Strasburg: zatarte skazanie nie może być podstawą rozwiązania stosunku pracy
Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku z 21 stycznia br. uznał, iż rozwiązanie stosunku pracy ze względu na skazanie karne, które uległo zatarciu, stanowi naruszenie prawa do poszanowania życia prywatnego.
Skarga do Trybunału została wniesiona przez tureckiego nauczyciela (pracującego w prywatnej placówce edukacyjnej), z którym w 1999 r., po 14 latach pracy, nie przedłużono umowy o pracę. Powodem rozwiązania stosunku pracy był brak zgody miejscowego kuratorium na dalsze zatrudnianie skarżącego. Pretekstem ku temu wszczęcie przez tureckie służby bezpieczeństwa dochodzenia przeciwko skarżącemu o "rozpowszechnianie komunistycznej propagandy". Skarżący znany był ze swego zaangażowania politycznego, miewał już kłopoty z prawem i ciążył na nim wcześniejszy - wydany w 1980 r. - wyrok za działalność antypaństwową. Jakkolwiek materiały z dochodzenia prowadzonego w 1999 r. zostały utajnione i nie wiadomo było, czy i jakie konkretnie zarzuty ciążą na skarżącym, to kuratorium powołało się właśnie na to dochodzenie i na wyrok karny z 1980 r. twierdząc, iż skarżący nie posiada kwalifikacji moralnych, by wykonywać zawód nauczyciela. Sądy krajowe przychyliły się do tego argumentu, mimo że artykuł kodeksu karnego, na podstawie którego skarżący został w 1980 r. skazany, został uchylony w 1991 r., a samo skazanie zatarte.
Trybunał uznał ten stan rzeczy za naruszenie art. 8 Konwencji o prawach człowieka, chroniącego prawo do poszanowania życia rodzinnego. Art. 8 chroni nie tylko stosunki nawiązywane przez skarżących z osobami trzecimi w życiu prywatnym, lecz również w życiu zawodowym, stąd też rozwiązanie stosunku pracy mogło pociągać za sobą ingerencję w życie prywatne skarżącego. Zarzut braku odpowiednich kwalifikacji moralnych godził także w dobre imię skarżącego, które podlega jednoznacznej ochronie na podstawie art. 8 Konwencji. Trybunał wskazał przede wszystkim, iż powody podawane przez organy państwowe na uzasadnienie zwolnienia skarżącego z pracy były niejednoznaczne i zmienne: raz było to wszczęte, lecz utajnione dochodzenie przeciwko niemu, a raz zatarty stary wyrok, po wydaniu którego skarżący przepracował 14 lat jako nauczyciel. Trybunał jednoznacznie odrzucił jakąkolwiek argumentacyjną moc tych okoliczności, a wręcz uznał, że odnośne postanowienia sądów krajowych w ogóle nie zostały uzasadnione. Tym samym cała ingerencja nie była uzasadniona, a co za tym idzie nie spełniła standardów ingerencji "koniecznej w demokratycznym społeczeństwie" i naruszyła art. 8 Konwencji.
Jeden rzut oka na stan faktyczny omawianej sprawy wystarczy, by zorientować się, iż władzom tureckim tak naprawdę chodziło o szykany polityczne, a nie o rzekome dobro uczniów i kwalifikacje moralne skarżącego. Zatarty wyrok sprzed 20 lat, wydany na podstawie uchylonych przepisów karnych, po wydaniu którego skarżący przepracował 14 lat jako nauczyciel - nie może stanowić dobrego i przekonującego powodu wyrzucenia go z pracy. Wyrok Trybunału jest jednak ciekawy z innego względu. Trybunał zdecydował tutaj o wyraźnym objęciu ochroną trwałości stosunku pracy na podstawie przepisu chroniącego przecież poszanowanie do życia prywatnego. Art. 8 Konwencji był już wielokrotnie stosowany w kontekstach zawodowych: właśnie przy okazji ochrony dobrego imienia i reputacji zawodowej osoby, lecz także ochrony pomieszczeń, w których wykonywana jest działalność zawodowa lub pracownicza, a które zasługują na taką samą ochronę jak "mieszkanie". Warto jednak zwrócić na uwagę i na podkreślony w tym wyroku aspekt ochrony prawa do prywatności: pracując, człowiek rozwija się oraz rozwija swoje relacje ze światem zewnętrznym i z innymi ludźmi. Nasza praca i środowisko pracy wywiera ogromny wpływ na nasze życie prywatne. Trybunał uznaje więc za słuszne, by również nasze "życie pracownicze" chronić na podstawie art. 8 Konwencji.
Tak wynika z wyroku Trybunału z 21 stycznia 2014 r. w sprawie nr 34288/04, İhsan Ay przeciwko Turcji.
