Strasburg: budynek Międzynarodowego Trybunału Karnego nie podlega holenderskiej jurysdykcji

Nie podlega jurysdykcji państwa-strony Konwencji o prawach człowieka osoba zatrzymana przez międzynarodowy sąd karny w jego siedzibie, która znajduje się na terytorium tego państwa uznał Europejski Trybunał Praw Człowieka w swej decyzji z 8 listopada br.

Skarga została skierowana do Trybunału przez obywatela Konga, który przyjechał do Holandii, żeby złożyć zeznania przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym, a następnie zamierzał ubiegać się w Holandii o azyl. Skarżący był w Kongo aresztowany, więc również w budynku MTK przebywał w areszcie. Złożenie wniosku o azyl okazało się niemożliwe, gdyż po złożeniu zeznań skarżący – na mocy porozumienia między MTK a Kongiem – został z przekazany z powrotem do swej ojczyzny.

[if gte mso 9]><xml> <w:LatentStyles DefLockedState="false" LatentStyleCount="156"> </w:LatentStyles></xml><![endif][if gte mso 10]><style> /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable{mso-style-name:Standardowy;mso-tstyle-rowband-size:0;mso-tstyle-colband-size:0;mso-style-noshow:yes;mso-style-parent:"";mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt;mso-para-margin:0cm;mso-para-margin-bottom:.0001pt;mso-pagination:widow-orphan;font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:#0400;mso-fareast-language:#0400;mso-bidi-language:#0400;}</style><![endif]

Trybunał bez wahania wskazał, iż fakt, że skarżący przebywał na ziemi holenderskiej nie oznacza, iż podlegał jurysdykcji państwa holenderskiego w rozumieniu art. 1 Konwencji o prawach człowieka, gdyż sądom międzynarodowym przysługuje eksterytorialność. Trybunał nie ma zatem możliwości zbadania, czy pozbawienie go wolności było zgodne z Konwencją, zwłaszcza że warunki jego aresztowania leżały odpowiednio w gestii Republiki Konga i Międzynarodowego Trybunału Karnego, a nie Holandii. Nie można również mówić w tym przypadku o powstaniu jakiejkolwiek luki prawnej, gdyż MTK wykonywał postanowienia porozumienia zawartego z Republiką Konga, zgodnie z którym po przesłuchaniu skarżącego miał on zostać przekazany z powrotem temu państwu. Przez cały ten czas skarżący przebywał zatem albo pod jurysdykcją Międzynarodowego Trybunału Karnego, albo pod jurysdykcją Republiki Konga, więc postanowienia Konwencji o prawach człowieka nie znajdowały w jego przypadku zastosowania.

Omawiana decyzja Trybunału stanowi jedyną logiczną konsekwencję założenia, zgodnie z którym sądy międzynarodowe muszą funkcjonować w warunkach zapewniających im niezależność od państw, w których znajdują się ich siedziby. Eksterytorialność budynku sądu międzynarodowego – tak jak eksterytorialność ambasady – stanowi jedną z gwarancji niezawisłości i bezstronności sądu międzynarodowego, który orzeka wszakże przeciwko państwom i rządom, a nie przeciwko indywidualnym osobom. Inne uregulowanie tej materii byłoby zupełnie chybione.

Tak wynika z decyzji Trybunału z 8 listopada 2012 r. w sprawie nr 33917/12, Djokaba Lambi Longa przeciwko Holandii.

Katarzyna Warecka