Obcokrajowiec uprawniony do pobytu w Polsce będzie mógł wykonywać pracę bez zezwolenia na pracę lub oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi, jeśli zatrudniający go kościół lub inny związek wyznaniowy będzie wpisany do rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych od co najmniej 10 lat przed dniem powierzenia mu pracy. MRPiPS chce w ten sposób ukrócić praktykę wykorzystywania przepisu niezgodnie z jego celem poprzez obchodzenie prawa przez nowopowstałe podmioty, które zatrudniają cudzoziemców i pod pozorem wykonywania posługi religijnej powierzają im pracę w podmiotach niezwiązanych z działalnością religijną.
Do uzgodnień międzyresortowych, konsultacji publicznych i opiniowania trafił właśnie przygotowany przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej projekt rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zmieniający rozporządzenie w sprawie szczególnych przypadków, w których cudzoziemiec uprawniony do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej może wykonywać pracę bez zezwolenia na pracę lub oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi (nr 110). - Celem wprowadzenia zmian jest ograniczenie nadużyć przepisów zwalniających cudzoziemców z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę lub oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi poprzez zawężenie tego zwolnienia wyłącznie do celów związanych bezpośrednio z działalnością religijną - podkreślają autorzy projektu w ocenie skutków regulacji (OSR).
Czytaj też w LEX: Ograniczenia w zakresie zatrudniania obywateli Wenezueli, Gruzji i Kolumbii >
Cieszymy się, że ministerstwo dostrzegło problem nadużywania zwolnień z obowiązku uzyskania zezwolenia na pracę, ponieważ podobne sygnały docierały również do nas od pracodawców - mówi serwisowi Prawo.pl Nadia Winiarska, zastępca dyrektora Departamentu Pracy Konfederacji Lewiatan. I dodaje: - Jednocześnie warto pamiętać, że skomplikowane i często zmieniające się przepisy, niejednolite wymogi urzędów oraz niedotrzymywanie ustawowych terminów rozpatrywania spraw legalizacyjnych utrudniają legalne zatrudnianie cudzoziemców i mogą sprzyjać poszukiwaniu alternatywnych, nie zawsze zgodnych z prawem rozwiązań, dlatego ograniczaniu nadużyć powinno towarzyszyć usprawnianie legalnych procedur.
Czytaj również: GUS policzył cudzoziemców pracujących w Polsce>>
Artykuł 3 ust. 7 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. poz. 621 i 1794 oraz z 2026 r. poz. 203, 473 i 734) zawiera delegację ustawową dla ministra właściwego do spraw pracy do określenia, w drodze rozporządzenia, szczególnych przypadków, w których cudzoziemiec uprawniony do pobytu na terytorium RP może wykonywać pracę bez zezwolenia na pracę lub oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi. Na tej podstawie wydane zostało obowiązujące rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 20 listopada 2025 r. w sprawie szczególnych przypadków, w których cudzoziemiec uprawniony do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej może wykonywać pracę bez zezwolenia na pracę lub oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi (Dz. U. poz. 1620). Zgodnie z jego par. 1 pkt 11, z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę lub oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi są zwolnieni cudzoziemcy wykonujący pracę w związku z pełnioną funkcją religijną w kościele lub innym związku wyznaniowym, którego status jest uregulowany umową międzynarodową lub ustawą albo który działa na podstawie wpisu do rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych, osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej kościoła lub innego związku wyznaniowego, innym podmiocie na podstawie skierowania przez właściwy organ lub osobę prawną kościoła lub innego związku wyznaniowego lub krajowej organizacji międzykościelnej mającej osobowość prawną.
Czytaj też w LEX: Obowiązki podmiotu powierzającego pracę cudzoziemcowi oraz aktywizacja i integracja cudzoziemców >
Straż Graniczna podczas przeprowadzonych kontroli identyfikuje przypadki, w których istnieje uzasadnione podejrzenie wykonywania pracy pod pozorem działalności religijnej, posługi zakonnej lub działalności misyjnej. Podmioty powierzające pracę w opisanych przypadkach były głównie organizacjami działającymi krócej niż 10 lat. Regulacja jest zatem wykorzystywana niezgodnie z jej celem poprzez obchodzenie prawa przez podmioty nowopowstałe, które zatrudniają cudzoziemców i pod pozorem wykonywania posługi religijnej powierzają im pracę w podmiotach niezwiązanych z działalnością religijną - wskazują autorzy projektu w uzasadnieniu.
I proponują zmianę pkt 11 w par. 1 rozporządzenia z dnia 20 listopada 2025 r.
Zgodnie z projektem MRPiPS, nowe brzmienie pkt 11) w par. 1 ma przewidywać, że cudzoziemiec uprawniony do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej będzie mógł wykonywać pracę bez zezwolenia na pracę lub oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi w przypadku, gdy: 11) jest osobą, o której mowa w art. 12 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz.U. z 2023 r. poz. 265, czyli duchowni oraz osoby zakonne kościołów i innych związków wyznaniowych, ustanowione według przepisów prawa wewnętrznego kościoła lub innego związku wyznaniowego, korzystają z praw i podlegają obowiązkom na równi z innymi obywatelami we wszystkich dziedzinach życia państwowego, politycznego, gospodarczego, społecznego i kulturalnego. Są oni w ramach obowiązujących przepisów ustaw zwolnieni z obowiązków niemożliwych do pogodzenia z pełnieniem funkcji duchownego lub osoby zakonnej), wykonującą pracę bezpośrednio związaną z działalnością religijną w:
- Proponowane brzmienie par. 1 pkt 11 zawęża liczbę kościołów i związków wyznaniowych do podmiotów wpisanych do rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych powyżej 10 lat co ma ograniczyć nadużycia związane z możliwością skorzystania z tego uprawnienia nowopowstałym podmiotom, które zostały założone wyłącznie w celu obchodzenia przepisów - czytamy w uzasadnieniu. Jak twierdzą dalej projektodawcy, wprowadzone ograniczenie nie będzie mieć jednak negatywnego wpływu na kościoły i związki wyznaniowe, których status jest uregulowany umową międzynarodową, ustawą lub które są zarejestrowane i prowadzą działalność w Polsce od wielu lat. W przypadku podmiotów nowopowstałych konieczne będzie uzyskanie zezwoleń na pracę a co za tym idzie przeprowadzenie przez organ postępowania sprawdzającego podmiot powierzający pracę i warunki powierzenie tej pracy.
Czytaj też w LEX: Dostęp do rynku pracy oraz praca tymczasowa cudzoziemców >
Jednocześnie, jak zauważa MRPiPS, w par. 1 w pkt 11 doprecyzowano lit. c poprzez dookreślenie, że ewentualne skierowanie cudzoziemca przez właściwy organ do pracy będzie objęte zwolnieniem wyłącznie jeżeli jej celem jest kształcenie duchownych, wytwarzanie przedmiotów do celu kultów i praktyk religijnych, prowadzenia działalności oświatowo -wychowawczej lub działalności charytatywno-opiekuńczej. Oznacza to, że zwolnieniem z obowiązku posiadania zezwoleń na pracę czy oświadczeń o powierzeniu pracy cudzoziemcom nie będzie objęte każde skierowanie tak jak było to dotychczas a jedynie takie, które jest związane bezpośrednio z działalnością religijną.
- Doprecyzowanie przepisów spowoduje, że w niektórych przypadkach uwzględnionych w dotychczasowym rozporządzeniu może pojawić się konieczność uzyskania przez cudzoziemca zezwolenia na pracę lub oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi - podkreśla ministerstwo.
W OSR projektodawcy natomiast wskazali, że z powodu braku narzędzi pozwalających ustalić, ilu pracodawców i cudzoziemców korzystało z dotychczasowych przepisów nie można oszacować, ilu pracodawców i cudzoziemców będzie korzystać z przepisów projektowanych. Tym niemniej ze względu na ograniczony zakres podmiotowy przepisów zmienianego rozporządzenia i niewielki zakres zmian przewidzianych w projekcie w stosunku do obowiązującego rozporządzenia różnica między liczbą osób objętych przepisami a liczbą osób objętych przepisami projektowanego rozporządzenia będzie niewielka. Według MRPiPS, doprecyzowanie przepisów jest jednak konieczne z uwagi na nadużycia potwierdzone przez Straż Graniczną oraz w celu przeciwdziałania ryzyku handlu ludźmi.
Co ważne, na mocy projektowanego nowego par. 2, cudzoziemcy wykonujący pracę bez zezwolenia na pracę lub oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi na podstawie przepisów rozporządzenia, o którym mowa w par. 1, w brzmieniu dotychczasowym, mogą ją kontynuować po dniu wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
Projektowane rozporządzenie ma wejść w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.
Czytaj też w LEX: Przewodnik po zmianach w prawie pracy 2026 r. >
