Szkolenia BHP i wstępne badania lekarskie – potrzebne zmiany
Czytelnicy wskazują, że należałoby rozważyć m.in. możliwość zwolnienia pracodawcy z obowiązku przeprowadzania okresowych badań lekarskich, jeżeli pracownik posiada ważne orzeczenie lekarskie wydane na podstawie skierowania wystawionego przez innego pracodawcę. Zmniejszyłoby to koszty po stronie pracodawców, a także ograniczyłoby biurokrację. Warto również doprecyzować przepis zwalniający z obowiązku przeszkolenia pracownika w zakresie BHP.
Do naszej akcji „Poprawmy prawo” wpłynęły dwa zgłoszenia dotyczące wstępnych szkoleń BHP pracowników przed dopuszczeniem do pracy oraz wstępnych badań lekarskich, czyli odpowiednio art. 237(3) par. 2 zd. 2 ustawy - Kodeks pracy (dalej: k.p.) oraz art. 229 par. 1(1) pkt 1 i 2 k.p.
Czytaj również: WSA: Zleceniobiorców nie trzeba kierować na wstępne badania lekarskie>>
Szkolenia BHP i wstępne badania lekarskie
Przepis art. 237(3) par. 2 zd. 2 ustawy - Kodeks pracy (dalej: k.p.) dotyczący szkoleń BHP zgłosiła do naszej akcji „Poprawmy prawo” Czytelniczka. Stanowi on, że szkolenie pracownika przed dopuszczeniem do pracy nie jest wymagane w przypadku podjęcia przez niego pracy na tym samym stanowisku pracy, które zajmował u danego pracodawcy bezpośrednio przed nawiązaniem z tym pracodawcą kolejnej umowy o pracę. - Słowo bezpośrednio jest nieprecyzyjne: może oznaczać, że pracownik nie pracował w międzyczasie w innym miejscu, a może oznaczać „bez przerwy” i tak jest zwykle interpretowane. Co oznacza konieczność szkolenia wstępnego pracownika, który z jakichś powodów ma dzień przerwy w zatrudnieniu, co jest niecelowe, bezzasadne – napisała w zgłoszeniu Czytelniczka. I dodała: - Druga sprawa to art. 229 par. 1(1) pkt 2) k.p. (przepis dotyczy badań profilaktycznych pracowników – przyp. red.).
Na jego podstawie wstępnym badaniom lekarskim nie podlegają osoby:
- przyjmowane ponownie do pracy u tego samego pracodawcy na to samo stanowisko lub na stanowisko o takich samych warunkach pracy w ciągu 30 dni po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniego stosunku pracy z tym pracodawcą;
- przyjmowane do pracy u innego pracodawcy na dane stanowisko w ciągu 30 dni po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniego stosunku pracy, jeżeli posiadają aktualne orzeczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań do pracy w warunkach pracy opisanych w skierowaniu na badania lekarskie i pracodawca ten stwierdzi, że warunki te odpowiadają warunkom występującym na danym stanowisku pracy, z wyłączeniem osób przyjmowanych do wykonywania prac szczególnie niebezpiecznych.
- Skoro pracodawca może nie kierować na badania wstępne w opisanej tam sytuacji, to dlaczego nie można przy badaniach okresowych dopuścić orzeczenia wydanego na podstawie skierowania od równoległego pracodawcy zatrudniającego na tych samych warunkach? Wiele osób pracuje na część etatu na takich samych stanowiskach, a czasem i na cały etat (nauczyciele akademiccy). Uzasadnione byłoby móc uznać badanie wykonane u drugiego z pracodawców – podkreśla Czytelniczka. Zwraca też uwagę na finansowanie okularów do pracy przy monitorze przy wielości umów. - Nie ma przepisu, który zabraniałby uzyskać je na podstawie tej samej faktury na te same okulary u kilku równolegle zatrudniających pracodawców - dodała.
Zobacz też szkolenie online w LEX: Badania profilaktyczne w praktyce >
Kiedy literalna wykładnia przepisu może budzić wątpliwości
- Jeżeli chodzi o art. 237(3) par. 2 zd. 2. k.p. to wydawać by się mogło, że przepis nie stwarza większych problemów interpretacyjnych. W tym kształcie regulacja ta obowiązuje od lipca 2002 r. Od czasu tej nowelizacji, pracodawca nie ma obowiązku zapewniania przeszkolenia, jeżeli pracownik zostaje ponownie zatrudniony na tym samym stanowisku w jego firmie – mówi serwisowi Prawo.pl Katarzyna Kamecka, ekspert ds. prawa pracy Polskiego Towarzystwa Gospodarczego. Jak wyjaśnia, regulację tę stosujemy wtedy, gdy pracownik jest zatrudniony na kolejnej umowie o pracę u tego samego pracodawcy albo wraca po przerwie do pracy u tego samego pracodawcy, u którego pracował wcześniej. - I tutaj faktycznie literalna wykładnia przepisu może budzić wątpliwości, w zakresie ustalenia jak należy rozumieć słowo „bezpośrednio”. Nie istnieje normatywne wyjaśnienie tego słowa na gruncie k.p., dlatego należy przyjąć, że chodzi tu o sytuacje, w których między zakończeniem jednej a nawiązaniem kolejnej umowy o pracę albo nie było w ogóle przerwy (z dnia na dzień), albo przerwa nastąpiła, ale pracownik w międzyczasie nie był nigdzie zatrudniany – tłumaczy Katarzyna Kamecka. I dodaje: - Wykładnia funkcjonalna przemawia na przyjęciem założenia, że pracodawca nie musi ponownie przeprowadzać szkolenia wstępnego pracownika, który wraca do pracy po przerwie, bez względu na jej długość, o ile w czasie tej przerwy nie świadczył pracy w innym miejscu. Nie można mówić o bezpośredniości w sytuacji, gdy w międzyczasie pracownik podjął zatrudnienie w innym zakładzie pracy.
Zobacz też szkolenie online w LEX: Od skierowania do orzeczenia - najczęściej popełniane błędy >
Natomiast jeżeli chodzi o przepisy dotyczące badań medycyny pracy, to - zdaniem Katarzyny Kameckiej - nawet przy równoległym zatrudnieniu u kilku pracodawców, w przypadku badań okresowych wymagane jest skierowanie pracownika na te badania u każdego pracodawcy indywidualnie. - Możliwość akceptacji aktualnego orzeczenie lekarskiego o braku przeciwwskazań do podjęcia pracy u innego pracodawcy istnieje tylko w przypadku badań wstępnych, o ile przerwa między jednym a drugim zatrudnieniem nie przekroczyła 30 dni. Taka sytuacja prowadzi więc do konieczności wykonywania wielu badań w przypadku pracy u kilku pracodawców na tym samym stanowisku – podkreśla Kamecka. I wskazuje: - Należałoby więc rozważyć możliwość zwolnienia pracodawcy z obowiązku przeprowadzania okresowych badań lekarskich, jeżeli pracownik posiada ważne orzeczenie lekarskie wydane na podstawie skierowania wystawionego przez innego pracodawcę. Zmniejszyłoby to koszty po stronie pracodawców, a także ograniczyłoby biurokrację dotyczącą obowiązków administracyjnych związanych z realizacją stosunku pracy.
Sprawdź w LEX: Czy instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy może być wykonany w formie zdalnej? >
Staż nie jest stosunkiem pracy, ale warto rozważyć zmianę przepisu
Także inny Czytelnik zgłosił do naszej akcji „Poprawmy Prawo” przepis dotyczący szkoleń wstępnych BHP jako przepis do zmiany. – Wiem, jak są przepisy skonstruowane, kto jest kim itd...., ale nie rozumiem, dlaczego chcąc zatrudnić stażystę z Powiatowego Urzędu Pracy po zakończeniu np. 3 miesięcznego stażu, gdzie ma badania, robione szkolenie wstępne BHP, jak każdy pracownik etatowy, pracodawca chcąc go zatrudnić na umowę o pracę, musi ponownie - zgodnie z obecnie obowiązującym prawem - ponawiać powyższe. To powinno z automatu przechodzić – napisał w zgłoszeniu.
Katarzyna Kamecka wskazuje, że w przypadku zatrudnienia stażystów na podstawie dofinansowania z urzędu pracy konieczne jest wykonanie badań lekarskich medycyny pracy. - W przypadku, gdy po zakończeniu stażu pracodawca zatrudnia stażystę na podstawie umowy o pracę, musi ponownie skierować tę osobę na badania wstępne. Taka sytuacja nie podlega regulacji z art. 229 par. 1(1) k.p., gdyż staż nie jest stosunkiem pracy, dlatego badania należy ponownie przeprowadzić – mówi ekspert ds. prawa pracy PTG. Jednak w takim przypadku, jak zaznacza, różnica wynika wyłącznie z formy prawnej łączącego strony stosunku zatrudnienia. - Stanowisko, które zajmuje stażysta, a potem pracownik jest przecież takie samo, warunki pracy też się nie zmieniają. Warto rozważyć zatem rozszerzenie zakresu cytowanego przepisu również na przypadek zatrudnienia stażysty po zakończeniu stażu – wskazuje.
Zobacz też szkolenie online w LEX: Zaangażowanie pracowników w BHP – praktyczne sposoby i narzędzia >
