Rozpoczęcie urlopu macierzyńskiego dopiero w dniu wyjścia "wcześniaka" ze szpitala może być niezgodne z prawem. Unijne przepisy mówią o urlopie macierzyńskim "rozpoczynającym się po porodzie", co można interpretować jako "w dniu porodu". Jest jednak też druga z opcji, którą bada resort rodziny, czyli wydłużenie urlopu macierzyńskiego o tyle dni, ile dziecko po urodzeniu przebywało w szpitalu, bo urodziło się przed terminem lub musiało w nim zostać ze względów zdrowotnych.
W styczniu do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wpłynęła petycja organizacji rodzicielskich i neonatologów w sprawie wydłużenia urlopów macierzyńskich dla matek wcześniaków oraz noworodków wymagających po narodzinach hospitalizacji.
Obecnie niektóre mamy wcześniaków wykorzystują znaczną część przysługującego im urlopu macierzyńskiego, gdy dziecko jest w szpitalu. Ich faktyczny urlop macierzyński, gdy wrócą z dzieckiem do domu, jest więc krótszy od urlopu macierzyńskiego kobiet, które wkrótce po porodzie wyszły z dzieckiem ze szpitala.
Prace nad zmianami legislacyjnymi w powyższym zakresie, rozpoczął również Parlamentarny Zespół ds. Opieki Okołoporodowej, który na posiedzeniu w dniu 15 stycznia 2024 r., omawiał wstępny projekt ustawy posłów Konfederacji, zakładający wydłużenie urlopu macierzyńskiego dla matek wcześniaków.
Czytaj też w LEX: Urlop macierzyński - zasady udzielania >
Czytaj także na Prawo.pl: Rodzic może otrzymać zwolnienie z pracy, jeżeli opiekuje się dzieckiem w szpitalu
Zarówno wspomniana petycja, jak i roboczy projekt ustawy posłów Konfederacji – w uproszczeniu – zakładają:
Fundacji Koalicja dla wcześniaka poinformowała w komunikacie, że z uwagi na dyrektywy UE nie będzie możliwe zastosowanie zwolnień lekarskich z tytułu opieki nad dzieckiem w trakcie jego pobytu w szpitalu, ponieważ urlop macierzyński musi rozpocząć się w dniu porodu. - Rozwiązaniem zaproponowanym przez MRPiPS będzie więc wydłużenie urlopu macierzyńskiego matkom chorych noworodków - dodaje.
Jak w rozmowie z Prawo.pl, podkreśliła Elżbieta Brzozowska, wiceprezes Fundacji Koalicja dla Wcześniaka, nie ma znaczenia, jaki kształt przybiorą ostatecznie przepisy, czyli czy to będzie zmiana terminu rozpoczęcia urlopu macierzyńskiego na dzień zakończenia hospitalizacji dziecka i przyznanie zasiłku opiekuńczego za czas pobytu dziecka w szpitalu, czy wydłużenie urlopu o czas, jaki dziecko urodzone przedwcześnie lub wymagające hospitalizacji po porodzie, spędziło w szpitalu. - Ważne jest, żeby sprawa została załatwiona pomyślnie dla mam wcześniaków i dzieci urodzonych o czasie, ale wymagających – z różnych przyczyn – hospitalizacji bezpośrednio po urodzeniu i ich urlopy macierzyńskie został ostatecznie wydłużone - podkreśla.
Zobacz też procedurę: Łączenie urlopu rodzicielskiego z wykonywaniem pracy >
Prawo.pl zapytało Ministerstwo Rodziny Pracy i Polityki społecznej, które unijne przepisy stoją na przeszkodzie w przesunięciu terminu rozpoczęcia biegu urlopu macierzyńskiego.
W odpowiedzi, resort powołał się na:
Jak poinformowało ministerstwo rodziny, aktualnie, trwają prace analityczne mające na celu przygotowanie odpowiednich rozwiązań prawnych, pozostających w zgodzie z aktami międzynarodowymi, którymi związana jest Polska.
Odpowiedź resortu rodziny nie przesądza więc, że niemożliwa jest zmiana terminu rozpoczęcia urlopu macierzyńskiego z dnia porodu, na dzień zakończenia hospitalizacji dziecka.
Czytaj też w LEX: Work life balance - uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem >
Warto zwrócić uwagę, że w dyrektywie Rady 92/85/EWG, w treści przepisu brak jest doprecyzowania, iż obowiązkowe dwa tygodnie urlopu macierzyńskiego „przyznawane przed i/lub po porodzie zgodnie z prawem krajowym i/lub praktyką” – w przypadku ich wykorzystywania po porodzie – muszą zostać udzielone bezpośrednio po nim (np. rozpoczynając swój bieg od dnia porodu).
Przykładem przepisu, który wprost precyzuje powyższą kwestię, nie pozostawiając w tym zakresie żadnego pola do interpretacji, jest art. 183 par. 2 kodeksu pracy, zgodnie z którym „jeżeli pracownica nie korzysta z urlopu macierzyńskiego przed przewidywaną datą porodu, pierwszym dniem urlopu macierzyńskiego jest dzień porodu.” W odniesieniu do tego przepisu - projektowaną nowelizacją, mogłoby jednak zostać wprowadzone zastrzeżenie odnoszące się do mam wcześniaków i dzieci wymagających hospitalizacji po porodzie.
Pewne możliwości interpretacyjne pozostawia również sformułowanie „zgodnie z prawem krajowym i/lub praktyką”. Czy prawem krajowym i praktyką nie mogłoby być zatem w Polsce – w przypadku matek wcześniaków i dzieci wymagających hospitalizacji bezpośrednio po porodzie – wykorzystywanie wymaganych 2 tygodni urlopu macierzyńskiego po opuszczeniu przez dziecko szpitala, co będąc oczywistym – ma miejsce „po porodzie”?
Czytaj też w LEX: Łączenie urlopu macierzyńskiego z pracą >
Na chwilę obecną, resort rodziny nie przedstawił jeszcze konkretnych propozycji. Najbliższe spotkanie zespołu roboczego, pracującego nad tą tematyką, zaplanowane jest na 15 lutego br. Zapewniono jednak, że – jak podkreślała w swych wypowiedziach publicznych ministra Agnieszka Dziemianowicz-Bąk – kwestia potrzeb wcześniaków i ich rodziców, jest jednym z priorytetów w pracach resortu.
Czytaj też w LEX: Terminy w prawie pracy - urlop macierzyński, wychowawczy, wypoczynkowy >
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
