Prawo do ulgi na złe długi musi uwzględniać postanowienia postępowania upadłościowego

Prawo do korekty podatku należnego na podstawie art. 89a ustawy o VAT musi uwzględniać postanowienia postępowania upadłościowego, o ile jego zakres obejmuje wierzytelności objęte korektą. Tak wynika z wyroku WSA w Poznaniu z 24 kwietnia 2014 r.

W sprawie strony spierały się czy dopuszczalne było zaliczenie zwrotu nadwyżki na poczet zaległości w VAT. Zaległość podatkowa związana była z obowiązkiem dokonania korekty podatku naliczonego po skorzystaniu przez wierzycieli spółki z tzw. "ulgi na złe długi".

Spółka wskazała jednak, że obejmuje ją bezwzględny zakaz dokonywania wypłat z tytułu jakichkolwiek należności (także publicznoprawnych) dotyczących okresu przed ogłoszeniem upadłości, ponieważ wobec niej prowadzone jest przez francuski sąd handlowy postępowanie upadłościowe. Zaspokojenie tych należności może więc nastąpić jedynie w ramach i trybie postępowania upadłościowego, na podstawie przepisów prawa francuskiego.

Fiskus wskazał jednak, że zaległość podatkowa powstała po zakończeniu postępowania przed sądem francuskim, nie podlegała zgłoszeniu do planu naprawczego i nie podlegała reżimowi w nim ustalonemu.

Sprawa trafiła do WSA w Poznaniu (po raz drugi). Sąd związany wykładnią sądu kasacyjnego wskazał, że prawo kontrahentów spółki do korekty podatku należnego na podstawie art. 89a ustawy o VAT musi uwzględniać postanowienia postępowania upadłościowego, o ile jego zakres obejmuje wierzytelności objęte korektą. O ile więc wierzyciel co najmniej nie sprzeciwia się zasadom i terminom zaaprobowanym przez sąd w orzeczeniu określającym układ, można wręcz wprost uznać, że dochodzi do swoistego "umownego" modyfikowania terminu zapłaty, o którym mowa w art. 89a ust. 1a ustawy o VAT, pomiędzy stronami, co eliminuje możliwość następczego skorzystania z ulgi na złe długi z pominięciem dokonanych ustaleń.

Skoro więc w stosunku do wierzytelności kontrahentów spółki objętych układem niemożliwe było skorzystanie przez wierzycieli z ulgi na złe długi bez uwzględnienia zmodyfikowanego tymże układem terminu zapłaty, to skierowanie do spółki zawiadomienia w trybie art. 89a ust. 2 pkt 6 ustawy o VAT oraz dokonanie korekty podatku należnego nie powodowało po stronie spółki ani obowiązku uregulowania w terminie 14 dni należności, ani odpowiedniego pomniejszenia w tym zakresie podatku naliczonego podlegającego odliczeniu (powiększenie kwoty podatku należnego) o kwotę podatku wynikającą z nieuregulowanych faktur.

Sąd stwierdził więc, że w sytuacji, gdy wierzyciele spółki nie mieli podstaw do skorzystania z ulgi na złe długi, a spółka nie miała obowiązku dokonania korekty podatku naliczonego, to nie powstało z tego tytułu "wtórne" zobowiązanie podatkowe w VAT, a tym samym nie doszło do powstania zaległości podatkowej w tym zakresie. Powyższe oznacza, że skoro nie było zaległości podatkowej, to nie było możliwe zaliczenie zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym na poczet tej zaległości podatkowej.

Wyrok WSA w Poznaniu z 24 kwietnia 2014 r., I SA/Po 178/14

Omówienie pochodzi z programu Vademecum Głównego Księgowego