Datio in solutum nie może służyć unikaniu opodatkowania

Uznanie świadczenia w miejsce wypełnienia (datio in solutum) za świadczenie spełnione pod tytułem darmym, a przez to nieopodatkowane, stanowiłoby przyzwolenie na nieuzasadnione nierówne traktowanie podatników. Takie stanowisko przedstawił WSA w Rzeszowie w wyroku z 13 grudnia 2011 r.

W przedmiotowej sprawie podatnik zadał pytanie, czy transakcja przeniesienia własności udziałów w spółce z o.o. na rzecz innej spółki z o.o. celem spłaty wierzytelności, jako świadczenie w miejsce wykonania zobowiązania, rodzi konsekwencje podatkowe na gruncie ustawy o PIT. Zdaniem podatnika, rozliczenie stron w drodze datio in solutum nie rodzi konsekwencji na gruncie ustawy o PIT, a zatem przeniesienie własności udziałów na spółkę w zamian za zwolnienie wnioskodawcy ze zobowiązania do spłaty wierzytelności nie jest opodatkowane.

Organ podatkowy uznał to stanowisko za nieprawidłowe wskazując, że w zakres opodatkowania wchodzi odpłatne zbycie udziałów w spółkach mających osobowość prawną, dokonane zarówno w formie umowy sprzedaży czy zamiany, jak również w formie umowy datio in solutum uregulowanej w art. 453 Kodeksu cywilnego. Opisane w art. 453 § 1 Kodeksu cywilnego spełnienie przez dłużnika za zgodą wierzyciela innego niż dług pierwotny świadczenia w celu zwolnienia się z tego długu - datio in solutum - jest bowiem świadczeniem odpłatnym, gdyż dłużnik za swoje świadczenie otrzymuje wynagrodzenie w postaci uregulowania ciążącego na nim zobowiązania.

Sprawa trafiła do WSA w Rzeszowie. Sąd uznał, że podatnicy, którzy w pierwszej kolejności zaciągnęli dług, otrzymując świadczenie ekwiwalentne, a następnie zapłacili za nie, przenosząc na kontrahenta wartość udziałów w formie umowy datio in solutum - byliby, przy przyjęciu stanowiska podatnika, w sposób nieuzasadniony uprzywilejowani. Dlatego też, przeniesienie własności udziałów jednej spółki na inną spółkę w celu zwolnienia z długu stanowi dla podatnika źródło przychodu w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o PIT, a tym samym zgodnie z art. 30b ust. 1 ustawy o PIT, podatek będzie wynosił 19 proc. z wyżej określonego dochodu.

Wyrok WSA w Rzeszowie z 13 grudnia 2011 r., I SA/Rz 751/11.

Michał Malinowski