Ustawa o zarządzaniu kryzysowym podpisana. Będzie Krajowa Ocena Ryzyka

Podpisana przez prezydenta ustawa z 29 maja 2026 r. wprowadza gruntowne zmiany w systemie zarządzania kryzysowego w Polsce, mające na celu wzmocnienie odporności państwa oraz wdrożenie unijnych regulacji, w tym dyrektywy 2022/2557 w sprawie odporności podmiotów krytycznych. Nowe przepisy koncentrują się na zintegrowanym podejściu do zarządzania ryzykiem, obejmującym cały cykl – od oceny, przez planowanie, aż po działania zapobiegawcze.

Celem nowelizacji ustawy o zarządzaniu kryzysowym jest wzmocnienie systemu zarządzania kryzysowego poprzez wprowadzenie rozwiązań zapewniających efektywne zarządzanie ryzykiem, z uwzględnieniem postanowień decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ws. Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności (UMOL). Regulacja ma również na celu wdrożenie unijnej dyrektywy w sprawie odporności podmiotów krytycznych.

Kluczowe zmiany w planowaniu i zarządzaniu ryzykiem

Jedną z najważniejszych innowacji jest wprowadzenie Krajowej Oceny Ryzyka (KOR), która zastąpi dotychczasowy Raport o zagrożeniach bezpieczeństwa narodowego. KOR ma być dokumentem funkcjonalnym, identyfikującym zagrożenia naturalne, techniczne, hybrydowe, terrorystyczne oraz te z obszaru cyberbezpieczeństwa.

Na podstawie KOR opracowywane będą dwa rodzaje planów:

• Plany zarządzania ryzykiem – skupione na zapobieganiu i przygotowaniu;
• Plany reagowania kryzysowego – dotyczące działań w momencie wystąpienia sytuacji kryzysowej i usuwania jej skutków.

Cykl planistyczny został ujednolicony z regulacjami unijnymi i będzie wynosił trzy lata.

Odporność podmiotów krytycznych i usługi kluczowe

Dr hab. Mariusz Szyrski, profesor UKSW, autor komentarza "Zarządzanie kryzysowe", zwraca uwagę, że nowelizacja wprowadza nową definicję sytuacji kryzysowej. Jest nią "sytuacja wpływająca negatywnie na poziom bezpieczeństwa ludzi, mienia w znacznych rozmiarach, środowiska lub dziedzictwa kulturowego, wywołująca znaczne ograniczenia w działaniu właściwych organów administracji publicznej ze względu na nieadekwatność posiadanych sił i środków lub zakłócenia obsługi tych organów". 

Podmioty świadczące usługi uznane za podmioty krytyczne, zostaną objęte szczególnym nadzorem i obowiązkami. Do ich zadań będzie należało m.in.:

• przeprowadzanie oceny ryzyka co najmniej raz na dwa lata,
• wdrażanie środków technicznych i organizacyjnych zwiększających odporność,
• zarządzanie incydentami i bieżąca współpraca z organami zarządzania kryzysowego.

Szczególną kategorię stanowią podmioty krytyczne o szczególnym znaczeniu europejskim, świadczące usługi na rzecz co najmniej sześciu państw UE.

Ochrona infrastruktury krytycznej i bezpieczeństwo morskie

Nowe przepisy wzmacniają ochronę infrastruktury krytycznej (IK), wprowadzając m.in. niejawną dokumentację ochrony IK, która zastąpi dotychczasowe plany ochrony. Operatorzy IK będą zobowiązani do składania corocznych raportów o stanie ochrony do 31 marca każdego roku.

Istotnym elementem jest wzmocnienie ochrony morskiej infrastruktury krytycznej, w tym farm wiatrowych, kabli i rurociągów. W tym celu powołane zostanie Centrum Bezpieczeństwa Morskiego (CBM), funkcjonujące w ramach Straży Granicznej, które zapewni całodobowy monitoring i koordynację działań służb.

Nowe narzędzia i uprawnienia służb

Ustawa wprowadza szereg rozwiązań reagujących na współczesne zagrożenia:

• zwalczanie dronów: Umożliwiono niszczenie, unieruchamianie lub przejmowanie kontroli nad bezzałogowymi obiektami pływającymi, lądowymi i powietrznymi, jeśli stanowią zagrożenie;
• blokowanie telekomunikacji: W określonych sytuacjach (np. przy wysokich stopniach alarmowych), Policja, Straż Graniczna i SOP będą mogły stosować urządzenia uniemożliwiające telekomunikację na danym obszarze;
• rola RCB: Dyrektor Rządowego Centrum Bezpieczeństwa będzie odpowiedzialny m.in. za prowadzenie Pojedynczego Punktu Kontaktowego do współpracy transgranicznej oraz monitorowanie Krajowej Strategii Odporności Podmiotów Krytycznych.

Terminy wdrożenia

Wdrożenie ustawy rozłożono w czasie. Krajowa Ocena Ryzyka oraz Krajowa Strategia Odporności Podmiotów Krytycznych mają powstać w ciągu 6 miesięcy od wejścia ustawy w życie. Pierwsza identyfikacja podmiotów krytycznych nastąpi w terminie 9 miesięcy, a Krajowy Plan Zarządzania Ryzykiem zostanie przyjęty w ciągu 12 miesięcy. Sama ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia