Rewolucja w opiece nad dziećmi do 3 lat czyli nowe obowiązki dla gmin – rejestr żłobków i klubów dziecięcych oraz dotacje dla gmin

Prowadzenie żłobka lub klubu dziecięcego jest działalnością regulowaną, w związku z czym wymaga wpisu do rejestru żłobków i klubów dziecięcych (por. art. 26). Rejestr prowadzi wójt, burmistrz, prezydent (dalej wójt) właściwy ze względu na miejsce położenia żłobka lub klubu dziecięcego.

Wpis do rejestru poprzedza wizytacja lokalu dokonana przez wójta w celu ustalenia czy zapewnione są bezpieczne i higieniczne warunki wychowania i opieki nad dziećmi. Nałożenie takiego obowiązku na wójta może zdumiewać, ponieważ tego typu zadania mieszczą się w zakresie działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej, o czym traktuje ustawa z 14 marca o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz.U. z 2006 r., Nr 122, poz. 851 z późn. zm.) . PIS jest powołana do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego, w szczególności poprzez sprawowanie nadzoru nad warunkami higienicznymi procesów nauczania i wychowania. W urzędach gmin nie ma pracowników tej specjalności. Chyba, że ustawodawca tą drogą postanowił zasilać finansowo stacje sanitarno-epidemiologiczne, które w myśl art. 36 ust. 3b ustawy o PIS , mogą pozyskiwać dochody z tytułu sprzedaży usług zleconych.

W przypadku niespełnienia przez podmiot warunków wymaganych do utworzenia i prowadzenia żłobka lub klubu dziecięcego, wójt odmawia wpisu do rejestru. Wykreślenie z rejestru następuje także w sytuacji nieusunięcia przez podmiot, w wyznaczonym terminie, nieprawidłowości w zakresie prowadzenia żłobka lub klubu dziecięcego (art. 32 pkt. 2 ustawy ). Zatem, wójt wykonując obowiązki płynące z ustawy żłobkowej w zakresie bezpiecznych i higienicznych warunków nauczania, stanie się quasi organem inspekcji sanitarnej, pomimo że nie posiada na ten temat przygotowania i wiedzy. Ponad to wójt sprawuje nadzór nad żłobkiem, klubem dziecięcym oraz dziennym opiekunem w zakresie warunków i jakości świadczonej opieki (por. art. 54 ustawy ). W imieniu wójta czynności nadzorcze dokonują upoważnione przez niego osoby. Są one uprawnione do:
1) wstępu na teren nieruchomości, obiektu, lokalu lub ich części w dniach i godzinach, w których działalność jest wykonywana lub powinna być wykonywana;
2) żądania ustnych i pisemnych wyjaśnień, okazania dokumentów lub innych nośników informacji oraz udostępniania danych mających związek z przedmiotem nadzoru;
3) dostępu do dokumentacji pracowniczej osób zatrudnionych w nadzorowanych żłobkach lub klubach dziecięcych.

Pojęcie nadzoru zastosowane przez ustawodawcę w pełni odpowiada sformułowaniu przyjętym przez doktrynę. Zatem, tam jak i tu nadzór połączony jest z kontrolą oraz z prawem wydawania wiążących poleceń, co do zmiany kierunków działania. Zwraca na to uwagę art. 57 ust. 5 ustawy żłobkowej stwierdzający, że w przypadku nieusunięcia w wyznaczonym terminie nieprawidłowości, wójt, burmistrz, prezydent miasta wykreśla z rejestru żłobek lub klub dziecięcy albo rozwiązuje umowę z dziennym opiekunem bez zachowania okresu wypowiedzenia.

Gminy mogą otrzymywać dotacje celowe z budżetu państwa na dofinansowanie zadań własnych z zakresu organizacji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3, przy czym wysokość dotacji nie może przekroczyć 50 % kosztów realizacji zadania (por. art. 63 ust.1 ustawy ). Mogą ale nie muszą. Po raz kolejny ustawodawca nakłada na samorządy gminne obowiązki realizacji zadań publicznych, z niechęcią przyjmując na siebie zadanie ich sfinansowania, chociaż wyraźnie nakazuje to Konstytucja z 1997 r. A przecież art. 167 ust. 1 Konstytucji wyraźnie mówi, o kształtowaniu dochodów publicznych samorządów terytorialnych odpowiednio do przypadających im zadań. Podobnie jak, Europejska Karta Samorządu Lokalnego z 1985 r. (Dz.U. z 1994 r., Nr 124, poz. 607), która przewiduje, że wysokość zasobów finansowych społeczności lokalnych powinna być dostosowana do uprawnień przyznanych im przez Konstytucję lub przez prawo (art. 9 ust.2).

Wiesław Śniecikowski

Przydatne materiały:

Ustawa z 14 marca o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz.U. z 2006 r., Nr 122, poz. 851 z późn. zm.)
Ustawa z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi do lat 3 (Dz. U. Nr 45, poz. 235)

Pisaliśmy o tym również:
Szersza informacja o formach opieki nad dzieckiem w wieku do lat 3
Nianie i opiekunki wyjdą z szarej strefy
Uczmy się o żłobkach
Rewolucja w opiece nad dziećmi do 3 lat czyli nowe obowiązki dla gmin - podmioty uprawnione do sprawowania opieki
Rewolucja w opiece nad dziećmi do 3 lat czyli nowe obowiązki dla gmin – organizacja żłobka i klubu dziecięcego
Rewolucja w opiece nad dziećmi do 3 lat czyli nowe obowiązki dla gmin – rejestr żłobków i klubów dziecięcych oraz dotacje dla gmin
Nowa ustawa o opiece nad dziećmi do lat 3