Rząd chce walczyć z hałasem, a posłowie bronią kościelnych dzwonów

Rząd chce dać samorządom możliwość wprowadzania lokalnych ograniczeń dotyczących hałasu generowanego przez imprezy masowe i inne wydarzenia z udziałem publiczności. Równolegle do prac nad projektem Ministerstwa Klimatu i Środowiska w Sejmie pojawiła się także inicjatywa poselska dotycząca kościelnych dzwonów i nagłośnienia wykorzystywanego podczas kultu religijnego. Jeden projekt wzmacnia możliwości ograniczania emisji dźwięku, drugi rozszerza wyjątki od takich ograniczeń.

Ministerstwo Klimatu i Środowiska przygotowało projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz ustawy o bezpieczeństwie imprez masowych (UD480). Jego celem jest zwiększenie skuteczności ochrony środowiska przed hałasem oraz wyposażenie organów administracji w skuteczniejsze instrumenty reagowania na uciążliwości zgłaszane przez mieszkańców.

Według resortu obecne przepisy nie pozwalają w wystarczającym stopniu uwzględniać lokalnych uwarunkowań akustycznych podczas organizowania imprez i innych wydarzeń publicznych. Dziś bowiem brak jest w szczególności wyraźnej podstawy prawnej pozwalającej gminom na określanie zasad organizacji takich wydarzeń z uwzględnieniem potrzeb ochrony środowiska akustycznego.

 Wprowadzenie tego rodzaju ograniczeń na bazie obowiązujących przepisów jest trudne. Czasami gminy korzystały z instytucji przepisów porządkowych zapisanych w ustawach o samorządzie gminnym i samorządzie powiatowym, ale co do zasady było to nieskuteczne, bo akty te były uchylane przez organy nadzorcze – mówi Włodzimierz Zając, ekspert z zakresu legislacji samorządowej, współpracujący z Fundacją Rozwoju Demokracji Lokalnej.

Dr nauk prawnych Michał Długosz, wykładowca Uniwersytetu WSB Merito, wskazuje że polski system prawny teoretycznie zawiera instrumenty pozwalające reagować na problem hałasu, jednak ich skuteczność w odniesieniu do imprez masowych jest ograniczona.

Prawo ochrony środowiska przewiduje co prawda normy hałasu i mechanizmy ich egzekwowania, lecz zostały one zaprojektowane głównie z myślą o źródłach o charakterze ciągłym, takich jak transport czy przemysł. Tymczasem imprezy masowe mają charakter incydentalny i czasowy, co sprawia, że często „wypadają” z tego systemu lub są trudne do jednoznacznego zakwalifikowania – mówi Michał Długosz.

Przeczytaj także: Hałas z imprez masowych wciąż bez skutecznych regulacji

 

Gminy będą mogły ustalać własne zasady

Kluczowym elementem projektu jest przyznanie radom gmin uprawnienia do uchwalania lokalnych regulacji dotyczących organizowania imprez z uwzględnieniem ochrony środowiska akustycznego.

Samorządy będą mogły określać m.in.:

• obszary objęte ograniczeniami związanymi z hałasem,
• tereny wymagające szczególnej ochrony przed hałasem,
• zasady dotyczące godzin organizowania wydarzeń,
• zasady związane z emisją hałasu podczas imprez.

W praktyce oznacza to możliwość wyznaczania stref szczególnie chronionych, określania godzin, po których korzystanie z nagłośnienia będzie ograniczone, czy różnicowania zasad w zależności od lokalizacji wydarzenia.

Obecnie gminy nie mają jednoznacznej podstawy prawnej do przyjmowania takich rozwiązań, co utrudnia skuteczną reakcję na skargi mieszkańców oraz prowadzi do konfliktów społecznych związanych z organizacją wydarzeń plenerowych – wskazuje ministerstwo.

Hałas stanie się elementem procedury wydawania zezwoleń

Projekt przewiduje również zmiany w ustawie o bezpieczeństwie imprez masowych. Katalog obowiązków organizatora zostanie rozszerzony o wymóg przestrzegania przepisów ochrony środowiska.

Oznacza to, że kwestie związane z oddziaływaniem akustycznym będą musiały być uwzględniane przy wydawaniu zezwoleń na organizację imprez masowych. Dotychczas przepisy nie gwarantowały pełnej spójności między systemem ochrony środowiska a procedurami dotyczącymi organizacji imprez.

W ocenie resortu pozwoli to na skuteczniejsze uwzględnianie interesów mieszkańców oraz ograniczenie sporów związanych z nadmiernym hałasem.

Większe kompetencje marszałków województw

Projekt UD480 ma również uporządkować podział kompetencji między organami administracji w sprawach związanych z hałasem. Marszałkowie województw mają przejąć dodatkowe zadania dotyczące nakładania obowiązku prowadzenia pomiarów poziomu hałasu w odniesieniu do dróg innych niż autostrady i drogi ekspresowe oraz linii tramwajowych znajdujących się w miastach na prawach powiatu.

Ponadto marszałek województwa miałby stać się organem właściwym we wszystkich sprawach dotyczących linii tramwajowych, niezależnie od ich położenia względem pasa drogowego. Resort argumentuje, że pozwoli to wyeliminować obecne wątpliwości kompetencyjne i zapewni jednolite stosowanie przepisów.

Zgromadzenia i sportu bez ograniczeń

Ministerstwo podkreśla, że nowe regulacje nie będą dotyczyć zgromadzeń organizowanych na podstawie ustawy – Prawo o zgromadzeniach. Oznacza to, że nie wpłyną na konstytucyjną wolność organizowania i uczestniczenia w zgromadzeniach publicznych.

Zmiany nie obejmą również aktywności sportowej i rekreacyjnej prowadzonej na boiskach, kortach, bieżniach, lodowiskach, skateparkach czy siłowniach plenerowych w ramach szkolenia sportowego lub aktywności szkolnej i rekreacyjnej. Te aktywności wyłącza spod norm hałasu ustawa z 12 września 2025 r. nowelizująca ustawę o sporcie. Przeczytaj więcej: Nie można się już skarżyć na hałas z boisk.

Projekt rządowy ma zostać przyjęty przez Radę Ministrów w I kwartale 2027 r.

Posłowie chcą wyłączyć kościelne dzwony spod części przepisów o hałasie

Równolegle do prac nad projektem rządowym do Sejmu trafiła poselska propozycja zmian w Prawie ochrony środowiska autorstwa parlamentarzystów PiS. Projekt zakłada zmiany w art. 115a oraz art. 156 ustawy. Jego celem jest ograniczenie możliwości stosowania przepisów dotyczących dopuszczalnych poziomów hałasu wobec kościelnych dzwonów i nagłośnienia wykorzystywanego podczas kultu religijnego.

Bezpośrednim impulsem do przygotowania projektu była głośna sprawa parafii Świętej Trójcy w Bydgoszczy. W lipcu 2026 t. parafia informowała, że ponad stuletnie dzwony mogą zostać objęte postępowaniem związanym z normami hałasu po skargach mieszkańców. Miasto wyjaśniało wówczas, że nie wydało decyzji nakazującej wyłączenie dzwonów, lecz prowadzi czynności wyjaśniające po zgłoszeniu przekazanym przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska.

Autorzy projektu argumentują, że dźwięku kościelnych dzwonów, stanowiących element praktyk religijnych, nie powinno się oceniać w taki sam sposób jak hałasu generowanego przez instalacje techniczne. Wskazują również, że Prawo ochrony środowiska już obecnie przewiduje szczególne traktowanie niektórych urządzeń wykorzystywanych w związku z kultem religijnym. Z drugiej strony obowiązujące orzecznictwo i praktyka organów ochrony środowiska zakładają, że religijny charakter źródła dźwięku nie oznacza automatycznego wyłączenia spod przepisów chroniących mieszkańców przed nadmiernym hałasem.