WSA: Umieścić w domu pomocy społecznej można tylko raz
Przepisy ustawy o pomocy nie przewidują instytucji prawnej "zmiany domu pomocy społecznej". Nie można przyznać bądź odmówić pomocy poprzez przeniesienie do innego DPS. Umieścić w domu pomocy społecznej można tylko raz, a przeniesienie do innej placówki następuje w drodze zmiany decyzji administracyjnej, w której doszło do skierowania potrzebującego do takiej placówki - wskazał w rozstrzygnięciu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu.
Mieszkaniec DPS dla osób przewlekle chorych psychicznie wnioskował do organu samorządowego o przeniesienie go do innej placówki z uwagi na „potrzebę zmiany otoczenia oraz poznania nowych ludzi”. Burmistrz odmówił jednak przyznania pomocy w postaci przeniesienia do innego DPS. W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że aktualna placówka zapewnia wnioskodawcy całodobową opiekę odpowiednią do jego stanu zdrowia, sprawności oraz potrzeb bytowych. Wnioskodawca jest osobą upośledzoną umysłowo, trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji, a jego stan zdrowia okresowo ulega pogorszeniu. Jednak, w ocenie organu, nie stwierdzono wystąpienia pogorszenia stanu zdrowia, które wymagałoby pomocy ze strony innej placówki. - Subiektywna potrzeba w postaci chęci poznania nowego miejsca i ludzi nie stanowi przesłanki do udzielenia wnioskodawcy oczekiwanej pomocy – wskazał organ.
Okoliczności wpływające na samopoczucie skarżącego
W odwołaniu wnioskodawca podniósł, że nie chce zamieszkiwać w aktualnym domu pomocy społecznej, ponieważ czuje się niekomfortowo wśród kobiet, które także tam przebywają. Dołączył opinię psychologiczną, której autor wskazał na zasadność zmiany miejsca pobytu wnioskodawcy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję, uznało, że organ I instancji prawidłowo uzasadnił swoje rozstrzygnięcie, a potrzeby przebywania wyłącznie wśród mężczyzn w ramach placówki pomocowej nie wpisują się w przesłanki umieszczenia w DPS.
Zaskarżając obie decyzje do wyższej instancji, mieszkaniec DPS zwrócił uwagę, że odmowa zmiany placówki stanowi naruszenie prawa do życia w komforcie, ogranicza jego swobodę życiową oraz prawo do leczenia w sposób godny. Podkreślił, że organy uznały jego potrzebę za zachciankę, podczas gdy jest to realna potrzeba.
Misja pomocy społecznej – dom odpowiedniego rodzaju
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przypomniał, że ustawa o pomocy społecznej wymienia formy pomocy, jaką mogą otrzymać osoby, które znajdują się w trudnej sytuacji życiowej, a także reguluje środki pomocy społecznej i postępowanie prowadzące do ich przyznania. Wśród form pomocy niematerialnej wymienia się pobyt w domu pomocy społecznej, który musi odpowiadać swoim rodzajem "schorzeniu", które determinuje konieczność umieszczenia w takiej placówce. Nie może być tak, że osoba wymagająca pomocy znajduje się w domu o nieodpowiednim rodzaju. Ustawodawca w art. 56 ustawy wyróżnia domy o odmiennych specjalnościach i przeznaczeniach. Tylko w domu pomocy społecznej odpowiedniego rodzaju mogą być właściwie realizowane cele pomocy społecznej.
Ponadto sąd wskazał, że przyznanie każdego rodzaju pomocy społecznej następuje w drodze decyzji wydanej w ramach dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy ma obowiązek przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego - szczególnie, jeśli w toku postępowania odwoławczego ujawnią się nowe dowody.
- Sąd uznał, iż SKO nie dopełniło wymogów statuujących zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Kolegium pominęło dowód w postaci opinii psychologicznej, dołączonej przez skarżącego do odwołania. Realizując zasadę dwuinstancyjności, a więc dwukrotnego merytorycznego rozpoznania sprawy, Kolegium zobowiązane było ocenić dowód przedłożony wraz z odwołaniem, tym bardziej, że w przedłożonej przez skarżącego opinii psycholog przedstawia argumentację przemawiającą za zasadnością przeniesienia skarżącego do innego DPS. Z oczywistych względów burmistrz nie mógł odnieść się do tej opinii, bowiem została ona dołączona dopiero do odwołania, dlatego też Kolegium szczególnie było zobowiązane do ustosunkowania się do tak znaczącego dowodu, który mógł wpłynąć na rozstrzygnięcie sprawy – wyjaśnił sąd pierwszej instancji.
Za wcześnie na decyzję
Ponadto sąd wskazał, że ustawodawca nie uregulował środka pomocy społecznej w postaci "zmiany domu pomocy społecznej”. Na gruncie ustawy o pomocy społecznej nie można przyznać bądź odmówić pomocy poprzez zmianę lub odmowę zmiany miejsca pobytu w domu pomocy społecznej, czyli w skrócie przenieść do innego domu pomocy społecznej. Dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że organy obu instancji przyjęły błędną kwalifikację wniosku inicjującego postępowanie administracyjne jako nieprzewidzianego przepisami ustawy o pomocy społecznej.
- Pomoc społeczna w postaci skierowania do domu pomocy społecznej jest środkiem pomocowym, a więc uprawnieniem powstającym w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego, który nawiązuje się z momentem uzyskania przez decyzję wydaną w tej sprawie przymiotu ostateczności. Tego stosunku prawnego nie można nawiązać ponownie poprzez umieszczenie w innym domu pomocy społecznej. Umieścić w domu pomocy społecznej można tylko raz – podkreślił sąd.
Co istotne, przeniesienie do innego domu pomocy społecznej następuje w drodze zmiany decyzji administracyjnej, w której doszło do skierowania potrzebującego do takiej placówki. Tryb takiej zmiany decyzji reguluje art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także w przypadku wystąpienia innych ustawowych przesłanek.
- Skoro do burmistrza trafił wniosek skarżącego o zmianę domu pomocy społecznej, do którego skarżący został uprzednio skierowany na mocy decyzji administracyjnej, to organ I instancji winien był zakwalifikować ów wniosek jako wniosek o zmianę ostatecznej decyzji administracyjnej o skierowaniu do domu pomocy społecznej i rozpatrzyć go w trybie art. 106 ust. 5 u.p.s. Organy orzekające tak nie postąpiły. By to uczynić, niezbędnym było nie tylko zastosowanie omawianego trybu, ale i załączenie do akt decyzji administracyjnej, co do której skarżący skierował żądanie zmiany. Dopiero wówczas należało rozpoznać wniosek skarżącego – stwierdził sąd. Tym samym sąd uchylił decyzje organów obu instancji, wskazując jednocześnie, że zasadność zmiany domu pomocy społecznej jest zagadnieniem przedwczesnym do rozpoznania z uwagi na zastosowany niewłaściwy tryb postępowania w sprawie.
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
