Senat za ustawą o reklamie politycznej. PKW z nowymi obowiązkami

Senat przyjął ustawę określającą organy właściwe i zasady postępowania w sprawach reklamy politycznej. Przepisy mają umożliwić stosowanie unijnego rozporządzenia dotyczącego przejrzystości i targetowania reklam politycznych. Kluczową rolę w nowym systemie ma odgrywać Państwowa Komisja Wyborcza.

Senat przyjął w czwartek ustawę regulującą postępowania w sprawach dotyczących reklamy politycznej. Nowe przepisy mają umożliwić stosowanie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE z 13 marca 2024 r. w sprawie przejrzystości i targetowania reklamy politycznej.

Za przyjęciem ustawy głosowało 59 senatorów, przeciw było 31, nikt nie wstrzymał się od głosu. Wcześniej połączone komisje senackie rekomendowały przyjęcie ustawy bez poprawek. 

Ustawa wdraża unijne przepisy

Rozporządzenie UE ma zwiększyć przejrzystość reklamy politycznej i ułatwić obywatelom rozpoznawanie płatnych przekazów politycznych. Ma również pozwolić ustalić, kto odpowiada za publikację reklamy oraz czy odbiorca został objęty tzw. targetowaniem, czyli ukierunkowanym przekazem opartym na danych osobowych.

Jak podkreślała podczas posiedzenia Senatu senator sprawozdawca Joanna Sekuła, rozporządzenie nie ogranicza wolności wypowiedzi ani nie zakazuje komunikacji politycznej.

Rozporządzenie ma wspierać otwartą i uczciwą debatę polityczną, a ponadto stanowić odpowiedź na obawy związane z manipulacją informacjami i zagraniczną ingerencją w wybory. Chroni wolność informacji, jednocześnie zwiększając transparentność i uczciwość debaty politycznej. Pomaga obywatelom w rozpoznawaniu płatnej reklamy politycznej i odróżnianiu jej od innych treści, takich jak treści redakcyjne lub opinie polityczne wyrażane we własnym imieniu. Pomoże to chronić integralność procesów wyborczych i wesprze otwartą debatę demokratyczną - mówiła senator Joanna Sekuła. 

Unijne przepisy nie uznają za reklamę polityczną opinii politycznych ani innych treści redakcyjnych pozostających pod odpowiedzialnością redakcyjną. Wyjątkiem są sytuacje, gdy za przygotowanie, publikację lub rozpowszechnianie takich treści wypłacane jest wynagrodzenie przez osoby trzecie. Reklamą polityczną nie są również opinie polityczne wyrażane we własnym imieniu.

PKW organem wiodącym

Ustawa wyznacza organy odpowiedzialne za stosowanie rozporządzenia. Centralną rolę ma pełnić Państwowa Komisja Wyborcza, która będzie krajowym punktem kontaktowym oraz organem wiodącym w systemie nadzoru. PKW będzie gromadzić informacje o postępowaniach prowadzonych przez pozostałe organy, a w czasie kampanii wyborczych, referendalnych oraz ciszy wyborczej będzie także nadzorować przestrzeganie przepisów rozporządzenia. Komisja otrzyma ponadto kompetencje do nakładania administracyjnych kar pieniężnych.

Pozostałymi organami właściwymi będą: 

• Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej (UKE) będzie nadzorował przestrzeganie przepisów przez przedsiębiorców komunikacji elektronicznej.
• Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji (KRRiT) będzie kontrolować stosowanie przepisów przez dostawców usług medialnych oraz platform udostępniania wideo.
• Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) będzie właściwy w odniesieniu do podmiotów nieobjętych kompetencjami UKE i KRRiT.
• Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych (UODO) będzie prowadził postępowania dotyczące przetwarzania danych osobowych wykorzystywanych do targetowania reklam politycznych, na podstawie przepisów o ochronie danych osobowych.

Wszystkie wskazane organy będą zobowiązane do informowania PKW o wszczęciu postępowań dotyczących naruszenia unijnego rozporządzenia oraz o wydanych w tych sprawach decyzjach.

Postępowania i kary

Postępowania mają być prowadzone według zasad określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Organy będą mogły wszczynać je z urzędu, na wniosek lub na zlecenie PKW.

W przypadku stwierdzenia naruszeń możliwe będzie m.in. wydanie ostrzeżenia, nakazanie zaprzestania naruszeń czy zobowiązanie do podjęcia działań zapewniających zgodność z przepisami. Organ prowadzący sprawę będzie mógł także wystąpić do PKW z wnioskiem o nałożenie administracyjnej kary pieniężnej.

Zgodnie z ustawą maksymalna kara nie będzie mogła przekroczyć 6 proc. rocznego przychodu sponsora, wydawcy lub dostawcy usług reklamy politycznej. W przypadku podmiotów działających także poza Polską limit wyniesie 6 proc. światowego rocznego przychodu.

PKW będzie musiała przy wymierzaniu kar uwzględniać konstytucyjne gwarancje wolności słowa, wolności prasy oraz przepisy regulujące wykonywanie zawodu dziennikarza.

Reklamy trafią do europejskiego repozytorium

Jednym z głównych założeń unijnego systemu jest utworzenie europejskiego repozytorium politycznych materiałów reklamowych online. Będzie to publicznie dostępna baza obejmująca reklamy polityczne publikowane w internecie na terenie Unii Europejskiej lub kierowane do jej mieszkańców.

Każda reklama polityczna będzie musiała zostać odpowiednio oznaczona, także w metadanych, oraz zgłoszona do repozytorium. Dane mają być udostępniane w formacie umożliwiającym automatyczne przetwarzanie przez systemy informatyczne i narzędzia analityczne.

Według senator Joanny Sekuły rozporządzenie już obowiązuje, jednak bez krajowych przepisów Polska nie mogłaby skutecznie egzekwować przewidzianych w nim obowiązków.