Kaucja za butelki i puszki w budżecie JST. RIO wyjaśnia, jak ją klasyfikować

Jednostki sektora finansów publicznych nie muszą ujmować kaucji za opakowania objęte systemem kaucyjnym w odrębnym paragrafie klasyfikacji budżetowej. Regionalna Izba Obrachunkowa w Poznaniu wskazuje, że co do zasady wydatek ten można klasyfikować razem z zakupem napojów, których dotyczy kaucja. Takie stanowisko prezentuje również Ministerstwo Finansów.

Wprowadzenie systemu kaucyjnego wywołało wątpliwości wśród jednostek sektora finansów publicznych dotyczące prawidłowej klasyfikacji budżetowej kaucji pobieranej przy zakupie napojów w butelkach i puszkach. Wątpliwości miał też burmistrz Pleszewa. O wyjaśnienia w tej sprawie zwrócił się do Regionalnej Izby Obrachunkowej w Poznaniu.

RIO w Poznaniu przyznała, że obowiązujące rozporządzenie ministra finansów z 2 marca 2010 r. w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących z zagranicznych źródeł nie przewiduje osobnego paragrafu wydatków przeznaczonego wyłącznie dla kaucji za opakowania objęte systemem kaucyjnym.

Izba zwróciła uwagę na stanowisko Departamentu Budżetu Państwa Ministerstwa Finansów z 23 kwietnia 2026 r., opublikowane w zakładce poświęconej klasyfikacji budżetowej. Resort wskazał w nim, że kaucja jest dodatkową, zwrotną opłatą doliczaną obowiązkowo do ceny napoju sprzedawanego w oznaczonym opakowaniu.

Kaucję można ujmować razem z zakupem napojów

Zdaniem Ministerstwa Finansów ścisły związek kaucji z zakupem napojów uzasadnia klasyfikowanie jej w tych samych paragrafach, w których ujmowane są wydatki na zakup samych napojów.

Oznacza to, że wydatki z tytułu kaucji mogą być wykazywane odpowiednio w paragrafach:

• 422 „Zakup środków żywności”,
• 302 „Wydatki osobowe niezaliczone do wynagrodzeń” – jeżeli zakup napojów następuje w ramach świadczeń wynikających z przepisów BHP.

Jednocześnie wpływy uzyskane ze zwrotu kaucji mogą być co do zasady ewidencjonowane w par. 097 „Wpływy z różnych dochodów”.

Czytaj też w LEX: Nowa klasyfikacja budżetowa w JST od 2027 r. – rewolucja w ewidencji, planowaniu i sprawozdawczości >

Ministerstwo podkreśliło, że niezależnie od powyższego decydujące dla określenia klasyfikacji będą rzeczywiste okoliczności zdarzenia, dokumenty oraz przyjęte rozwiązania, w tym np. treść ewentualnych umów zawartych przez jednostkę z dostawcami napojów.

Podobne stanowisko prezentuje RIO w Gdańsku

Analogiczne wyjaśnienia przedstawiła wcześniej Regionalna Izba Obrachunkowa w Gdańsku (WIAS.0703.3.2026)., która wskazała, że koszty kaucji powinny być klasyfikowane łącznie z wydatkiem na zakup napojów.

Według gdańskiej izby właściwe mogą być w takim przypadku paragrafy:

• 421 „Zakup materiałów i wyposażenia”,
• 422 „Zakup środków żywności”,
• 302 „Wydatki osobowe niezaliczone do wynagrodzeń”.

RIO przypomniała, że ostatni z wymienionych paragrafów obejmuje m.in. świadczenia rzeczowe wynikające z przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, w tym profilaktyczne posiłki i napoje.

Czytaj też w LEX: Nowe zasady planowania budżetowego od 2026 r. – co zmienia się w harmonogramach, elastyczności i odpowiedzialności JST >

Są też głosy za paragrafem 443

Nie wszystkie publikacje prezentują jednak identyczne podejście. Jak zauważa RIO w Poznaniu, w literaturze przedmiotu pojawiają się stanowiska wskazujące możliwość ujmowania kaucji także w

paragrafie 443 „Różne opłaty i składki”.

Argumentem za takim rozwiązaniem jest depozytowy charakter kaucji oraz fakt, że na fakturach jest ona zwykle wykazywana odrębnie od wartości zakupionego napoju. Takie stanowisko przedstawiła m.in. Mieczysława Cellary w artykule „Kaucje za opakowania w jednostkach budżetowych” opublikowanym w czasopiśmie „Finanse Publiczne”.

Zapraszamy na szkolenie online w LEX: Nowa klasyfikacja budżetowa 2027 – od przepisów do codziennej praktyki księgowego >