Lasy Państwowe mają bardziej finansować ochronę przyrody
Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy, który ma zapewnić ochronie przyrody nowe, stałe źródło finansowania. Zgodnie z propozycją część przychodów Lasów Państwowych ze sprzedaży drewna będzie trafiać do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Środki mają wesprzeć m.in. parki narodowe i krajobrazowe, które od lat borykają się z problemami finansowymi.
Rada Ministrów przyjęła we wtorek projekt nowelizacji ustawy o lasach oraz Prawo ochrony środowiska (UD108), przedłożony przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Projekt zakłada utworzenie nowego, stałego źródła finansowania ochrony przyrody w Polsce.
2 proc. przychodów ze sprzedaży drewna
Zgodnie z projektem część przychodów Lasów Państwowych ze sprzedaży drewna będzie trafiać do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Ma to być 2 proc. przychodów przekazywanych raz na kwartał.
Pierwotna propozycja ministerstwa, ze stycznia 2025 roku, przewidywała mechanizm progresywny – wysokość wpłat uzależniona miała być od ilości drewna pozyskanego w danym roku. Więcej pisaliśmy o tym w tekście: Im więcej Lasy Państwowe wytną drzew, tym więcej dołożą do ochrony przyrody. Ostatecznie rząd, w procesie legislacyjnym, wycofał się z tego mechanizmu.
Przyjęty projekt wskazuje, że pieniądze pozyskane od Lasów Państwowych zostaną przeznaczone na finansowanie działań związanych z ochroną przyrody. Wsparcie mają otrzymać m.in. parki narodowe, parki krajobrazowe, zespoły parków krajobrazowych, Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska oraz regionalne dyrekcje ochrony środowiska.
Środki będzie można wykorzystać m.in. na ochronę zagrożonych gatunków roślin i zwierząt, odtwarzanie cennych siedlisk przyrodniczych, przygotowanie planów ochrony dla parków narodowych, rezerwatów i parków krajobrazowych, prowadzenie badań i monitoringu przyrody, a także budowę i modernizację infrastruktury turystycznej oraz rozwój zaplecza edukacyjnego.
Ma być łatwiej o środki unijne
Ministerstwo Klimatu i Środowiska wskazuje, że nowe rozwiązanie ma również pomóc w pozyskiwaniu funduszy unijnych. Wiele projektów finansowanych przez Unię Europejską wymaga bowiem wniesienia wkładu własnego przez beneficjenta.
Jak podkreśla resort, obecnie część parków narodowych i krajobrazowych nie dysponuje środkami pozwalającymi na zapewnienie takiego wkładu, co utrudnia korzystanie z dostępnych funduszy europejskich. Dodatkowe finansowanie ma umożliwić realizację większej liczby projektów.
Przeczytaj także: „Lex Romowicz” może zablokować nowe rezerwaty
NIK: parkom brakuje pieniędzy
Potrzebę zwiększenia finansowania ochrony przyrody potwierdził opublikowany w maju br. raport Najwyższej Izby Kontroli. NIK wskazała, że parki narodowe nie zrealizowały wszystkich zaplanowanych działań ochronnych.
Kontrolerzy zwrócili uwagę, że połowa parków narodowych nie dysponowała planami ochrony, mimo obowiązku ich ustanowienia do 15 listopada 2018 r. Według NIK istotną przyczyną niewykonania części zadań był brak stabilnego i wystarczającego finansowania z budżetu państwa.
Jak wynika z raportu, w 9 z 14 skontrolowanych parków narodowych otrzymane środki budżetowe nie wystarczały nawet na pokrycie wynagrodzeń pracowników. Wśród niezrealizowanych zadań znalazły się m.in. działania ochronne prowadzone w ekosystemach parków narodowych oraz zadania związane z udostępnianiem ich obszarów.
Parki narodowe finansują swoją działalność także ze źródeł pozabudżetowych, m.in. ze sprzedaży biletów wstępu, sprzedaży pozyskanego drewna, dzierżawy gruntów, funduszy europejskich i dotacji Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
Projektowane przepisy mają wejść w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.
