Czy pracę z odczynnikami chemicznymi można uznać za szczególnie niebezpieczną?

Czy pracę z odczynnikami chemicznymi w laboratorium (np. żrącymi, toksycznymi) można uznać za szczególnie niebezpieczną? Czy duże rozcieńczenie tych substancji wpływa na kwalifikację wykonywanej pracy jako szczególnie niebezpiecznej? Czy każda praca szczególnie niebezpieczna musi być wykonywana przez co najmniej dwie osoby?

Pytanie pochodzi z publikacji Serwisu BHP.

Praca z odczynnikami chemicznymi, mającymi właściwości żrące lub toksyczne, wykonywana w laboratorium, jest w rozumieniu rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 z późn. zm.) dalej r.b.h.p. pracą szczególnie niebezpieczną. Zgodnie z § 91 r.b.h.p. materiałami niebezpiecznymi w rozumieniu r.b.h.p. są substancje i preparaty chemiczne sklasyfikowane jako niebezpieczne, zgodnie z przepisami o substancjach i preparatach chemicznych, tj. z ustawą z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach (Dz. U. Nr 63, poz. 322) - dalej u.s.c.m., która w art. 4 zalicza substancje toksyczne i żrące do substancji i mieszanin niebezpiecznych oraz z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 8 lutego 2010 r. w sprawie wykazu substancji niebezpiecznych wraz z ich klasyfikacją i oznakowaniem (Dz. U. Nr 27, poz. 140). W u.s.c.m. określenie "preparaty" - używane w ustawie uchylonej - zostało zastąpione określeniem "mieszaniny".
Zgodnie z art. 225 § 1-2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) pracodawca zobowiązany jest do zapewnienia, aby prace, przy których istnieje możliwość wystąpienia szczególnego zagrożenia dla zdrowia lub życia ludzkiego, były wykonywane przez co najmniej dwie osoby, w celu zapewnienia asekuracji. Wykaz takich prac powinien ustalić pracodawca po konsultacji z pracownikami lub ich przedstawicielami. Nie wydaje się konieczne, aby opisana w pytaniu praca w laboratorium, z użyciem materiałów żrących i toksycznych, rozcieńczonych, wykonywana pod nadzorem innych osób, musiała być wykonywana przez co najmniej dwie osoby.
Zgodnie z § 80 r.b.h.p. przez prace szczególnie niebezpieczne rozumie się prace, o których mowa w rozdziale szóstym r.b.h.p. oraz prace określone jako szczególnie niebezpieczne w innych przepisach dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy lub w instrukcjach eksploatacji urządzeń i instalacji, a także inne prace o zwiększonym zagrożeniu lub wykonywane w utrudnionych warunkach, uznane przez pracodawcę jako szczególnie niebezpieczne. Przepis § 80 r.b.h.p. zobowiązuje pracodawcę do ustalenia i aktualizowania wykazu prac szczególnie niebezpiecznych występujących w jego zakładzie pracy. Tak więc, niezależnie od prac szczególnie niebezpiecznych wskazanych przez r.b.h.p., pracodawca powinien również analizować informacje zawarte w dokumentach dostarczonych wraz z produktem, w przypadku substancji i preparatów chemicznych, jest to karta charakterystyki substancji niebezpiecznej.
Zakładając, że produkt lub preparat został dostarczony do laboratorium jako rozcieńczony, pracodawca powinien z dostarczonej karty charakterystyki pobrać informację, czy po rozcieńczeniu ta substancja chemiczna lub preparat są nadal niebezpieczne. W przypadku rozcieńczania środka chemicznego w laboratorium, na terenie zakładu pracy, czynności związane z rozcieńczaniem będą zaliczane do prac szczególnie niebezpiecznych.
Jeśli wykonywana praca z substancją lub preparatem będzie zaliczona do prac szczególnie niebezpiecznych, to zgodnie z § 81 r.b.h.p. pracodawca powinien określić szczegółowe wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu prac szczególnie niebezpiecznych oraz zapewnić m.in.: bezpośredni nadzór nad tymi pracami przez wyznaczone w tym celu osoby; odpowiednie środki zabezpieczające; instruktaż pracowników obejmujący szczególnie: imienny podział pracy, kolejność wykonywania zadań, wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy przy poszczególnych czynnościach. Pracodawca powinien również zapewnić, aby dostęp do miejsc wykonywania prac szczególnie niebezpiecznych miały jedynie osoby upoważnione i odpowiednio poinstruowane.

Więcej na ten temat w Serwisie BHP.