Interpelację nr 14596 w sprawie skutków zdrowotnych długotrwałej pracy stojącej i potrzeby działań profilaktycznych w handlu i usługach wniosła wrocławska posłanka Marta Stożek (koło poselskie Razem). Pyta ona resort zdrowia, czy urzędnicy posiadają lub planują opracować ocenę ryzyk zdrowotnych związanych z długotrwałą pracą stojącą w sektorach o wysokiej ekspozycji, czyli głównie handlu i usługach. Posłankę interesuje też, czy rozważane są zalecenia/standardy profilaktyczne (np. dla medycyny pracy), dotyczące dopuszczalnego czasu pozostawania w pozycji stojącej, konieczności wprowadzenia przerw i odpoczynku w pozycji siedzącej, jak również minimalnych wymogów ergonomii stanowisk pracy w handlu i usługach.

Posłanka podkreśla, że praca na stojąco powoduje większe ryzyko – na krótką metę - absencji chorobowej. Natomiast - w dłuższej perspektywie – pracujący w ten sposób zagrożeni są również rozwojem chorób układu krążenia i schorzeń układu mięśniowo-szkieletowego. Dlatego Marta Stożek postuluje akcję edukacyjną w grupach zawodowych szczególnie narażonych (np. programy edukacyjne, rekomendacje dla pracodawców). Chciałaby również, aby Ministerstwo Zdrowia – wspólnie z resortem właściwym ds. pracy – aktywnie działało w kierunku ograniczenia praktyk organizacyjnych, które prowadzą do przewlekłego przeciążenia zdrowotnego pracowników.

Sprawdź w LEX: Jak rozumieć pojęcie stała praca stojąca oraz stała praca stojąca? >

 

Sprawdź również książkę: Meritum Prawo Pracy 2026 [PRZEDSPRZEDAŻ] >>


Co na to obecne przepisy

Nie wiadomo, jak ustosunkuje się do tych pomysłów Ministerstwo Zdrowia (MZ), zwłaszcza do postulatu szczegółowej oceny ryzyka zawodowego. Warto przypomnieć, że taka szczególna ocena ryzyka zawodowego jest planowana np. dla grup pracowników narażonych (chociażby pośrednio) na kontakt z azbestem (pisaliśmy o tym w tekście usuwanie azbestu obowiązki pracodawców), ale w tym przypadku ten wymóg narzuca nam wprost Unii Europejska. Regulacje dotyczące zatrudnienia w pozycji stojącej są zaś rozsiane po kodeksie pracy (art. 94), przepisach ogólnych z zakresu BHP oraz szczególnych dotyczących niektórych grup pracowników (np. młodocianych, kobiet w ciąży, stanowisk z monitorami ekranowymi), które pośrednio odnoszą się do pracy na stojąco. Przykładowo, z par. 49 rozporządzenia z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r.  Nr 169, poz. 1650) przy wykonywaniu pracy niewymagającej stale pozycji stojącej należy zapewnić pracownikom możliwość siedzenia. Natomiast przy wykonywaniu pracy wymagającej stale pozycji stojącej lub chodzenia, pracownik musi mieć możliwość odpoczynku w pobliżu miejsca pracy w pozycji siedzącej. Siedziska powinny spełniać wymagania Polskich Norm.

Sprawdź w LEX: W jakiej odległości od stanowiska pracy pracownicy mogą odbywać przerwę? >

Natomiast, przykładowo, rozporządzenie z 19 czerwca 2023 r. w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym i warunków ich zatrudniania przy niektórych z tych prac (Dz. U. z 2023 r. poz. 1240) zabrania zatrudniania ich przy pracach wymagających stale wymuszonej i niewygodnej pozycji ciała (w tym w pozycji pochylonej, na kolanach, w przysiadzie czy leżącej). Praca młodocianych w pozycji stojącej nie jest wprost zakazana, ale - jeśli wiąże się z nadmiernym wysiłkiem fizycznym lub wymuszoną, niewygodną pozycją - może podlegać ograniczeniom.

 

Ocena ryzyka zawodowego

Jak wygląda ocena ryzyka zawodowego pracujących na stojąco? Nie ma tu jakiejś wyjątkowej regulacji. Co do zasady, zgodnie z BHP, pracodawca powinien identyfikować wszystkie zagrożenia związane z wykonywaniem pracy na danym stanowisku. Ponadto musi on ocenić prawdopodobieństwo i skutki wystąpienia niepożądanych zdarzeń (np. urazów, chorób układu mięśniowo-szkieletowego, przewlekłego zmęczenia), a także odpowiednio dokumentować te oceny oraz stosowanie niezbędnych środków profilaktycznych zmniejszających ryzyko.

Zobacz też w LEX: Problematyka ocen ryzyka zawodowego >

Już teraz przy ocenie ryzyka zawodowego pracy w pozycji stojącej należy np. uwzględnić takie czynniki jak czas trwania pracy w tej pozycji, możliwość zmiany pozycji ciała, ergonomię stanowiska pracy (np. wysokość blatów, dostępność podnóżków, mat antyzmęczeniowych), obciążenie statyczne i dynamiczne, mikroklimat, oświetlenie, hałas oraz inne czynniki środowiskowe. Pod uwagę należy tez wziąć indywidualne predyspozycje pracownika (np. stan zdrowia, wiek, płeć), a także organizację przerw w pracy.

Sprawdź w LEX: Jakie normy powinno spełniać krzesło do odpoczynku spontanicznego pracownika produkcji? >

 

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów w programie LEX jest zależny od posiadanych licencji.