NSA: Noclegi pracowników to nie przychód
Pracownik nie ma przychodu ze stosunku pracy, jeśli firma zapewni mu bezpłatne zakwaterowanie. Dotyczy to zarówno noclegów na terenie Polski, innego kraju UE oraz państw poza UE - potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd podkreślił, że miejsce wykonywania pracy nie powinno różnicować sytuacji podatkowej pracowników. W konsekwencji pracodawca nie ma obowiązku obliczenia i pobrania zaliczki na PIT. Skarbówka nadal upiera się jednak przy opodatkowaniu. Powstaje też pytanie o stanowisko ZUS.
Przedsiębiorcy coraz częściej wygrywają przed sądami administracyjnymi spory dotyczące opodatkowania bezpłatnych noclegów dla pracowników.
Najnowszy przykład to wyrok NSA z 29 września 2026 r. (sygn. II FSK 1259/24). Sąd rozpatrywał skargę przedsiębiorcy z branży budowlanej, który zajmuje się głównie budową dróg i autostrad. Do realizacji robót zatrudnia pracowników, których miejsce wykonywania pracy zostało określone jako "siedziba firmy; teren Polski prowadzonej działalności gospodarczej". Pracownicy świadczą pracę w różnych miejscach, gdzie prowadzone są duże projekty budowlane na podstawie oddelegowania do miejsca, w którym spółka prowadzi roboty. W celu zapewnienia pracownikom zakwaterowania, spółka udostępnia im bezpłatne miejsca noclegowe w kwaterach prywatnych lub hotelach pracowniczych o różnym standardzie bądź w wynajętych przez spółkę mieszkaniach.
Czytaj też w LEX: Noclegi pracowników a przychód ze stosunku pracy >
Kolejny wyrok NSA korzystny dla firm
Spółka wystąpiła o interpretację, by uzyskać potwierdzenie, że wartość noclegu nie jest przychodem pracownika. A ona sama nie musi obliczać i pobierać z tego tytułu zaliczek na podatek dochodowy. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał jednak, że wartość pokrytych przez firmę kosztów zakwaterowania dla pracowników, w okresie ich oddelegowania na terenie Polski, stanowi dla nich pracowników przychód, o którym mowa w art. 12 ust. 1 ustawy o PIT. Jednocześnie zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 19 ustawy o PIT, wartość świadczeń może być zwolniona z podatku do wysokości 500 zł miesięcznie.
Spółka zaskarżyła interpretację do WSA w Rzeszowie, który w wyroku z 11 lipca 2024 r. (sygn. I SA/Rz 201/24) przyznał rację fiskusowi. WSA zgodził się z dyrektorem KIS, że przyjęcie świadczeń oferowanych przez pracodawcę leży w interesie pracownika, gdyż jest równoznaczne z uniknięciem przez niego wydatku, jaki musiałby ponieść w celu wykonywania obowiązków służbowych.
Zobacz w LEX: Opodatkowanie i oskładkowanie świadczeń na rzecz pracowników delegowanych >
Inne stanowisko zajął jednak Naczelny Sąd Administracyjny, który uchylił wyrok sądu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez WSA. Według NSA, zapewnienie bezpłatnego zakwaterowania pracownikom oddelegowanym na terytorium kraju nie stanowi dla nich przychodu ze stosunku pracy w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy o PIT. W konsekwencji na pracodawcy nie ciąży obowiązek obliczenia i pobrania zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych. Miejsce świadczenia pracy (w kraju, w innym państwie UE czy w państwie trzecim) nie może różnicować sytuacji podatkowej pracowników, gdyż naruszałoby to konstytucyjną zasadę równości oraz zakaz dyskryminacji.
NSA zaznaczył, że oceniając skutki podatkowe zapewnienia pracownikom oddelegowanym zakwaterowania, należy mieć na uwadze treść Dyrektywy 96/71/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 16 grudnia 1996 r. dotyczącej delegowania pracowników w ramach świadczenia usług oraz Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/67/UE z dnia 15 maja 2014 r. w sprawie egzekwowania Dyrektywy 96/71/WE, implementowanych do ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług.
Sąd kasacyjny zwrócił uwagę, że dotychczasowe orzecznictwo odnosiło się głównie do sytuacji pracowników delegowanych do innych krajów. Jednak biorąc pod uwagę kwestie zakazu dyskryminacji oraz konstytucyjnej zasady równości, trudno wskazywać jakiś teren wyznaczony geograficznie, w którym sytuacja podatkowa podatników byłaby gorsza niż na innym terenie. Utrzymanie dotychczasowego stosowania przepisów o opodatkowaniu świadczeń i obowiązkach płatnika na terytorium Polski prowadziłoby do sytuacji, w której bezpłatne noclegi poza Polską byłyby wolne od podatku, podczas gdy na terytorium Polski świadczenia te podlegałyby opodatkowaniu.
Organy podatkowe wciąż się upierają
- Naczelny Sąd Administracyjny wydał kolejny pozytywny dla pracodawców i pracowników wyrok, co potwierdza ukształtowanie się korzystnej linii orzeczniczej. NSA podkreślił, że nie można różnicować sytuacji podatkowej pracowników ze względu na miejsce wykonywania pracy. Co istotne, sądy powołują się na prawo unijne, uzasadniając, że skoro zgodnie z dyrektywą UE świadczenia rzeczowe nie stanowią elementu wynagrodzenia, to nie stanowią też podstawy opodatkowania. Niestety, organy podatkowe wciąż wydają interpretacje, w których uznają wartość bezpłatnych noclegów za przychód pracownika - mówi Grzegorz Grochowina, szef Zespołu Zarządzania Wiedzą w Departamencie Podatkowym w KPMG w Polsce.
Przełomowy dla podatników był wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 sierpnia 2023 r. (sygn. II FSK 270/21). Według NSA, skoro regulacje unijne wskazują na to, że nie można wliczać do wynagrodzenia kosztów transportu, jak również kosztów zakwaterowania, i powinny one obciążać pracodawcę, to nie można również na gruncie prawa podatkowego przyjmować, że te obowiązki będą obciążały pracownika. A tak naprawdę, najpierw właściwie pracodawcę jako płatnika, a w konsekwencji pracownika jako osobę fizyczną, który będzie musiał rozpoznawać z tego powodu dochód.
Czytaj też w LEX: Wniosek o wydanie wiążącej interpretacji podatkowej na przykładach >
- Świadczenia na rzecz pracowników delegowanych do pracy w innym państwie członkowskim nie mogą zostać uznane za jakikolwiek element wynagrodzenia tak w rozumieniu przepisów prawa pracy, jak i w konsekwencji zapisu wynikającego z art. 12 ust. 1 w zw. z art. 11 ust. 2-2b ustawy o PIT. Nie stanowią one bowiem nieodpłatnych świadczeń, skoro obciążają w całości pracodawców - czytamy w uzasadnieniu wyroku.
NSA ponownie zajął takie stanowisko w kolejnych wyrokach, m.in. z 9 stycznia 2024 r. (sygn. II FSK 434/21 oraz II FSK 1332/21). Sprawa dotyczyła spółki, która świadczy specjalistyczne usługi związane z montażem, remontem oraz konserwacją wszelkiego rodzaju technologicznych linii produkcyjnych w krajach Unii Europejskiej.
Dyrektor KIS wciąż upiera się przy swoim stanowisku. Przykładowo w interpretacji z 14 września 2026 r. (nr 0115-KDIT2.4011.463.2026.1.DT), uznał, że wartość sfinansowanego przez pracodawcę zakwaterowania stanowi dla pracowników przychód ze stosunku pracy, podlegający opodatkowaniu PIT niezależnie od tego, czy miejscem oddelegowania jest Polska, inny kraj UE lub spoza UE. W konsekwencji firma jako płatnik musi pobrać zaliczki na PIT.
- Kolejne już wyroki potwierdzają ukształtowanie się linii orzeczniczej, zgodnie z którą wartość bezpłatnego zakwaterowania i transportu nie jest przychodem pracownika delegowanego za granicę. To istotne wydatki, sięgające setek tysięcy złotych. Niestety organy podatkowe wciąż wydają w tej sprawie odmienne interpretacje. To oznacza, że pracodawcy, którzy nie odprowadzają zaliczek od wartości noclegów i transportu, ryzykują w razie ewentualnej kontroli spór z fiskusem. Mają wówczas duże szanse na wygraną przed NSA, na którą będą musieli jednak poczekać kilka lat. Taka sytuacja oznacza ogromne niepotrzebne obciążenie dla całego systemu – mówi Łukasz Boszko, doradca podatkowy, menedżer w Grant Thornton.
Zobacz też linię orzeczniczą w LEX: Podróże służbowe przedstawicieli handlowych >
Pytanie o stanowisko ZUS
Powstaje też pytanie o stanowisko ZUS. W 2025 r. przedsiębiorcy wskazywali też na nową niekorzystną dla nich praktykę Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W wyniku kontroli ZUS wydawał decyzje, w których żądał się od pracodawców zapłaty składek od świadczeń fundowanych pracownikom.
Jak wyjaśnia mec. Łukasz Kania, radca prawny i wspólnik K&P Law Firm z Krakowa, takie stanowisko nie znajduje oparcia w przepisach, ponieważ podstawą wymiaru składek jest przychód pracownika w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Jeśli więc bezpłatny nocleg nie stanowi przychodu w rozumieniu ustawy o PIT - co potwierdzają sądy - to tym bardziej nie powinien być oskładkowany.
Zapraszamy na szkolenie online w LEX: Dane klientów pod ochroną - jak budować bezpieczne biuro rachunkowe w czasach cyberzagrożeń i AI? >
- Z jednej strony możemy mówić o korzystnej dla podatników linii orzeczniczej sądów administracyjnej, które orzekają, iż wartość nieodpłatnego noclegu nie jest przychodem pracownika i nie podlega PIT. Z drugiej strony pojawił się nowy problem w postaci kontroli ZUS, w wyniku których Zakład domagał się oskładkowania wartości nieodpłatnych noclegów. W praktyce jeszcze pół rok temu dochodziło do tego typu sytuacji. Obecnie wydaje się jednak, że ZUS, po zapoznaniu się z orzecznictwem NSA, odstępuje od tego stanowiska. Wyroki NSA dostarczają więc przedsiębiorcom argumentów również w ewentualnych sporach z ZUS - mówi mec. Kania.
Zobacz też procedurę w LEX: Podatkowe konsekwencje wyjazdów pracowniczych >
