Zarządzanie innowacjami w oświacie na przykładzie Elbląga (cz. 2)

Wspłczesne zarządzanie oświatą w gminie wymaga coraz bardziej efektywnego wykorzystania zasobw, ktrymi dysponuje szkoła. Umożliwia to kompleksowe zarządzanie jakością, czyli Total Quality Management (TQM). Od września 2008 r. Total Quality Management jako Elbląski System Zarządzania Jakością (ESZJ) realizowany jest w elbląskich szkołach. Inicjatorem i koordynatorem systemu jest Wydział Edukacji Urzędu Miasta w Elblągu.

Elbląski System Zarządzania Jakością

Total Quality Management należy definiować jako dążenie do maksymalizacji zadowolenia konsumenta (ucznia, rodzica) poprzez ciągły rozwój usługi, doskonalenie wszystkich procesów związanych z jej świadczeniem. Kompleksowe zarządzanie jakością musi być podporządkowane strategii rozwoju edukacji w danej gminie oraz strategii szkoły. W praktyce oznacza zaangażowanie w zarządzanie wszystkich pracowników. Zarządzanie przez jakość jest procesem ciągłym i właściwie niekończącym się.

Wdrażając ESZJ elbląskie szkoły musiały przebudować lub opracować od nowa swoje strategie, określić na nowo role pracowników w społeczności szkolnej i przypisać im nowy zakres odpowiedzialności. Koniecznością stała się także zmiana myślenia wykraczająca ponad tradycyjne, funkcjonalne obszary szkoły. Filozofia TQM, zakładająca, iż sukces można osiągnąć tylko poprzez zrozumienie potrzeb klienta – ucznia, rozpatrywanych w kontekście potrzeb gospodarki opartej na wiedzy i społeczeństwa informacyjnego, implikuje zarządzanie partycypacyjne. Rodzi to potrzebę nowej jakości współpracy szkoły z uczniem, rodzicem, potencjalnym sponsorem, organizacją pozarządową, policją itp. Elbląski System Zarządzania Jakością umożliwia także nieustanne porównywanie wyników w szkole i na poziomie międzyszkolnym, co z założenia stanowi ważny czynnik motywujący oraz inspirujący ciągłe zmiany i usprawnienia.

Obszary zarządzania jakością

W opracowanych standardach jakości pracy szkoły zostały wzięte pod uwagę wymagania egzaminacyjne, założenia oświatowe państwa, polityka oświatowa regionu i gminy, strategie i plany rozwoju szkoły, oczekiwania uczniów, nauczycieli, rodziców, pracodawców, zasoby materialne, profile i struktura szkoły oraz kompetencje nauczycieli. Standardy te uwzględniają pięć obszarów:
• kształcenie,
• wychowanie i opiekę,
• zarządzanie zasobami ludzkimi (ZZL),
• zarządzanie finansami i innymi zasobami szkoły,
• innowacyjność, sprawność, partnerstwo.

W zakresie efektów kształcenia przyjęto, by szkoła wyposażała uczniów w wiedzę i umiejętności na poziomie co najmniej średnich wyników w 9-stopniowej ogólnokrajowej skali staninowej (powszechnie używana skala przez Centralną Komisję Egzaminacyjną i komisje okręgowe), dobrze przygotowywała uczniów do konkursów i olimpiad przedmiotowych. Pożądanym jest, by uczniowie byli finalistami olimpiad i konkursów na szczeblu wojewódzkim i ogólnopolskim.

W zakresie wychowania i opieki przyjęto, by szkoła organizowała atrakcyjne i ogólnodostępne zajęcia pozalekcyjne, realizowała ciekawe projekty wychowawcze, programy profilaktyczne, konkursy, turnieje, festyny, plenery plastyczne, stwarzała możliwości rozwoju w kołach zainteresowań, by w ten sposób uczyć zachowań społecznych.

Podkreślenia wymaga fakt, iż w ramach ZZL w Elbląskim Systemie Zarządzania Jakością zakłada się, iż w szkole pracują ludzie o wysokich klasyfikacjach. Z opracowanych wskaźników wynika, iż docelowo 95% nauczycieli pracujących w elbląskich szkołach powinno posiadać wykształcenie wyższe magisterskie, 30% mieć uprawnienia do nauczania drugiego przedmiotu, co najmniej 70% nauczycieli prowadzących zajęcia z przedmiotów egzaminacyjnych winno posiadać uprawnienia egzaminatorów OKE, a co najmniej 70% wychowawców dysponować uprawnieniami do prowadzenia zajęć w ramach programów profilaktycznych. Podnoszenie kwalifikacji i jakości pracy zostało wsparte określonym systemem motywowania, uwzględniającym nagrody finansowe, odznaczenia i wyróżnienia.

W zakresie zarządzania finansami i innymi zasobami szkoły zakłada się, że dyrektor racjonalnie i oszczędnie gospodaruje środkami finansowymi, analizuje wydatki pod kątem celowości, pozyskuje dodatkowe środki finansowe, organizuje pracę placówki, mając na uwadze bhp, programy nauczania, wychowania i opieki. Dyrektor sukcesywnie unowocześnia wyposażenie pracowni, uwzględniając nowości na rynku pomocy dydaktycznych, najnowsze technologie informatyczno-komunikacyjne oraz europejskie standardy w tym zakresie. Organ prowadzący wspiera finansowo placówki oświatowe, finansując m.in. remonty, działalność pozalekcyjną, wyposażenie i innowacje.

Kolejny obszar ESZJ obejmuje innowacje w zarządzaniu placówką, współpracę ze szkołami partnerskimi w kraju i za granicą oraz z rodzicami i środowiskiem, w tym organizacjami pozarządowymi, zakładami pracy. Zakłada się, iż każda szkoła przygotowuje wnioski w ramach programów rządowych i unijnych, pozyskując w ten sposób dodatkowe środki.

Pisaliśmy o tym również:
Zarządzanie innowacjami w oświacie na przykładzie Elbląga (cz. 1)
Naglowek: Zarządzanie innowacjami w oświacie na przykładzie Elbląga (cz. 3)