Szkolenia online Koordynacja opieki długoterminowej – zasady realizacji usług 30.11.2026 r., godz. 8:00
Włącz wersję kontrastową
Zmień język strony
Prawo.pl

Mieszkania komunalne do weryfikacji. Gminy sprawdzą dochody i majątek najemców

Stały Komitet Rady Ministrów zaakceptował projekt zmian w zasadach funkcjonowania mieszkaniowego zasobu gmin. Nowe przepisy mają zwiększyć dostępność mieszkań komunalnych dla osób najbardziej potrzebujących, umożliwić gminom weryfikację majątku i dochodów najemców oraz ograniczyć przypadki zajmowania lokali przez osoby posiadające własne mieszkania lub domy.

nowe mieszkanie dom osiedle
Źródło: iStock

Projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego oraz niektórych innych ustaw (UD313), przygotowany przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii, zakłada uszczelnienie systemu najmu mieszkań komunalnych, tak aby trafiały one przede wszystkim do osób o niskich dochodach. Ma również umożliwić eliminowanie z zasobu osób posiadających własne mieszkania lub domy, objąć wszystkich najemców regularną kontrolą dochodów oraz ograniczyć dziedziczenie mieszkań komunalnych.

Po raz pierwszy na poziomie ustawowym mają zostać określone minimalne progi dochodowe uprawniające do ubiegania się o lokal z mieszkaniowego zasobu gminy. Gmina nie będzie mogła ustalić kryteriów niższych niż 80 proc. przeciętnego wynagrodzenia w województwie dla gospodarstwa jednoosobowego oraz 60 proc. dla gospodarstw wieloosobowych.

Jednocześnie samorządy nie będą mogły wykluczać z ubiegania się o mieszkanie komunalne osób wynajmujących lokale na rynku prywatnym. W praktyce oznacza to, że każda osoba spełniająca kryteria dochodowe i nieposiadająca własnego mieszkania lub domu będzie mogła ubiegać się o najem lokalu komunalnego.

Czynsze zależne od dochodów

Projekt przewiduje wprowadzenie jednolitych zasad podwyższania czynszu dla najemców przekraczających ustawowe progi dochodowe. Wysokość podwyżki będzie uzależniona od skali przekroczenia kryterium dochodowego i naliczana proporcjonalnie. Podwyżki będą ustalane na podstawie cyklicznej weryfikacji dochodów przeprowadzanej nie rzadziej niż raz na trzy lata.

Ministerstwo wskazuje, że nowe rozwiązanie ma sprawić, iż osoby nieznacznie przekraczające próg dochodowy będą ponosiły mniejsze podwyżki niż obecnie, natomiast więcej zapłacą gospodarstwa osiągające najwyższe dochody.

Z weryfikacji dochodowej będą mogły zostać wyłączone m.in.. osoby w wieku emerytalnym oraz najemcy, którzy wyremontowali lokal komunalny na własny koszt, np. w ramach programów typu „Mieszkanie za remont”, lub przekazali gminie własne mieszkanie.

Łatwiej będzie stracić lokal komunalny

Projekt przewiduje również nowe podstawy wypowiadania umów najmu mieszkań komunalnych. Gmina będzie mogła wypowiedzieć umowę osobie posiadającej mieszkanie lub dom jednorodzinny w tej samej albo pobliskiej miejscowości, jeżeli nieruchomość ta nadaje się do zaspokojenia jej potrzeb mieszkaniowych. Gminy będą mogły sprawdzać w centralnej bazie ksiąg wieczystych, czy dana osoba jest właścicielem mieszkania lub domu jednorodzinnego. Oświadczenia składane przez najemców i osoby ubiegające się o lokal będą obejmowały zarówno mieszkania, jak i domy jednorodzinne położone w tej samej lub pobliskiej miejscowości.

Skróceniu ulegnie także okres niezamieszkiwania lokalu pozwalający na rozwiązanie umowy. Gmina będzie mogła wypowiedzieć najem, jeśli najemca nie mieszka w lokalu przez okres dłuższy niż sześć miesięcy. Obecnie okres ten wynosi ponad rok.

 

Powstaną zasoby dla osób spoza kryteriów dochodowych

Projekt przewiduje również możliwość tworzenia Zasobów Uzupełniających Gminy (ZUG). Będą mogły z nich korzystać osoby, które nie kwalifikują się do klasycznego najmu komunalnego, ale wykonują zawody szczególnie potrzebne na lokalnym rynku pracy, np. nauczyciele, pielęgniarki, kierowcy autobusów czy maszyniści.

ZUG mają być tworzone przede wszystkim z mieszkań dzierżawionych przez gminy od prywatnych właścicieli, co ma pozwolić na wykorzystanie potencjału pustostanów, których właściciele nie decydują się dziś wynaj np. z uwagi na ryzyka i obowiązki towarzyszące samodzielnemu świadczeniu usługi najmu.  Dodatkowo samorządy będą mogły przeznaczyć na ten cel do 20 proc. nowych lub wyremontowanych lokali komunalnych.

Szersze uprawnienia do kontroli mieszkań

Nowelizacja rozszerza również uprawnienia zarządców nieruchomości, wspólnot mieszkaniowych i spółdzielni. W przypadku zagrożenia pożarowego, sanitarnego lub awarii będą mogli domagać się udostępnienia lokalu w celu przeprowadzenia kontroli lub interwencji.

Za uporczywe utrudnianie kontroli możliwe będzie nałożenie grzywny od 20 do 5000 zł. W określonych sytuacjach zarządca będzie mógł wejść do lokalu w obecności Policji, straży miejskiej lub straży pożarnej.

Koniec automatycznego dziedziczenia najmu

Istotne zmiany dotyczą również następstwa najmu po śmierci najemcy.  Zgodnie z projektem umowa najmu lokalu komunalnego będzie wygasała z chwilą śmierci najemcy. Najbliżsi członkowie rodziny nie będą już automatycznie wstępować w stosunek najmu.

Otrzymają jednak roszczenie o zawarcie nowej umowy najmu pod warunkiem spełnienia określonych kryteriów dochodowych i mieszkaniowych. Rozwiązanie ma umożliwić gminom bardziej racjonalne gospodarowanie zasobem mieszkaniowym, w tym dostosowywanie wielkości lokalu do potrzeb gospodarstwa domowego.

Projekt przewiduje również surowsze konsekwencje dla osób zajmujących mieszkania komunalne bez tytułu prawnego.  Według projektodawców rozwiązanie to ma ograniczyć przypadki blokowania mieszkań przez byłych najemców i zwiększyć rotację lokali w zasobie gminnym.

 

Polecamy prawnicze książki samorządowe