Podmioty należące do związków międzygminnych nie są uznawane za organy ani podmioty ochrony ludności, a więc nie mogą samodzielnie ubiegać się o dotacje z Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej – wskazuje MSWiA w odpowiedzi na interpelację poselską. Resort podkreśla jednak, że jednostki samorządu terytorialnego mogą składać wnioski o dofinansowanie, którego beneficjentami będą m.in. gminne spółki komunalne, a wojewodowie mają autonomię w sposobie dystrybucji środków.
Ubieganie się oraz wydatkowanie środków dotacyjnych na realizację zadań z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej odbywa się na podstawie przepisów ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej oraz zgodnie z Programem Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026 (POLiOC). To strategiczny program mający na celu szeroko rozumiane wzmocnienie bezpieczeństwa kraju oraz jego obywateli poprzez m.in.: zakup sprzętu niezbędnego do reagowania w sytuacjach kryzysowych oraz zapewniającego ciągłość dostaw w takich sytuacjach. Z programu finansowane są działania związane infrastrukturą, logistyką i ciągłością dostaw, łącznością, edukacją i szkoleniami.
Jak wskazuje w interpelacji poselskiej (nr 14824) Piotr Strach, w województwie śląskim na etapie wnioskowania o środki wyłączono z możliwości aplikowania o nie podmioty nienależące w całości do jednej gminy lub będące własnością związków gminnych. Często są to jednostki nadzorujące infrastrukturę krytyczną, taką jak wodociągi, ujęcia wody czy oczyszczalnie ścieków.
Takie wyłączenie, wprowadzone przez ministerstwo lub organy administracji rządowej redystrybuujące środki z ww. programu, w znaczący sposób wpłynęłoby na zmniejszenie liczby beneficjentów OLiOC, co moim zdaniem istotnie wpływa na ograniczenie celu, jaki przyświeca temu programowi tj. równej dystrybucji i równych szans oraz wzmacniania współpracy jednostek samorządu terytorialnego – wskazał w interpelacji Piotr Strach.
Chciał się dowiedzieć, czy rzeczywiście przepisy ustawy wyłączają z grona beneficjenów związki międzygminne, a jeśli tak, to jaka jest tego podstawa prawna. A także czy w 2026 r. istnieje możliwość zniesienia tego wyłączenia ponieważ eliminuje z możliwości ubiegania się o środki wszystkie jednostki będące własnością związków gminnych?
MSWiA wyjaśniło, że pieniądze z POLiOC przekazywane są poszczególnym dysponentom, m.in. wojewodom. Podmioty ochrony ludności, wymienione w art. 17 ust. 1 ustawy, mogą wnioskować o przyznanie dotacji w ramach POLiOC bezpośrednio do wojewodów lub za pośrednictwem wójtów, burmistrzów, prezydentów miast, starostów i marszałków województw.
Na podstawie art. 152 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej środki na realizację zadań z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej przeznacza się na finansowanie lub dofinansowanie organów ochrony ludności i podmiotów ochrony ludności. Podmioty będące własnością związków gmin nie są ani organami, ani podmiotami ochrony ludności – podkreślił resort w odpowiedzi.
Ministerstwo wskazało jednocześnie, że jednostki samorządu terytorialnego w ramach POLiOC mogą składać do wojewodów wnioski o przyznanie dotacji, których beneficjentami będą np. gminne spółki komunalne. Wojewodowie zaś jako dysponenci środków przekazywanych w ramach POLiOC posiadają autonomię co do sposobu i wysokości przyznawanych środków dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego oraz wysokości przyznania dotacji dla poszczególnych wniosków (do 100 proc.), jak również sposobu naboru wniosków.
