Nowy status CUKR a świadczenia i ewidencja ludności w gminach

Wprowadzenie karty pobytu CUKR oznacza stopniowe wygaszanie części uprawnień związanych z ochroną czasową, co ma bezpośrednie konsekwencje dla systemu świadczeń społecznych, organizacji zbiorowego zakwaterowania, ewidencji ludności oraz współpracy gminy z wojewodą.

Karta pobytu CUKR jest dokumentem potwierdzającym udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na szczególnych warunkach. Jest wydawana osobom posiadającym status UKR, które zdecydują się przejść z ochrony czasowej na zezwolenie na pobyt czasowy. Obywatele Ukrainy mogą składać wnioski o kartę CUKR od 4 maja 2026 r. Przeczytaj więcej: Zamiast ochrony czasowej – trzy lata pobytu w Polsce. Dla kogo karta pobytu CUKR

W przypadku spełnienia warunków do wydania karty pobytu oraz braku przesłanek negatywnych, karta zostanie wydana, a z chwilą jej odbioru przez cudzoziemca – z mocy prawa – dotychczasowe uprawnienie pobytowe (PESEL UKR, czyli ochrona czasowa) przekształci się w zezwolenie na pobyt czasowy.

Przekształcenie z mocy prawa uprawnienia pobytowego z ochrony czasowej (PESEL UKR) na zezwolenie na pobyt czasowy (karta CUKR) skutkuje utratą statusu beneficjenta ochrony czasowej, a tym samym utratą uprawnień przewidzianych wyłącznie dla tej grupy. Z dniem odbioru karty CUKR status UKR w rejestrze PESEL zostanie zmieniony na CUKR, czego konsekwencją będzie unieważnienie elektronicznego dokumentu diia.pl.

Po uzyskaniu karty pobytu CUKR cudzoziemiec:

• traci status UKR, a wraz z nim prawo do świadczeń przysługujących wyłącznie beneficjentom ochrony czasowej np. miejsc zbiorowego zakwaterowania,
• pozostaje cudzoziemcem posiadającym zezwolenie na pobyt czasowy, co zmienia podstawę oceny jego uprawnień, np. do pomocy społecznej,
• nadal może korzystać ze świadczeń o charakterze ogólnym (np. 800+, świadczeń rodzinnych, świadczenia „Dobry Start”), o ile spełnia ustawowe kryteria.

Co powinna zrobić JST?

Jednostki samorządu terytorialnego powinny w szczególności:

• uwzględnić zmianę statusu na CUKR w procedurach weryfikacji uprawnień,
• przygotować pracowników OPS, USC oraz wydziałów ewidencji ludności do prawidłowego różnicowania statusów UKR i CUKR,
• informować cudzoziemców, że uzyskanie karty CUKR nie jest obowiązkowe, ale wiąże się z trwałymi i nieodwracalnymi skutkami prawnymi.