Przypomnijmy, że opublikowany przez Ministerstwo Edukacji Narodowej projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo oświatowe (nr UD381) przewiduje wprowadzenie zakazu korzystania przez uczniów z telefonów komórkowych i innych urządzeń elektronicznych umożliwiających porozumiewanie się na odległość lub rejestrowanie obrazu lub dźwięku w publicznych szkołach podstawowych podczas pobytu na ich terenie (czyli podczas lekcji, ale też podczas przerw). Zgodnie z założeniami, każda szkoła ponadpodstawowa, a także każda szkoła niepubliczna będzie mogła wprowadzić taki zakaz albo określić warunki korzystania z telefonów (i innych urządzeń elektronicznych) w swoim statucie.
Projekt przewiduje wyjątki od zakazu, jeżeli:
- nauczyciel wyrazi zgodę na skorzystanie z telefonu z powodów dydaktyczno-wychowawczych (przykładowo w razie potrzeby skontaktowania się z rodzicami),
- ze względu na chorobę, niepełnosprawność lub inne szczególne potrzeby ucznia dyrektor szkoły wyda pisemną zgodę na korzystanie z telefonu lub innego urządzenia elektronicznego;
- wystąpi bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia osób przebywających na terenie szkoły.
W razie naruszenia zakazu szkoła będzie mogła zastosować działania wychowawcze (np. upomnienia ustne, kontrakt wychowawczy), kary statutowe albo obniżyć ocenę zachowania (w związku z nieprzestrzeganiem zasad obowiązujących w szkole). Każda placówka będzie mogła egzekwować zakaz w sposób najlepiej dopasowany do własnych potrzeb (półki, kieszonki na telefony czy inne propozycje rozwiązań).
Nowe przepisy miałyby zacząć obowiązywać 1 września 2026 r., czyli od początku nowego roku szkolnego. Aktualnie do 23 kwietnia br. trwają 30-dniowe konsultacje publiczne. Każdy zainteresowany może wyrazić swoją opinię odnośnie projektowanego zakazu.
Niepełny wykaz placówek oświatowych
Swoje uwagi do projektu ustawy zgłosił już Związek Powiatów Polskich. Jak wynika z przedstawionego komunikatu, organizacja postuluje rozszerzenie projektowanego zakazu korzystania przez uczniów z telefonów komórkowych. Zdaniem ZPP regulacje dotyczące określonych placówek oświatowych pomijają przedszkola i oddziały przedszkolne w szkołach podstawowych. Związek wnosi o uzupełnienie treści w tym zakresie przy uwzględnieniu specyfiki funkcjonowania przedszkoli.
ZPP zwraca uwagę na skalę zjawiska korzystania z nowoczesnych technologii przez najmłodsze dzieci. Powołując się na badanie „Brzdąc w sieci”, przeprowadzone przez Akademię Pedagogiki Specjalnej w Warszawie w 2020 r., wskazuje, że 54 proc. dzieci w wieku 0-6 lat korzysta ze smartfonów. Biorąc pod uwagę coraz wcześniejszy wiek inicjacji cyfrowej dzieci w Polsce, Związek wskazuje, że „niezasadnym wydaje się pomijanie przedszkoli w legislacyjnych propozycjach ochrony najmłodszych przed szkodliwym wpływem nowoczesnej technologii”.
Ponadto Związek Powiatów Polskich podnosi, że ograniczenie zakazu korzystania z telefonów wyłącznie do szkół podstawowych jest niewystraczające, bowiem uzależnienie od elektroniki ma swój początek wcześniej niż na etapie szkoły podstawowej.
„Strefa bez ekranów” to dodatkowy argument
ZPP, uzasadniając swój postulat, odwołuje się do posiedzenia Komisji Edukacji i Nauki z 17 grudnia 2025 r. oraz do późniejszych wypowiedzi przedstawicieli MEN prezentujących koncepcję uczynienia przedszkoli „strefą bez ekranów". - Skoro idea ta miała obejmować również urządzenia wykorzystywane do celów edukacyjnych, to tym bardziej zasadne jest wykluczenie smartfonów używanych przez dzieci w innych celach – wskazuje ZPP.
W ocenie organizacji uzupełnienie projektowanych przepisów poprzez dodanie przedszkoli i oddziałów przedszkolnych będzie zgodne z deklarowanym przez resort edukacji kierunkiem działań w obszarze cyfryzacji oświaty. Projektowane rozwiązanie stanowi część spójnej polityki edukacyjnej, która obejmuje również higienę cyfrową, edukację medialną i inne działania wspierające bezpieczny oraz odpowiedzialny rozwój uczniów w świecie nowych technologii. Ministerstwo wychodzi z założenia, że jednolity, formalny zakaz korzystania z telefonów komórkowych ma wpływać pozytywnie na uczniów, ich zdrowie psychiczne, relacje społeczne orz wyniki edukacyjne.
