WSA: Najmłodsi uczniowie też powinni mieć prawo ubiegać się o stypendium

Z uchwały rady gminy wynikało, że stypendium naukowe, sportowe i artystyczne może zostać przyznane szczególnie uzdolnionym uczniom klas IV-VIII szkół podstawowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wskazał, że organ nie miał upoważnienia, by dokonać zawężenia kręgu podmiotów uprawnionych do stypendium wyłącznie do dzieci uczęszczających do określonych klas. Wykluczenie najmłodszych uczniów świadczyło o ewidentnym naruszeniu konstytucyjnej zasady równości wobec prawa.

Rada gminy podjęła uchwałę w sprawie regulaminu przyznawania stypendium naukowego, sportowego i artystycznego szczególnie uzdolnionym uczniom.

Gmina wyłączyła najmłodszych uczniów

Wojewoda zaskarżył ten akt, ponieważ jeden z przepisów regulaminu stanowił, że stypendium mogło być przyznane uczniom klas IV-VIII szkół podstawowych. W piśmie zarzucił, że rada gminy zawęziła zakres podmiotów, do których kierowany jest akt prawa miejscowego, pomimo że ustawodawca nie przewidział dla niej takiego uprawnienia. Skarżący argumentował również, że wyeliminowanie jedynie spornego przepisu nie sprawi, że uchwała będzie zgodna z prawem, ponieważ jej zastosowanie do uczniów klas I-III w dalszym ciągu będzie wyłączone z uwagi m.in. na kryterium uzyskania odpowiedniej średniej rocznej ocen, podczas gdy uczniowie tych klas otrzymują ocenę śródroczną i roczną opisową.

Gmina musi działać w ramach upoważnienia ustawowego

Sprawą zajął się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, który wskazał, że sporna uchwała była aktem prawa miejscowego, ponieważ zawierała normy o charakterze generalnym i abstrakcyjnym. Tym samym nie było przeszkód, by pomimo upływu okresu jednego roku od dnia jej podjęcia, stwierdzić jej nieważność. Sąd podkreślił, że rada gminy jest obowiązana przestrzegać upoważnienia udzielonego jej przez ustawodawcę w zakresie tworzenia aktów prawa miejscowego. W ramach udzielonej delegacji, organ stanowiący nie może wkraczać w materię uregulowaną ustawą. WSA zwrócił uwagę, że uchwała musi respektować unormowania zawarte w aktach wyższego rzędu, a prawo miejscowe może być stanowione w granicach upoważnień zawartych w ustawie.

Szczegółowe warunki udzielania pomocy określa uchwała

Zgodnie z art. 90t ust. 1 ustawy o systemie oświaty, jednostki samorządu terytorialnego mogą tworzyć regionalne lub lokalne programy wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży oraz wspierania edukacji uzdolnionych dzieci i młodzieży. W przypadku przyjęcia programu, organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego określa szczegółowe warunki udzielania pomocy dzieciom i młodzieży pobierającej naukę na terenie danej jednostki samorządu terytorialnego bez względu na miejsce zamieszkania, formy i zakres tej pomocy, w tym stypendia dla uzdolnionych uczniów oraz tryb postępowania w tych sprawach. Organ powinien uwzględnić w szczególności przedsięwzięcia sprzyjające eliminowaniu barier edukacyjnych, a także osoby lub grupy osób uprawnione do pomocy oraz potrzeby edukacyjne na danym obszarze.

Naruszono konstytucyjną zasadę równości wobec prawa

Sąd podkreślił, że ocena opisowa, która jest wystawiana uczniom klas I-III, to informacja dotycząca konkretnego zachowania, działania lub wytworu pracy, która ma charakter instrukcji do dalszej pracy oraz powinna motywować i ukierunkować ucznia do realizacji postawionych celów. W takiej sytuacji, ustalenie kryterium wybitnego osiągnięcia może być trudne, ale nie jest niemożliwe. WSA podkreślił również, że w przepisach ustawy o systemie oświaty nie zawarto upoważnienia do zawężenia kręgu podmiotów uprawnionych do stypendium wyłącznie do dzieci uczęszczających do określonych klas. Wykluczenie najmłodszych uczniów świadczyło więc o ewidentnym naruszeniu konstytucyjnej zasady równości wobec prawa. Mając powyższe na uwadze, sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały.

Wyrok WSA w Kielcach z 25 lutego 2026 r., sygn. akt II SA/Ke 587/25, nieprawomocny