę zwracają na broń czarnoprochową, która nie podlega ewidencji. Nie jest to jednak nowy temat. W obecnej kadencji Sejmu złożono już trzy poselskie projekty nowelizacji ustawy o broni i amunicji, z których dwa zakładały rozszerzenie obowiązkowych badań psychologicznych i lekarskich dla posiadaczy broni.

Wiceminister obrony narodowej Magdalena Sobkowiak-Czarnecka oceniła po wydarzeniach w Krakowie, że należy ponownie przeanalizować przepisy dotyczące dostępu do broni.  Z kolei w poniedziałek Czesław Mroczek wiceminister MSWiA zapowiedział ponowną analizę przepisów dotyczących dostępu do broni po strzelaninie w Krakowie. Podkreślił, że śledczy szczegółowo badają wszystkie okoliczności zdarzenia, a szczególnej uwagi wymaga kwestia broni czarnoprochowej, która obecnie nie podlega nawet ewidencji.

Jak poinformował Czesław Mroczek, MSWiA już wcześniej przygotowało rozwiązania przewidujące objęcie broni czarnoprochowej rejestracją, a wydarzenia w Krakowie są dodatkowym impulsem do ponownego przeanalizowania tych propozycji.

Przygotowaliśmy już rozwiązania w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych dotyczące objęcia przynajmniej ewidencją tej broni” - powiedział wiceminister Mroczek.

Trzy projekty, wszystkie poselskie

Dyskusja o nowelizacji ustawy o broni i amunicji powraca systematycznie Sejm X kadencji nowelizował dotychczas ustawę jedynie punktowo, przy okazji innych projektów ustaw. Do Sejmu trafiły natomiast trzy poselskie projekty dotyczące wyłącznie ustawy o broni i amunicji.

Najdalej idące zmiany dotyczące badań lekarskich i psychologicznych przewidywał Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o broni i amunicji (druk nr 867), wniesiony 6 listopada 2024 r. przez posłów Polski 2050. Zakładał on wprowadzenie obowiązkowych okresowych badań dla posiadaczy pozwoleń na broń do celów łowieckich. Projekt przewidywał, że do ukończenia 70. roku życia badania byłyby wykonywane co pięć lat, a po ukończeniu tego wieku co dwa lata. Autorzy argumentowali, że myśliwi przechodzą badania wyłącznie przy uzyskiwaniu pozwolenia, podczas gdy osoby posiadające broń do ochrony osobistej lub ochrony osób i mienia muszą odnawiać orzeczenia okresowo. Projekt został jednak odrzucony już w pierwszym czytaniu 9 stycznia 2025 r.

Kolejna propozycja (druk nr 1893) złożona przez posłów Konfederacji, dotyczyła byłych funkcjonariuszy służb mundurowych i żołnierzy. Projekt zakładał, że osoby, które uzyskały pozwolenie na broń na podstawie art. 10 ust. 3a ustawy o broni i amunicji, nie traciłyby go po zakończeniu służby. Zgodnie z tym przepisem pozwolenie na broń do celów ochrony osobistej, osób i mienia może być wydane osobom pełniącym służbę w określonych formacjach mundurowych, które posiadają przydzieloną broń służbową i złożyły deklarację chęci wzmocnienia potencjału obronnego Polski. Po zakończeniu służby, na podstawie art. 18 ust. 4, organy Policji lub Żandarmerii Wojskowej wszczynają postępowania w celu cofnięcia pozwolenia, uznając, że ustały okoliczności uzasadniające jego wydanie (brak statusu funkcjonariusza lub żołnierza oraz brak posiadanej broni służbowej).

Projekt, 17 listopada 2025 r. został skierowany do pierwszego czytania w Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych. I tam utknął.

Trzeci projekt (druk nr 1931) również autorstwa Polski 2050 wniesiony we wrześniu 2025 r. rozwijał zakresowo projekt pierwszy. Przewidywał rozszerzenie obowiązku okresowych badań lekarskich i psychologicznych także na osoby posiadające pozwolenia na broń do celów sportowych, szkoleniowych i łowieckich. Autorzy wskazywali, że osoby te często korzystają z broni częściej niż właściciele pozwoleń wydanych do ochrony osobistej, a mimo to nie podlegają okresowej weryfikacji stanu zdrowia. Projekt został odrzucony w grudniu 2025 r.

Ponad milion sztuk broni w rękach cywilnych

Według danych Komendy Głównej Policji na koniec 31 grudnia 2025 r. w Polsce obowiązywało 411 769 pozwoleń na broń. Najwięcej wydano ich w celach łowieckich (141 560),  kolekcjonerskich (114 542), sportowych (101 755) oraz ochrony osobistej (47 931). Łącznie w ewidencji znajdowało się 1 037 778 egzemplarzy broni zarejestrowanych przez wydziały postępowań administracyjnych policji.

Najwięcej zarejestrowanych egzemplarzy dotyczyło broni:

• łowieckiej – 408 731,
• kolekcjonerskiej – 295 881,
• sportowej – 274 437.

Dla porównania, na koniec 2025 r. pozwolenia do ochrony osobistej posiadało 47 931 osób, W samym 2025 r. wydano 50 709 nowych pozwoleń na broń. Najwięcej przyznano ich do celów kolekcjonerskich (21 071), sportowych (17 601) oraz ochrony osobistej (7 254).

Ekspert: Nie należy zmieniać przepisów pod wpływem emocji 

Tragiczne wydarzenia w Krakowie wywołały dyskusję o zaostrzeniu przepisów dotyczących dostępu do broni. Dr Paweł Bała, adwokat specjalizujący się w prawie wojskowym i posiadacz pozwolenia na broń uważa, że debata o nowelizacji ustawa powinna jednak opierać się na faktach, a nie emocjach. Prawo nie powinno być tworzone w warunkach społecznej egzaltacji, wywołanej niewątpliwą zbrodnią jaka miała miejsce w Krakowie.

System funkcjonowania odporności Państwa jest responsywny: coś się stało i politycy nagle przerzucają się pomysłami. Ustawa o broni i amunicji wymaga zmian, choć niekoniecznie zaostrzenia, raczej „uszczelnienia” systemu wydawania pozwoleń na broń i pewnego wewnętrznego uporządkowania. Ta ustawa jest „patchworkowa”. Jak wiele innych, jest zlepkiem kolejnych pomysłów, nowelizacji i poprawek. Dostrzegam punkty, które należałoby skorygować i uczynić bardziej przejrzystymi, ale nie oznacza to, że trzeba dziś budować cały system od nowa. – mówi dr Paweł Bała.

Podkreśla, że znakomita większość posiadaczy legalnie wydanej broni korzysta z niej zgodnie z przepisami prawa. A w Polsce zgodnie z statystykami publikowanymi przez Komendę Główną Policji jest znikomy odsetek przestępstw popełnianych z użyciem broni palnej. Jego zdaniem problemem jest przede wszystkim skomplikowany i nie zawsze logiczny system kategorii pozwoleń. Wskazuje również na sztuczność części obowiązujących rozwiązań.

System pozwoleń na broń wymaga uporządkowania

Bodaj najbardziej popularny rodzaj pozwolenia na broń, to sportowy lub kolekcjonerski i żeby je uzyskać, należy wykazać ważną przyczynę, którą jest członkostwo w stowarzyszeniu kolekcjonerskim lub odbyć określoną prawem liczbę udziałów w zawodach sportowych. „Jest to moim zdaniem trochę sztuczne” – mówi dr Paweł Bała.

Według niego warto rozpocząć dyskusję nad tym, czy rzeczywiście potrzeba tylu kategorii pozwoleń na broń. Zwraca uwagę, na wątpliwości wokół badań psychologicznych, szczególnie jeśli potwierdzą się doniesienia, że sprawca strzelaniny miał uzyskać pozwolenie na broń dopiero kilka miesięcy temu.

Jeżeli sprawca aktu terroru w Krakowie rzeczywiście otrzymał pozwolenie w marcu tego roku, to jest sprawa bardzo świeża. Zastanawia mnie, jak to możliwe, że badania psychologiczne i psychiatryczne nie wykazały żadnych problemów. Na ile skutecznie badania psychologiczne i psychiatryczne weryfikują profil psychiki kandydata do uzyskania pozwolenia na broń? Na ile weryfikowane są takie kwestie, jak np. sprawdzenie przez tzw. system prawny korzystania z refundacji przez kandydata z świadczeń medycznych NFZ dotyczących opieki psychiatrycznej lub korzystania z recept na leki psychotropowe? - pyta ekspert.

Uważa, że jeżeli tragedia w Krakowie czegoś na uczy, to uszczelnienia systemu wydawania pozwolenia na broń osobom co najmniej niestabilnym emocjonalnie, jeżeli nie chorym psychicznie. Opowiada się, też za podjęciem dyskusji o tym, czy orzekający w tym procesie lekarze psychiatrii wydając zgody na pozwolenie na broń dysponują właściwymi instrumentami dla weryfikacji stanu psychicznego kandydatów do posiadania broni.

- Możemy wyobrazić sobie model w którym po pozytywnym wyniku badań psychologicznych kandydat udaje się do lekarza psychiatry, oświadcza na piśmie pod groźbą odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, że nie leczył się w psychiatrycznie w przeszłości oraz wskazał lekarzy u których się leczył, a sam lekarz psychiatra ma czas i instrumenty dla weryfikacji tych twierdzeń, po czym w określonym terminie odbywa z kandydatem drugą konsultację, gdzie zatwierdza lub nie jego wniosek o pozwolenie na broń – podkreśla dr Bała.

Obowiązujący stan prawny, co do zasady nie zakłada obowiązku okresowego odnawiania takich badań dla większości posiadaczy broni. Jak wskazuje, ustawodawca przyjmuje, że osoba uznana za zdrową w chwili uzyskania pozwolenia właściwie pozostanie taka przez całe życie. Zwraca jednocześnie uwagę, że policja ma narzędzia do szybkiego reagowania w sytuacjach, gdy posiadacz broni narusza przepisy lub stwarza zagrożenie.

Tutaj naprawdę nie ma tolerancji. Jeżeli pojawiają się niepokojące sygnały, policja może administracyjnie odebrać broń niemal natychmiast; znam przypadki, gdzie Wydziały Postępowań Administracyjnych Komend Wojewódzkich Policji odbierały pozwolenia na podstawie doniesień, że legalny posiadacz strzelał w powietrze „na wiwat”, dla uczenia rodzinnego święta – wskazuje dr Paweł Bała

Jego zdaniem obecny system, mimo niedoskonałości, zasadniczo działa poprawnie, choć wymaga uporządkowania i usunięcia przepisów, które przez lata nowelizacji stały się niespójne. I przestrzega przed nowelizacją ustawy w pośpiechu i emocjach.