Żywność zawierająca owady będzie w Polsce specjalnie oznakowana

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi opracowało znak graficzny, który umożliwi konsumentom szybkie rozpoznanie środków spożywczych zawierających nową żywność z owadów. Wzór zawierać będzie symboliczny rysunek przykładowego owada. Logo będą musieli umieszczać na opakowaniach wszyscy producenci takiej żywności.

Odkąd na początku 2023 roku Komisja Europejska wydała rozporządzenie wykonawcze dopuszczające na rynek UE częściowo odtłuszczony proszek ze świerszcza domowego (Acheta domesticus), temat ten wzbudza wiele emocji. Nie tylko u konsumentów, ale i polityków polskich, którzy podzieli się na takich, którzy ostentacyjnie demonstrowali przywiązanie do steków i kotletów schabowych oraz tych, którzy deklarują się jako zwolennicy nowej żywności.

Czytaj w LEX: Owady jako żywność i pasze – warunki wprowadzania do obrotu >>

Produkty muszą zawierać ostrzeżenie o alergenach

Po wprowadzeniu rozporządzenia, europejska komisarz ds. zdrowia i bezpieczeństwa żywności Stella Kyriakides wyjaśniła, że Komisja Europejska  nie rozważa obecnie dodatkowych wymogów dotyczących etykietowania żywności zawierającej owady, ponieważ istniejące ramy prawne zapewniają, że konsumenci są informowani o zawartości żywności.

W załączniku do rozporządzenia, w części „Dodatkowe szczególne wymogi dotyczące etykietowania”, zawarto bowiem wymóg, aby każdy produkt zawierający odtłuszczony produkt ze świerszcza domowego zawierał o tym wyraźną informację. Ponadto, producenci zobowiązani są do poinformowania o ryzyku wystąpienia reakcji alergicznej. Składnik ten może powodować reakcje alergiczne u konsumentów, u których stwierdzono alergię na skorupiaki, mięczaki i produkty z nich uzyskane oraz na roztocza kurzu domowego. Informację tę zamieszcza się w pobliżu wykazu składników.

Obecnie na mocy przepisów rozporządzenia (UE) nr 2015/2283 w sprawie nowej żywności i wydanych na jego podstawie rozporządzeń wykonawczych Komisji, dopuszczono jako nową żywność (jako taką lub jako składnik innej żywności) surowce pochodzące z następujących owadów:

• Tenebrio molitor (mącznika młynarka),
• Locusta migratoria (szarańczy wędrownej),
• Alphitobius diaperinus (pleśniakowca lśniącego),
• Acheta domesticus (świerszcza domowego).

Także inne owady oraz otrzymane z nich surowce w przyszłości mogą zostać dopuszczone jako nowa żywność.

Rozporządzenie unijne w sprawie nowej żywności stanowi, że nowa żywność może być wprowadzana na rynek w Unii, pod warunkiem, że wydano na nią zezwolenie i została ona wpisana do unijnego wykazu.

Polska będzie miała specjalne logo

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi przyznaje, że polscy konsumenci nie mają w zwyczaju jedzenia owadów i żywności zawierającej owady, co jest warunkowane czynnikami kulturowymi (brak tradycji spożycia) oraz psychologicznymi (np. wstrętem). W związku z tym, zauważa, że należy zapewnić konsumentom takie oznakowanie, które umożliwi im szybkie rozpoznanie środków spożywczych zawierających nową żywność z owadów.

Czytaj w LEX: Informowanie o obecności alergenów w żywności - wybrane problemy praktyczne >>

W projekcie zmiany rozporządzenia w sprawie znakowania poszczególnych rodzajów środków spożywczych resort zaproponował znak graficzny, który  możliwi to szybkie rozpoznanie środków spożywczych zawierających nową żywność z owadów już na pierwszy „rzut oka”,przed podjęciem decyzji o zakupie W ten sposób będzie zapewniona ochrona konsumentów przed wprowadzeniem w błąd i  nabyciem żywności niezgodnej z ich preferencjami.

Proponuje się, aby wzór znaku graficznego zawierał symboliczny rysunek przykładowego owada wraz z informacją słowną wskazującą na obecność w środku spożywczym owadów jadalnych będących nową żywnością.Jednocześnie zamieszczenie znaku będzie mogło wzmocnić obowiązkową informację słowną o potencjalnej alergenności nowej żywności pochodzącej z owadów wynikającej z przepisów unijnych.

Resort obawia się, że owady będą składnikami nieoczekiwanymi

Ministerstwo opierając się na badaniach ekspertów wskazuje, że Polacy w większości nie są zwolennikami jedzenia owadów, a co za tym idzie mogą oczekiwać dodatkowej informacji w oznakowaniu, która pozwoli im na szybkie rozpoznanie produktów zawierających nową żywność z owadów przed podjęciem decyzji o zakupie.

Tym bardziej, że przedsiębiorcy chcąc zachęcić konsumentów do nowej żywności wykorzystują i będą wykorzystywali owady jako składniki produktów powszechnie spożywanych tj, kotlet, babeczka, zupa, pizza, a także w formie sproszkowanej przeznaczonej do produktów zbożowych, mięsnych, wyrobów piekarskich np. (wieloziarnistych chlebów) czy cukierniczych (ciasteczek, herbatników, batonów zbożowych). Spowoduje to, że w wielu sytuacjach owady będą składnikami nieoczekiwanymi. Ministerstwo wskazuje, że z wnioskiem o wprowadzenie dodatkowego oznaczenia produktów wytwarzanych z dodatkiem owadów zwróciła się Krajowa Rada Izb Rolniczych.

- Dlatego też, biorąc pod uwagę, że obecnie owady są niekonwencjonalnym, innowacyjnym źródłem żywności, a ich konsumpcja traktowana jest jako nadzwyczajna, ważnym jest zapewnienie ochrony konsumentów przed wprowadzeniem w błąd i nabyciem żywności niezgodnej z ich preferencjami – uzasadnia resort.

Projekt rozporządzenia trafi teraz do konsultacji społecznych.