Strasburg: przy wydaleniu trzeba uwzględnić stan zdrowia deportowanego

Europejski Trybunał Praw Człowieka wyrokiem Wielkiej Izby uznał, iż wydalenie do Gruzji osoby cierpiącej na chorobę zagrażającą życiu, osoby zupełnie zależnej od swej rodziny, naruszyłoby zakaz nieludzkiego i poniżającego traktowania oraz prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego zainteresowanego.

Skargę do Trybunału wniósł obywatel Gruzji, który od 1998 r. mieszkał w Brukseli. Skarżący zmarł w czerwcu 2016 r. (jego skargę do rozstrzygnięcia popierały żona i dzieci). W Belgii skarżący był wielokrotnie skazywany za liczne przestępstwa, w tym za udział w przestępczości zorganizowanej i czyny z użyciem przemocy. W czasie pobytu w więzieniu zdiagnozowano u niego m.in. białaczkę i gruźlicę. W 2007 r. ministerstwo spraw wewnętrznych wydało nakaz jego deportacji, ponowiony następnie w 2010 r. Przed Trybunałem skarżący zarzucił, iż ze względu na jego stan zdrowia i zupełną zależność od rodziny, jego wydalenie do Gruzji skutkowałoby naruszeniem zakazu nieludzkiego i poniżającego traktowania z art. 3 Konwencji o prawach człowieka oraz jego prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego z art. 8 Konwencji.

Trybunał zgodził się ze skarżącym i stwierdził, iż wykonanie nakazu jego deportacji sprowadziłoby się do naruszenia art. 3 i art. 8 Konwencji o prawach człowieka.

Trybunał wskazał przede wszystkim, iż stan zdrowia skarżącego - który cierpiał na bardzo poważne choroby i którego stan zagrażał życiu - nie został zbadany przez belgijskie organy władzy w kontekście wniosków skarżącego o uregulowanie pobytu. Władze nie zbadały również kolejnej okoliczności, na którą skarżący się powoływał, to jest jego uzależnienia od pomocy najbliższej rodziny. Trybunał stwierdził w szczególności, iż przy braku jakiejkolwiek oceny dokonanej przez władze belgijskie w przedmiocie ryzyka, z jakim musiałby się zmierzyć skarżący przy powrocie do Gruzji, wobec informacji dotyczących jego stanu zdrowia i możliwości zapewnienia mu odpowiedniego leczenia w ojczyźnie, ustalenia poczynione przez belgijskie władze były niewystarczające, by uznać, iż w przypadku powrotu skarżący nie będzie narażony na rzeczywiste i bezpośrednie ryzyko traktowania sprzecznego ze standardami art. 3 Konwencji.

Ponownie, w odniesieniu do zarzutu z art. 8 Konwencji dotyczącego naruszenia życia prywatnego i rodzinnego skarżącego w przypadku wydalenia, władze belgijskie powinny były dokonać oceny wpływu deportacji skarżącego na stan jego życia rodzinnego w świetle jego stanu zdrowia, który zagrażał bezpośrednio życiu skarżącego. Dla realizacji wymogów art. 8 Konwencji władze krajowe powinny były zbadać, czy - w świetle konkretnej sytuacji skarżącego - rodzina skarżącego podążyłaby za nim do Gruzji, a jeżeli tak by się nie stało, to czy poszanowanie jego prawa do życia prywatnego i rodzinnego nie wymagało raczej, by umożliwić pozostanie skarżącemu w Belgii przez resztę czasu, jaki mu pozostał, to jest do końca jego dni.

Belgijskie organy władzy nie przeprowadziły jednak oceny wskazanych okoliczności i to z tego faktu - a nie dlatego, iż deportacja skarżącego nie byłaby uzasadniona sama w sobie - wynikałoby naruszenie art. 3 i art. 8 Konwencji. Organy władzy krajowej, nakazując wydalenie osoby, zawsze muszą brać indywidualne okoliczności zainteresowanego pod uwagę, jak i to, czy w takich indywidualnych okolicznościach wydalenie nie narusza praw podstawowych zainteresowanego.

Paposhvili przeciwko Belgii - wyrok Wielkiej Izby ETPC z dnia 13 grudnia 2016 r., skarga nr 41738/10.