Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego "Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej i Rady W kierunku skuteczniejszego i bardziej demokratycznego procesu podejmowania decyzji w dziedzinie polityki podatkowej UE""(COM(2019) 8 final).
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego "Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej i Rady »W kierunku skuteczniejszego i bardziej demokratycznego procesu podejmowania decyzji w dziedzinie polityki podatkowej UE«"
(2019/C 353/14)
(Dz.U.UE C z dnia 18 października 2019 r.)
Sprawozdawca: Juan MENDOZA CASTRO
Sprawozdawca: Krister ANDERSSON
Sprawozdawca: Mihai IVAȘ CU
| Wniosek o konsultację | Komisja Europejska, 18.2.2019 |
| Podstawa prawna | Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej |
| Data przyjęcia przez sekcję | 2.7.2019 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 17.7.2019 |
| Sesja plenarna nr | 545 |
| Wynik głosowania (za/przeciw/wstrzymało się) | 171/17/18 |
1.10. EKES uważa również, że polityka podatkowa w ogóle i zwalczanie oszustw podatkowych w szczególności muszą pozostać priorytetowym obszarem polityki Komisji Europejskiej w kolejnej kadencji. Komitet sądzi, że najlepsze wyniki w zwalczaniu transgranicznych oszustw podatkowych można lepiej uzyskiwać na szczeblu europejskim i z zadowoleniem przyjmuje pierwszą w historii publikację unijnego wykazu jurysdykcji niechętnych współpracy do celów podatkowych.
1.11. Z drugiej strony EKES zdaje sobie sprawę, że polityka podatkowa jest zawsze ściśle powiązana z suwerennością państw członkowskich, ponieważ jest dla nich sprawą najwyższej wagi.
1.12. Co do zasady UE powinna być silna w kwestiach o znaczeniu globalnym. EKES rozumie, że konkurencja podatkowa była w przeszłości w niektórych państwach członkowskich UE elementem rozwiązywania problemów finansowych. Niedawne przyjęcie środków przeciwdziałających unikaniu opodatkowania pokazało, że państwa członkowskie są gotowe do wzmocnienia przejrzystej i uczciwej konkurencji podatkowej.
1.13. W tym kontekście EKES podkreśla - i przyjmuje z zadowoleniem - postępy poczynione na szczeblu UE pod względem walki z agresywnym planowaniem podatkowym i uchylaniem się od opodatkowania, a także pod względem usprawniania systemu podatku od wartości dodanej (VAT). Jednocześnie EKES oczekuje na postępy w innych obszarach.
1.14. Wszelkie nowe przepisy, przyjęte po dogłębnej analizie ekonomicznej, społecznej i fiskalnej, muszą być adekwatne do założonego celu i wszystkie państwa członkowskie muszą zawsze mieć wystarczające możliwości uczestniczenia w procesie decyzyjnym. Ostatecznym celem powinno być stworzenie rozwiązań korzystnych zarówno na szczeblu UE, jak i na poziomie poszczególnych państw członkowskich.
1.15. Cztery proponowane kroki - gdy zostanie już podjęta decyzja w ich sprawie - powinny być wdrażane stopniowo, a Komisja Europejska powinna przeprowadzać ocenę po zakończeniu każdego etapu.
1.16. EKES podkreśla potrzebę realizowania szerszego procesu, aby w miarę możliwości podążać w kierunku bardziej skutecznego głosowania większością kwalifikowaną; proces ten będzie wymagał czasu i powinien być zsynchronizowany z innymi inicjatywami politycznymi. W związku z tym EKES zauważa, że niezbędne są:
2.10. Koszt braku działania w zakresie polityki podatkowej na szczeblu UE jest zdaniem Komisji wysoki. Koszt powolnych postępów w zakresie ostatecznego systemu VAT, CCCTB, podatku od transakcji finansowych i podatku od usług cyfrowych szacuje się na ok. 292 mld EUR w tych czterech obszarach 1 .
3.10. EKES zdaje sobie sprawę, że polityka podatkowa jest zawsze ściśle powiązana z suwerennością państw członkowskich, ponieważ jest dla niektórych z nich sprawą najwyższej wagi.
3.11. W ramach realizowanego przez OECD projektu dotyczącego erozji bazy podatkowej i przenoszenia zysków (BEPS) 6 określono skalę BEPS, przed podjęciem jakichkolwiek środków służących walce z oszustwami, na kwotę rzędu 100- 240 mld USD w skali globalnej 7 . Biuro Analiz Parlamentu Europejskiego obliczyło, że odnośna wartość dla UE mieści się w zakresie od 50 do 70 mld EUR 8 . Odpowiada to 0,35 % unijnego PKB.
3.12. Obecnie rola polityczna Parlamentu Europejskiego w kwestiach podatkowych jest jedynie doradcza, jeśli chodzi o możliwe reakcje w ramach polityki podatkowej. Jeśli przyjęte zostanie przejście od jednomyślności do głosowania większością kwalifikowaną, rola Parlamentu Europejskiego w kwestiach podatkowych może być istotna.
3.13. Komisja dąży do otwarcia debaty nad tym, jak najlepiej zreformować sposób korzystania przez UE z przyznanych jej wcześniej kompetencji w dziedzinie opodatkowania. Proponuje się, aby etapowe przejście do pełnego zastosowania głosowania większością kwalifikowaną odbyło się w określonych obszarach polityki mających szczególne znaczenie dla wszystkich państw członkowskich. Komisja nie dąży w omawianym komunikacie do ustanawiania żadnych nowych kompetencji UE. Nie dąży też do wprowadzenia systemu zharmonizowanych stawek podatku od osób fizycznych i prawnych w całej UE.
3.14. Konkurencja podatkowa często zwiększa presję na budżety publiczne. Jeśli tak się staje, nie tylko pogłębia to powszechny brak równowagi dystrybucyjnej, lecz także osłabia popyt, szkodząc w ten sposób rozwojowi gospodarczemu. W kontekście kryzysów strefy euro, ze względu na ograniczenia budżetowe wprowadzono w życie surową politykę wyrzeczeń.
3.15. Konkurencyjność i stabilność budżetowa. Ponadto ograniczone budżety publiczne często wywierają presję na konkurencyjność ze względu na brak możliwości finansowania przyszłych inwestycji, np. w infrastrukturę, cyfryzację czy badania naukowe i rozwój. Ponadto występują wzajemne powiązania między stabilnością budżetową a stabilnością rynków finansowych.
3.16. Środki przeciwdziałające unikaniu opodatkowania. EKES uważa, że Unia Europejska odgrywa kluczową rolę w kwestiach o znaczeniu globalnym. Chociaż w przeszłości niektóre państwa członkowskie wykorzystywały konkurencję podatkową do rozwiązywania pewnych wewnętrznych problemów finansowych, niedawne przyjęcie środków przeciwdziałających unikaniu opodatkowania pokazało, że istnieje otwartość i gotowość w odniesieniu do zwiększenia przejrzystej i uczciwej konkurencji podatkowej.
3.17. Polityka fiskalna UE. EKES jest przekonany, że projekt europejski opiera się na założeniu, że wszystkie państwa członkowskie muszą mieć zawsze wystarczające możliwości uczestnictwa w procesie decyzyjnym. Głównym celem jest stworzenie korzystnych warunków zarówno dla UE, jak i dla poszczególnych państw członkowskich.
3.18. Planowanie podatkowe i uchylanie się od opodatkowania
3.18.1. EKES podkreśla - i przyjmuje z zadowoleniem - postępy poczynione na szczeblu UE pod względem walki z agresywnym planowaniem podatkowym i uchylaniem się od opodatkowania, a także pod względem usprawniania systemu opodatkowania podatkiem od wartości dodanej (VAT). Podczas obecnej kadencji Komisji przyjęto 14 wniosków w dziedzinie opodatkowania, więcej niż w ciągu poprzednich 20 lat 9 . Rozszerzono zastosowanie zasad przejrzystości, by uwzględnić znacznie obszerniejszą wymianę informacji między państwami członkowskimi w zakresie transgranicznego opodatkowania obywateli i dużych przedsiębiorstw. Usprawniono pobór VAT za pomocą nowych przepisów dotyczących internetowej sprzedaży towarów i usług, a także nowych narzędzi współpracy transgranicznej służących zwalczaniu oszustw związanych z VAT 10 .
3.18.2. Brak postępów w niektórych obszarach. EKES jest zmuszony zaznaczyć, że na szczeblu europejskim nie osiągnięto żadnych większych postępów w zakresie reformy opodatkowania osób prawnych, głównie ze względu na brak woli politycznej w Radzie. Ponadto ważne wnioski dotyczące opodatkowania usług cyfrowych oraz unikania opodatkowania zostały zablokowane ze względu na system jednomyślnego głosowania.
3.18.3. EKES uważa, że ogólna polityka podatkowa i zwalczanie oszustw podatkowych muszą pozostać priorytetowym obszarem polityki Komisji w kolejnej kadencji. Pamiętając o licznych skandalach związanych z rajami podatkowymi (LuxLeaks, dokumenty panamskie, dokumenty z rajów podatkowych itd.) oraz uwzględniając najnowsze szacunki dotyczące uchylania się od opodatkowania w UE, wskazujące na kwotę ok. 825 mld EUR rocznie 11 , EKES apeluje o przyjęcie napiętych ram czasowych.
3.18.4. Najlepsze wyniki w zwalczaniu transgranicznych oszustw podatkowych można osiągnąć na szczeblu europejskim. EKES krytycznie odnosi się do faktu, że Rada zablokowała istotne wnioski ustawodawcze w tej sprawie. Z niedawnego badania Eurobarometru wynika, że trzy czwarte obywateli UE uważa, że zwalczanie oszustw podatkowych powinno być priorytetem europejskim 12 .
3.18.5. Jurysdykcje niechętne współpracy. EKES z zadowoleniem przyjmuje pierwszą w historii publikację unijnego wykazu jurysdykcji niechętnych współpracy do celów podatkowych w grudniu 2017 r. oraz jego późniejsze zmiany 13 . EKES w pełni popiera wprowadzoną przez Komisję metodę "czarnej listy" i "szarej listy" 14 . Mając na uwadze skandale związane z dokumentami panamskimi i dokumentami z rajów podatkowych, EKES wezwał już państwa członkowskie do zlikwidowania luk prawnych umożliwiających agresywne planowanie podatkowe 15 . Jurysdykcje niechętne współpracy stanowią zagrożenie dla rynku wewnętrznego UE 16 .
3.19. EKES podkreśla potrzebę realizowania szerszego procesu, aby w miarę możliwości podążać w kierunku głosowania większością kwalifikowaną - będzie to wymagało czasu i powinno być zsynchronizowane z innymi inicjatywami politycznymi.
3.19.1. Wystarczająco silny budżet UE pozwoliłby na transfery finansowe jako rekompensatę szoków lub relatywnie niekorzystnej sytuacji. W tym kontekście Grupa Wysokiego Szczebla ds. Zasobów Własnych ustanowiona "w celu zbadania możliwości przedstawiania dochodów budżetu UE w sposób bardziej uproszczony, przejrzysty, sprawiedliwy i zgodny z zasadą odpowiedzialności demokratycznej" podkreśla znaczenie europejskiej polityki fiskalnej 17 .
3.19.2. Lepsza koordynacja polityki gospodarczej mogłaby wyeliminować potrzebę przeciwdziałania nieskoordynowaniu krajowych przepisów podatkowych. Gospodarka UE będzie bardziej skuteczna w kontekście reform strukturalnych, ukierunkowanych inwestycji, sprawiedliwego opodatkowania, uczciwych umów handlowych, odzyskania pozycji lidera w dziedzinie innowacji oraz urzeczywistnienia jednolitego rynku.
3.19.3. Bardzo ważne jest jednak również pełne utworzenie jednolitego rynku. Zasady dotyczące niedyskryminacji oraz cztery wolności gwarantowane Traktatem powinny już zapewniać spełnienie warunków stanowiących o istnieniu wolnego rynku. Jak pokazał rozwój sytuacji w dziedzinie pomocy państwa i szereg przypadków naruszeń, Komisja dysponuje środkami korygowania takich zakłóceń. Należałoby przeprowadzić poważne prace analityczne w celu oceny, w jakim zakresie dotychczas wdrożone środki podatkowe były niewystarczające.
Bruksela, dnia 17 lipca 2019 r.
| Luca JAHIER | |
| Przewodniczący | |
| Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego |
| Identyfikator: | Dz.U.UE.C.2019.353.90 |
| Rodzaj: | opinia |
| Tytuł: | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego "Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej i Rady W kierunku skuteczniejszego i bardziej demokratycznego procesu podejmowania decyzji w dziedzinie polityki podatkowej UE""(COM(2019) 8 final). |
| Data aktu: | 2019-10-18 |
| Data ogłoszenia: | 2019-10-18 |
