Od maja nowe możliwości leczenia dla pacjentów z rakiem jelita grubego

Pacjenci z wczesnym rakiem jelita grubego nie muszą już przechodzić klasycznej operacji. Do koszyka świadczeń gwarantowanych trafiły dwa małoinwazyjne zabiegi, które pozwolą skrócić pobyt w szpitalu oraz czas rekonwalescencji. Rozporządzenie w tej sprawie opublikowano w Dzienniku Ustaw. Na zmianach zyskają nie tylko chorzy, ale też i system ochrony zdrowia, bo, jak wynika z wyliczeń resortu, regulacja może bowiem przynieść nawet 12-17 mln zł oszczędności rocznie.

Nowe procedury znalazły się w rozporządzeniu ministra zdrowia w sprawie świadczeni gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego opublikowanym w Dzienniku Ustaw 1 kwietnia 2026 r. A już od maja NFZ rozpocznie ich refundację. Oba zabiegi są dedykowane pacjentom z polipami i wczesnym rakiem jelita grubego.

Do koszyka świadczeń gwarantowanych trafiła:

• Endoskopowa dyssekcja podśluzówkowa (ESD) - zaawansowana, małoinwazyjna metoda usuwania wczesnych nowotworów i dużych polipów przewodu pokarmowego w jednym kawałku (en bloc). Zabieg wykonywany jest podczas endoskopii (gastroskopii/kolonoskopii) i obejmuje iniekcję podśluzówkową. Umożliwia precyzyjne wycięcie zmian specjalnym nożem, co pozwala uniknąć rozległych operacji chirurgicznych. Natomiast usunięcie zmiany w całości umożliwia dokładną ocenę histopatologiczną, co zwiększa kontrolę i zmniejsza ryzyko nawrotu. Ryzyko powikłań jest niewielkie - u około 5 proc. chorych może wystąpić krwawienie i perforacja.
• Przezodbytnicza mikrochirurgia endoskopowa (TEM) - małoinwazyjna technika chirurgiczna służąca do usuwania łagodnych gruczolaków i wczesnych stadiów raka odbytnicy, których nie da się usunąć podczas kolonoskopii. Dzięki specjalnemu instrumentarium metoda pozwala na precyzyjne wycięcie zmian bez nacięć powłok brzusznych. Brak zewnętrznych nacięć to krótki czas hospitalizacji, mała inwazyjność i szybki powrót do aktywności. Ryzyko powikłań też jest niewielkie.

Czytaj też w LEX: Jak wdrożyć elektroniczną rejestrację centralną w placówce medycznej >

Wszyscy na tym korzystają

Obie procedury te są rekomendowane przez towarzystwa naukowe i szeroko stosowane w innych krajach Europy. Jak wynika z uzasadnienia do rozporządzenia, choć skuteczne i tańsze niż operacja, dotychczas w Polsce były rzadko stosowane. Problemem był brak ujęcia ich w wykazie świadczeń gwarantowanych. Nowe przepisy porządkują ten obszar - procedury zostały wpisane do wykazu świadczeń szpitalnych, a jednocześnie określono szczegółowe warunki ich wykonywania, w tym wymagania dotyczące personelu, sprzętu i kwalifikacji pacjentów.

Z analizy skutków regulacji wynika, że z nowych metod może skorzystać łącznie ok. 2,5 tys. pacjentów rocznie (2 tys. – ESD i 500 – TEM). Szacowany przez ministerstwo koszt realizacji świadczeń to ok. 36,7 mln zł rocznie. Jednocześnie resort wskazuje, że zastąpienie części tradycyjnych operacji może przynieść oszczędności na poziomie 12-17 mln zł rocznie. Oznacza to, że zmiana ma znaczenie nie tylko dla pacjentów, ale także dla efektywności systemu ochrony zdrowia.

Czytaj też w LEX: Sztuczna inteligencja jako narzędzie optymalizujące procesy w placówce medycznej >