MZ planuje zmiany w domowej respiratoterapii

Organizacje pacjenckie wciąż apelują do MZ o spotkanie w sprawie warunków udzielania świadczeń wentylacji mechanicznej domowej. To świadczenie limitowane, ale za nadwykonania udzielający świadczeń nie otrzymali jeszcze w pełni środków ze zeszły rok. W styczniu wstrzymano przyjęcia nowych dorosłych pacjentów. MZ nie planuje spotkania z organizacjami, za to zamierza wprowadzić kryteria włączenia i wyłączenia z domowej tlenoterapii. Będzie też mniej wizyt domowych.

Już w styczniu organizacje zrzeszone w Ogólnopolskim Związku Świadczeniodawców Wentylacji Mechanicznej (OZŚWM) ogłosiły, że wstrzymują przyjęcia nowych, dorosłych pacjentów, zakwalifikowanych przez szpitale do świadczenia wentylacji mechanicznej w warunkach domowych. Sprawa dotyczy pacjentów z trudnościami oddechowymi, którzy mogą korzystać z respiratora w domu, nie muszą pozostawać z tego powodu w szpitalu czy zakładzie opiekuńczo-leczniczym (ZOL). Problemem są nie tylko niskie kontrakty, ale też zaległości w płatnościach NFZ za nadwykonania z wielu poprzednich lat.

Czytaj również: Nowi pacjenci mają problemy z wentylacją domową

Zasady prowadzenia wentylacji domowej określa wielokrotnie nowelizowane rozporządzenie z 22 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu świadczeń pielęgnacyjnych i opiekuńczych w ramach opieki długoterminowej, uzupełniane odpowiednimi zarządzeniami prezesa NFZ co do warunków zawierania i realizacji umów, a także kryteriów oceny ofert.

NFZ zapłaci, kiedy będzie miał pieniądze

Na dziś tylko pięć oddziałów wojewódzkich NFZ przedstawiło świadczeniodawcom propozycje rozliczeń w wysokości 80 proc. kosztów, które ci przyjęli. – Pozostałe oddziały wojewódzkie NFZ-u są otwarte na rozmowy i gotowe do współpracy z nami, ale rozkładają ręce – zapłacą, kiedy będą mieć środki. A na razie ich nie mają – mówi Katarzyna Baj z OZŚWM.

Rok 2026 rozpoczęliśmy sytuacją, w której około 30 proc. pacjentów objętych opieką nie zostało ujętych w planie rzeczowo-finansowym. Oznacza to, że kilka tysięcy osób już pozostających pod naszą opieką, nie będzie w ogóle finansowanych w bieżącym roku. Jak w tej sytuacji mamy przyjmować kolejnych, których szpitale kwalifikują do opieki domowej, skoro finansowanie dla obecnych pacjentów nie zostało zabezpieczone – pyta Robert Suchanke, prezes OZŚWM.

Tymczasem jak wynika z danych NFZ, pacjentów korzystających z tlenoterapii, przybywa. W 2024 r. było ich blisko 1200 więcej niż rok wcześniej, a do września ubiegłego roku ich liczba wzrosła o kolejny 1000. W 2025 r. wentylowanych mechanicznie w domach było prawie 12 tys. pacjentów. Według szacunków OZŚWM, w tym roku szpitale zakwalifikują kolejnych 2000 pacjentów do respiratoterapii domowej.

Sprawdź w LEX: Jakie kwalifikacje powinna mieć pielęgniarka do opieki nad pacjentem wentylowanym mechanicznie? >

Od dawna organizacje pacjenckie i świadczący tlenoterapię domową zabiegają o spotkanie z MZ. Już w zeszłym roku przedstawiali oni resortowi zdrowia rozwiązania, które mogłyby usprawnić system w zakresie świadczenia wentylacji domowej.

- Ministerstwo Zdrowia otrzymuje sygnały wskazujące na konieczność oczekiwania pacjentów na objęcie świadczeniem domowej wentylacji mechanicznej, ale nie jest planowane spotkanie z organizacjami pacjenckimi w tej sprawie. Podkreślamy, że przyczyną kolejek oczekujących nie jest zła wycena świadczeń, ale fakt, że wskazane świadczenia należą do rozliczanych w sposób limitowany, co oznacza, że NFZ ma obowiązek ich finansowania wyłącznie do kwoty określonej w umowie. W sytuacji pełnego wykonania umowy, kolejni pacjenci są wpisywani na listę oczekujących – odpowiada MZ na nasze pytania. Podkreśla, że w przypadku wykonania większej liczby świadczeń, niż to wynika z zawartej umowy, świadczeniodawca ma możliwość wystąpienia do Funduszu z wnioskiem o sfinansowanie tych świadczeń, ale wówczas płatność warunkowana jest wolnymi środkami w planie finansowym NFZ.

MZ planuje zmiany

- Do Koalicji od stycznia spływają informacje od rodzin pacjentów, którzy nie zostali objęci świadczeniem w domu, pomimo kwalifikacji uzyskanej w szpitalu. Cały czas monitorujemy sytuację we wszystkich regionach Polski. Niestety w większości wygląda to coraz gorzej. Każdy dzień niepotrzebnego pobytu w szpitalu to niepotrzebne koszty hospitalizacji, rodzinne dramaty i spadające zaufanie do państwa - mówi Tomasz Michałek, dyrektor Biura Zarządu Koalicji „Na Pomoc Niesamodzielnym”. MZ z tym się zgadza. - Przedłużające się pobyty w leczeniu szpitalnym nie są opłacalne dla żadnego z interesariuszy systemu ochrony zdrowia – wskazuje resort w odpowiedzi udzielonej Prawo.pl.

Informuje nas także, że planuje zmiany warunków realizacji świadczeń wentylacji mechanicznej domowej. - Poprzez dodanie kryteriów włączenia i wyłączenia ze świadczenia oraz zmniejszenia częstotliwości wizyt domowych. Wprowadzenie mierzalnych kryteriów kwalifikacji i dyskwalifikacji ustandaryzuje realizację świadczeń i pozwoli na zapewnienie równego dostępu pacjentów do leczenia. Natomiast zmniejszenie częstotliwości wizyt zespołu długoterminowej opieki domowej dla wentylowanych mechanicznie powinno przełożyć się na niższy koszt świadczenia, co pozwoli na objęcie opieką większej liczby świadczeniobiorców w ramach zawartych umów – odpowiada nam resort zdrowia.

Zobacz w LEX: Projekty ustaw i rozporządzeń z zakresu prawa ochrony zdrowia >

Na razie nie mamy odpowiedzi, kiedy te zmiany miałyby nastąpić i jak szczegółowo miałyby wyglądać. – Zmniejszenie częstotliwości wizyt domowych było też jedną z naszych propozycji, ale tylko w przypadku pacjentów mniej wymagających, którzy korzystają z tlenoterapii krócej, np. w nocy, a w ciągu dnia są aktywni zawodowo. Nie wiemy, o jakiej grupie myśli MZ. Na pewno zmniejszenie liczby wizyt domowych nie jest możliwe w przypadku pacjentów korzystających np. ponad 14 godzin na dobę z wentylacji mechanicznej czy też bez przerwy – wskazuje Katarzyna Baj. Nie wiadomo też, jak miałyby zmienić się, planowane przez resort zdrowia, kryteria włączenia i wyłączenia ze świadczenia tlenoterapii domowej.

Sprawdź w LEX: Jaki sąd jest właściwy dla udzielania zgody w sprawach dotyczących umieszczenia pacjenta w zakładzie opieki długoterminowej? >

Kilka dni temu z interpelacją poselską w sprawie wentylacji mechanicznej domowej do ministra zdrowia wystąpiła grupa posłów (nr 16406). - Mówimy o pacjentach z przewlekłą niewydolnością oddechową – osobach, dla których respiratoroterapia domowa nie jest „świadczeniem dodatkowym”, lecz warunkiem przeżycia. Każdy dzień zwłoki w finansowaniu oznacza realne ryzyko pozostawania tych osób w szpitalach, blokowania łóżek, wzrostu kosztów systemowych, a przede wszystkim bezpośrednie zagrożenie zdrowia i życia chorych – napisali posłowie.