Pomiary czyników szkodliwych dla zdrowia przeprowadza się niezależnie od czasu ekspozycji
Przepisy bhp nie uzależniają konieczności przeprowadzenia pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia (zwłaszcza pierwszych, mających na celu ustalenie stopnia szkodliwości) od czasu narażenia na działanie tych czynników. Każdy pracodawca powinien zapewnić wykonanie pomiarów czynnika szkodliwego dla zdrowia w środowisku pracy, nie później niż w terminie 30 dni od dnia rozpoczęcia działalności.
Stosownie do art. 220 § 1 - ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1502 z późn. zm.) – dalej k.p. niedopuszczalne jest stosowanie materiałów i procesów technologicznych bez uprzedniego ustalenia stopnia ich szkodliwości dla zdrowia pracowników i podjęcia odpowiednich środków profilaktycznych. Ponadto, zgodnie z art. 227 § 1 pkt 2 k.p., pracodawca jest obowiązany stosować środki zapobiegające chorobom zawodowym i innym chorobom związanym z wykonywaną pracą, a w szczególności przeprowadzać, na swój koszt, badania i pomiary czynników szkodliwych dla zdrowia, rejestrować i przechowywać wyniki tych badań i pomiarów oraz udostępniać je pracownikom.
Zobacz także: Badania i pomiary czynników szkodliwych w środowisku pracy - ogólne wymagania >>
Szczegółowe zasady przeprowadzania ww. pomiarów określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. Nr 33, poz. 166) – dalej: r.b.p.c.s.
Zgodnie z § 2 ust. 1 r.b.p.c.s., pracodawca wskazuje czynniki szkodliwe dla zdrowia w środowisku pracy, dla których powinny być wykonywane badania i pomiary, po przeprowadzeniu rozpoznania źródeł ich emisji oraz warunków wykonywania pracy, które mają wpływ na poziom stężeń lub natężeń tych czynników lub na poziom narażenia na oddziaływanie tych czynników, ze szczególnym uwzględnieniem:
1) rodzaju tych czynników oraz ich właściwości;
2) procesów technologicznych i ich parametrów;
3) wyposażenia technicznego, w tym maszyn, urządzeń, instalacji i narzędzi, które mogą być źródłem emisji czynników szkodliwych dla zdrowia, z uwzględnieniem wyników pomiarów tej emisji dostarczanych przez producentów;
4) środków ochrony zbiorowej i danych dotyczących ich użytkowania;
5) organizacji pracy i sposobu wykonywania pracy;
6) rzeczywistego czasu narażenia na oddziaływanie czynników szkodliwych dla zdrowia, z uwzględnieniem obowiązującego u pracodawcy systemu i rozkładu czasu pracy.
Ponadto, zgodnie z § 2 ust. 2 r.b.p.c.s., pracodawca powinien również skonsultować z pracownikami lub ich przedstawicielami, w trybie przyjętym u danego pracodawcy, działania dotyczące rozpoznania i typowania czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy oraz wykonywania badań, pomiarów i pobierania próbek tych czynników na stanowisku pracy.
Zobacz także: Jak powinien wyglądać rejestr czynników szkodliwych dla zdrowia? >>
@page_break@
W myśl § 3 r.b.p.c.s., pierwsze pomiary czynnika szkodliwego dla zdrowia w środowisku pracy powinny się odbyć nie później niż w terminie 30 dni od dnia rozpoczęcia działalności (lub od dnia wprowadzenia takiego czynnika).
W przypadku występowania szkodliwego dla zdrowia czynnika chemicznego lub pyłu, z wyjątkiem czynnika o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, zgodnie z § 4 r.b.p.c.s., badania i pomiary powinny być wykonywane:
1) co najmniej raz na dwa lata – jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono stężenie czynnika szkodliwego dla zdrowia powyżej 0,1 do 0,5 wartości najwyższego dopuszczalnego stężenia (NDS), określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 228 § 3 k.p.;
2) co najmniej raz w roku – jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono stężenie czynnika szkodliwego dla zdrowia powyżej 0,5 wartości NDS.
W przypadku występowania szkodliwego dla zdrowia czynnika chemicznego, dla którego została ustalona wartość najwyższego dopuszczalnego stężenia pułapowego (NDSP), określonego w przepisach rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 listopada 2002 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. Nr 217, poz. 1833 z późn. zm.), pracodawca wykonuje we własnym zakresie pomiary ciągłe stężenia tego czynnika za pomocą urządzeń lub z uwzględnieniem procedur spełniających wymagania określone w Polskiej Normie PN-EN-482:2012 "Narażenie na stanowiskach pracy – Wymagania ogólne dotyczące charakterystyki procedur pomiarów czynników chemicznych" (§ 5 r.b.p.c.s.).
W przypadku występowania czynnika o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, o którym mowa w przepisach rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 24 lipca 2012 r. w sprawie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy (Dz. U. poz. 890), zgodnie z § 6 r.b.p.c.s., badania i pomiary wykonuje się:
1) co najmniej raz na sześć miesięcy – jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono stężenie czynnika o działaniu rakotwórczym lub mutagennym powyżej 0,1 do 0,5 wartości NDS;
2) co najmniej raz na trzy miesiące – jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono stężenie czynnika o działaniu rakotwórczym lub mutagennym powyżej 0,5 wartości NDS.
W przypadku narażenia na pył zawierający azbest, badania i pomiary wykonuje się co najmniej raz na trzy miesiące. Jeżeli wyniki dwóch ostatnich badań i pomiarów nie przekroczyły 0,5 wartości NDS, to częstotliwość ta może być zmniejszona do co najmniej jednego razu na sześć miesięcy.
W związku z powyższym pracodawca, którego pracownik wykonuje pracę w narażeniu na substancje chemiczne (nawet sporadycznie), powinien przeprowadzić pomiary środowiska pracy, w celu ustalenia stopnia ich szkodliwości.
Zobacz także: Czy należy przeprowadzić pomiary, jeżeli substancja chemiczna nie posiada określonego w przepisach NDS?>>
Dopiero gdy wyniki dwóch ostatnich pomiarów szkodliwych dla zdrowia czynników chemicznych lub pyłów wykonanych w odstępie co najmniej dwóch lat, a w przypadku czynników o działaniu rakotwórczym lub mutagennym – co najmniej sześciu miesięcy, nie przekroczą 0,1 wartości NDS, to zgodnie z § 7 r.b.p.c.s. pracodawca nie będzie musiał przeprowadzać kolejnych pomiarów na danym stanowisku.
Więcej na ten temat w Serwisie BHP.
