Kto zapłaci firmom energetycznym za akcyzę?
Uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2011 roku pozbawiono przedsiębiorstwa energetyczne prawa do zwrotu akcyzy, która została pobrana niezgodnie z prawem w latach 2006-2009. Orzeczenie to tylko pozornie kończy spór z fiskusem - twierdzi adwokat dr Karol Pachnik. Zdaniem autora, mają jeszcze możliwości dochodzenia swoich roszczeń.
Sędzia sprawozdawca Andrzej Kisielewicz powiedział, że niedopuszczalne są świadczenia, których wyłącznym następstwem byłoby niczym nieuzasadnione przysporzenie po stronie podmiotów prywatnych. Wykorzystywanie tych roszczeń w innych celach, np. jako środka umożliwiającego wzbogacenie się powinno być ocenione, jako nadużycie prawa niekorzystające z ochrony konstytucyjnej (źródło PAP). Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że słusznym jest niezgodne z prawem – co stwierdzono w wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości – wzbogacenie się budżetu państwa dzięki poborowi akcyzy.
Jak się wydaje argumentacja taka to mimo wszystko jak sadzę manipulacja argumentacyjna, mająca chronić budżet państwa, a nie konstytucyjne zasady państwa prawnego i słuszny interes obywateli. Tezę tę wzmacnia, okoliczność, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 13 czerwca 2011 roku (sygn. akt SK 41/09) nie ugiął się przed argumentacją o nadmiernych obciążeniach wynikłych z roszczeń odszkodowawczych (w pesymistycznych prognozach było to ok. 40 mld złotych) i orzekł o niekonstytucyjności pozbawiania prawa do odszkodowania części wywłaszczonych byłych właścicieli tzw. gruntów warszawskich.
Uchwała NSA spełnia rolę prawotwórczą nadając określeniu nadpłaty inne znaczenie niż możliwe do uzyskania – bez kłopotów interpretacyjnych – przy zastosowaniu reguł wykładni logiczno-językowej.
Podjęte rozstrzygnięcie w istocie jednak nie pozbawia roszczeń przedsiębiorstw energetycznych. Zgodnie z orzecznictwem ETS państwo członkowskie musi zrekompensować szkody poniesione przez podatnika, przykładowo w następstwie spadku sprzedaży opodatkowanego towaru (Hans Just, 68/79), a przedsiębiorcy mogą występować z roszczeniami o naprawienie szkody wyrządzonej przez organy państwa nałożeniem nienależnych opłat niezależnie od tego czy opłaty te zostały „przerzucone” na inne osoby (Société Comateb i in., C-192/95 do C-218.95).
Zasadą jest, że zwrot nienależnie pobranych opłat powinien nastąpić w oparciu o krajowe regulacje dotyczące świadczeń nienależnych. Zachowane przy tym muszą zostać reguły skuteczności oraz niedyskryminacji. Co więcej w przypadku nie uzyskania pełnej rekompensaty możliwe jest wystąpienie o wynagrodzenie poniesionej szkody zgodnie z zasadami odpowiedzialności odszkodowawczej państw. Ten wariant niewątpliwie wpłynąłby na postrzeganie w Unii Europejskiej standardów praworządności prezentowanych w orzecznictwie polskiego sądownictwa administracyjnego.
Orzeczenie:
Uchwałą pełnego składu Izby Gospodarczej Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2011 roku (sygn. akt I GPS 1/11).
