Pacjent szpitala psychiatrycznego też może odmówić przyjęcia leków

To, że pacjent został umieszczony w szpitalu psychiatrycznym nie oznacza, że traci swoje prawa - m.in. do odmowy przyjęcia leków. Pacjent ma bowiem prawo samodzielnie podjąć decyzję, czy wyraża zgodę na udzielanie mu świadczeń zdrowotnych, czy też z nich rezygnuje. Jak przypomina jednak rzecznik praw pacjenta, od tej reguły istnieją wyjątki. Chodzi w szczególności o sytuacje zagrożenia życia.

Jak podkreśla rzecznik, kluczowe w podejmowaniu przez pacjenta decyzji jest przekazanie przez lekarza w sposób zrozumiały oraz dostosowany do możliwości percepcyjnych pacjenta, a także z odpowiednim wyprzedzeniem, wszystkich istotnych informacji o stanie zdrowia i proponowanym leczeniu, następstwach jego zastosowania lub zaniechania, pozwalających na świadomy udział w podejmowaniu przez pacjenta decyzji, tj. wyrażenia zgody lub sprzeciwu na udzielenie świadczenia zdrowotnego.

Przy każdej farmakoterapii może oczywiście zdarzyć się, że pacjent będzie odczuwać skutki uboczne. W przypadku złego samopoczucia po podaniu leku, powinien ten fakt zgłosić lekarzowi. Jednym z praw pacjenta jest prawo do zgłaszania działań niepożądanych produktów leczniczych. Szpital powinien zapewnić przyjmowanie zgłoszeń od pacjentów, a także monitorowanie występowania działań niepożądanych stosowanych produktów leczniczych.

Przymus możliwy w niektórych sytuacjach 

Odmienną sytuację stanowi jednak przymusowe podanie leku pacjentowi, możliwe wyłącznie ze wskazań przewidzianych przepisami prawa m. in. zdrowotnych i życiowych. Jest to jednostronna decyzja personelu medycznego uprawnionego do jej podjęcia, bez potrzeby uzyskiwania zgody, bądź sprzeciwu pacjenta. Jak zaznacza RPP, z uwagi na fakt, że przymusowe podanie leku stanowi szczególnego rodzaju ingerencję w fundamentalne prawa i wolności człowieka, powinno być stosowane wyłącznie w granicach ściśle określonych przepisami prawa, z zapewnieniem szczególnej dbałości o pacjenta. Zgodnie z prawem przymusowo lek można stosować wobec osób, które:

• dopuszczają się zamachu przeciwko życiu lub zdrowiu własnemu lub innej osoby lub bezpieczeństwu powszechnemu,
• w sposób gwałtowny niszczą lub uszkadzają przedmioty znajdujące się w ich otoczeniu,
• poważnie zakłócają lub uniemożliwiają funkcjonowanie zakładu leczniczego udzielającego świadczenia zdrowotnego w zakresie m. in. psychiatrycznej opieki zdrowotnej.

Przymusowe podanie leku jest jedną z form stosowania przymusu bezpośredniego, który powinien przebiegać i zostać udokumentowany zgodnie z zapisami ustawy o ochronie zdrowia psychicznego.