Składka zdrowotna komornika taka jak dla biznesu

Skoro odwołujący się wykonuje zawód komornika sądowego i rozlicza się z podatku dochodowego w formie podatku liniowego, to powinien zostać potraktowany tak samo jak osoby prowadzące indywidualną działalność gospodarczą czyli przedsiębiorcy. A tym samym nie może odprowadzać ryczałtowej składki zdrowotnej. Choć w istocie pozostaje funkcjonariuszem publicznym. Tak wynika z ostatniego wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie, co potwierdził wcześniej Sąd Najwyższy.

Od 1 stycznia 2022 r. zmieniły się zasady ustalania podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne. Zmiana ta wywołała niekończący się spór pomiędzy komornikami sądowymi a Zakładem Ubezpieczeń Społecznych .

ZUS konsekwentnie twierdzi, że choć komornik nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu Prawa przedsiębiorców, to art. 33 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych nakazuje traktować go na potrzeby podatków i ubezpieczeń jak osobę prowadzącą działalność gospodarczą. A skoro wielu komorników wybiera podatek liniowy, to – zdaniem ZUS – podstawą składki zdrowotnej powinien być dochód (art. 81 ust. 2 ustawy zdrowotnej).

Czytaj też: https://www.prawo.pl/kadry/komornicy-sadowi-zmuszani-do-zwrotu-pomocy-przez-pfr,513372.html

Stanowisko komorników – ryczałt jako podstawa

Komornicy, wspierani przez Krajową Radę Komorniczą, twierdzą że są funkcjonariuszami publicznymi, a nie przedsiębiorcami. Ich działalność nie jest podporządkowana wykonywaniu władzy publicznej. Dlatego składka zdrowotna powinna być ustalana w sposób ryczałtowy.

Przykładem takich rozbieżnych poglądów jest sprawa jednego z komorników.  ZUS wydał decyzję, że komornik ten, jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, ma obowiązek opłacać składkę na ubezpieczenie zdrowotne od 1 lutego 2023 r. jak przedsiębiorca, a nie jak osoba pracująca na rzecz sądu.

W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że przepisem determinującym zasady ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne i ich wysokość w stosunku do komorników sądowych jest art. 33 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych. To oznacza, że w odniesieniu do komorników sądowych stosuje się przepisy ustaw regulujące zasady ustalania składek, jakie zostały określone dla osób prowadzących działalność gospodarczą. Nieistotne jest zatem to, że komornicy sądowi nie są osobami prowadzącymi działalność gospodarczą. Dlatego argumentacja dotycząca istoty działalności komorników i charakteru prawnego tej działalności nie ma znaczenia dla określenia statusu komornika.

Oddalenie odwołania komornika

Od 1 stycznia 2022 r. komornicy sądowi ustalają podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne na zasadach obowiązujących osoby prowadzące działalność gospodarczą. Wyrokiem z 5 lutego 2025 r., Sąd Okręgowy w Warszawie XXI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie komornika. Ubezpieczony zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego w całości.

Komornik złożył apelację, żądając uchylenia wyroku - Sąd Apelacyjny w Warszawie 9 lipca br. uznał, że apelacja nie jest zasadna (sygn. akt III AUa 602/25). Powołał się na postanowienie Sądu Najwyższego z 1 kwietnia 2026 r. (sygn. akt I CSK 2106/25) i podkreślił, że komorników sądowych należy uznać za przedsiębiorców, a więc za osoby wykonujące działalność gospodarczą. Okoliczność, że komornik wykonuje uprawnienia władzy publicznej pozostaje bez wpływu na tę ocenę, ponieważ organizacyjnie komornik jako organ egzekucyjny nie stanowi części struktury administracji publicznej. Komornicy prowadzą działalność na własny rachunek i własną odpowiedzialność, z pewnymi ustawowymi ograniczeniami, mogą swobodnie organizować sposób wykonywania swoich czynności i sami otrzymują kwoty stanowiące ich wynagrodzenie.

Komornik to nie artysta

W wyroku z 1 lipca 2026 r. (sygn. akt II USKP 390/26) Sąd Najwyższy w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyraził podobny pogląd. Komornicy nie mogą korzystać z ryczałtowej składki zdrowotnej przewidzianej dla innych grup (np. artystów czy niektórych wspólników spółek) na podstawie art. 81 ust. 2za ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej. Słowem - składka ta wynosi 4,9 proc. podstawy wymiaru, co odpowiada dochodowi z działalności gospodarczej. A zatem minimalna składka zdrowotna wynosi 9 procent minimalnego wynagrodzenia czyli obecnie – 432, 54 zł.  

OPINIA Przemysława Małeckiego, rzecznika prasowego Krajowej Rady Komorniczej

Komornik sądowy jest funkcjonariuszem publicznym. W praktyce jednak państwo nie zawsze konsekwentnie traktuje komorników zgodnie z tym statusem. Tam, gdzie wykonują zadania publiczne, są funkcjonariuszami publicznymi. Z kolei tam, gdzie chodzi o obowiązki finansowe czy koszty prowadzenia kancelarii, są traktowani jak przedsiębiorcy prowadzący działalność na własny rachunek. W efekcie ten sam komornik jest raz funkcjonariuszem publicznym, a raz przedsiębiorcą – w zależności od tego, jakie konsekwencje wiążą się z daną sytuacją. Komornicy jako funkcjonariusze publiczni realizują orzeczenia sądów w imieniu i niejednokrotnie na rzecz państwa, nie otrzymując jednocześnie żadnej formy wsparcia finansowego ze strony tegoż państwa.

Bardzo dobrym przykładem są wszelkiego rodzaju programy wsparcia dla przedsiębiorców, jak choćby osławiona „tarcza antycovidowa” w trakcie pandemii. Komornikom sądowym najpierw przyznano środki na utrzymanie miejsc pracy, uznając ich za przedsiębiorców, a obecnie od kilku lat ci sami komornicy pozostają w sporze sądowym z Polskim Funduszem Rozwoju, który domaga się od nich zwrotu tych środków, pomimo jednoznacznie ukształtowanej linii orzeczniczej w tym zakresie.

Jednocześnie, skoro państwo traktuje komorników jak przedsiębiorców, oczekuje od nich pełnego ponoszenia ciężarów publicznoprawnych, w tym płacenia podatków. Do tego, poza podatkiem dochodowym, obciążeni są – jako jedyna grupa zawodowa – dodatkowym parapodatkiem obrotowym, sięgającym nawet 40 proc. naliczonych opłat.  Utrzymywanie kancelarii komorniczych w obecnym stanie prawnym i ekonomicznym jest zadaniem niezwykle trudnym. Coraz więcej komorników nie jest już w stanie prowadzić kancelarii na dotychczasowych zasadach, co skutkuje rosnącą liczbą rezygnacji z wykonywania zawodu.

Równie złożoną kwestią jest problematyka składki zdrowotnej. Jeżeli chodzi o stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy, to ostatnimi osobami, którym można byłoby zarzucić kwestionowanie orzeczeń sądowych, są właśnie komornicy sądowi. Tym bardziej że wielu komorników pozostaje obecnie w sporze sądowym z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, przedstawiając przed sądami szereg istotnych i merytorycznych argumentów na poparcie swojego stanowiska.