Mieszkania komunalne będą tylko dla naprawdę potrzebujących

Ministerstwo Rozwoju i Technologii kieruje do uzgodnień międzyresortowych i opiniowania projekt nowelizacji ustawy o ochronie praw lokatorów. O najmie mieszkań komunalnych rozstrzygną kryteria dochodowe, zmieni się mechanizm podwyżek czynszów, a także zasady kontroli instalacji i urządzeń w mieszkaniach. Wstępowanie w najem po zmarłych nie będzie tak proste jak obecnie.

Projekt nowelizacji ma w indeksie RCL numer UD 313, a resort na uzgodnienia zarezerwował 30 najbliższych dni. Resort chce wyznaczyć minimalne kryteria dochodowe, po których spełnieniu przysługiwać będzie prawo do ubiegania się o najem lokalu komunalnego. W przypadku gospodarstw jednoosobowych średni miesięczny dochód netto (z poprzedniego roku) nie będzie mógł przekroczyć 80 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w danym województwie, a przy większych gospodarstwach – 60 proc. Co istotne, każda gmina będzie mogła te progi podnieść, ale nie obniżyć. Ubiegający się o najem mieszkania komunalnego nie będzie mógł też posiadać prawa własności nadającego się do zamieszkania lokalu ani domu jednorodzinnego na terenie miejscowości, w której znajduje się wynajmowany lokal (ani w miejscowości pobliskiej).

Finansowe wsparcie budowy mieszkań komunalnych musi iść w parze z ich sprawiedliwym i efektywnym zarządzaniem. Dlatego uruchamiając rekordowe wsparcie dla tych inwestycji proponujemy także daleko idące zmiany w zasadach najmu tych mieszkań, tak aby były one sprawiedliwe, zarówno z punktu widzenia obecnych najemców, jak i względem tych, którzy o ten najem dopiero się ubiegają – mówi Tomasz Lewandowski, wiceminister rozwoju i technologii.

Zmieni się sposób ustalania czynszów w mieszkaniach komunalnych. Takie same zasady będą dotyczyły lokatorów mających umowy sprzed 2019 r., jak i nowsze. Ministerstwo planuje bowiem wprowadzić jednocześnie nowy algorytm ustalania podwyżki czynszu. Obliczona kwota będzie wprost proporcjonalna do skali przekroczenia progu dochodowego, dzięki czemu obciążenia najemców będą się kształtować adekwatnie do poziomu dochodów. Podwyżki dokonywane będą w oparciu o weryfikację dochodową przeprowadzaną przez gminę nie rzadziej niż raz na trzy lata. Zwolnieni z niej będą jednak najemcy prowadzący gospodarstwa domowe, w których skład wchodzą wyłącznie emeryci lub trwale niezdolni do pracy renciści. Gmina będzie też mogła zwolnić z weryfikacji najemców, którzy wynajęli lokal po jego wcześniejszym wyremontowaniu na swój koszt lub przenieśli na gminę prawo własności należącego do nich mieszkania.

Kolejna ważna zmiana, to brak automatyzmu we wstępowaniu w najem lokalu komunalnego po śmierci najemcy. Umowa każdorazowo będzie wygasać, a osobom bliskim zmarłemu, które stale z nim zamieszkiwały, przysługiwać będzie roszczenie o zawarcie nowej umowy najmu tego lokalu. Umowa taka zawarta zostanie jednak tylko wtedy, jeżeli ubiegający się nie będą mieli innego mieszkania lub domu jednorodzinnego w tej samej lub bliskiej miejscowości, a czynsz zostanie ustalony adekwatnie do uzyskiwanych przez nich dochodów.

Projektowane przepisy umożliwią gminom także bardziej elastyczne kierowanie oferty mieszkaniowej poprzez możliwość wynajęcia do 20 proc. lokali w nowo wybudowanych i wyremontowanych budynkach na czas oznaczony, bez konieczności spełnienia kryteriów dochodowych - tym przypadku chodzi o wyposażenie gmin w instrument pozwalający np. zachęcić do zamieszkania na ich terenie osób wykonujących zawody szczególnie ważne dla społeczności lokalnej (jak np. lekarzy, nauczycieli).

Projekt obejmie też zmiany innych ustaw mieszkaniowych (o własności lokali, o spółdzielniach mieszkaniowych, prawo budowlane, o dodatkach mieszkaniowych itp.). Chodzi o doprecyzowanie zasad udostępniania lokali we wspólnotach mieszkaniowych/spółdzielniach dla kontrolerów instalacji i urządzeń czy interwencji w razie pożaru albo zalania mieszkania.