SN: przy ustalaniu kapitału początkowego nie ma preferencji dla kolejarzy
W ocenie Sądu Najwyższego brak jest podstaw prawnych, aby zasady dotyczące ustalania prawa do emerytury kolejowej stosować do wyliczenia kapitału początkowego. Takie stwierdzenie SN zawarł w uchwale z 4 grudnia br.
Podstawą problemu prawnego była nietypowa sytuacja Jana K., który przez większość swego życia zawodowego pracował na kolei jako maszynista lokomotywy. Jednak od czerwca 1985 r. do grudnia 1986 r. korzystając z urlopu bezpłatnego w swoim macierzystym zakładzie został zatrudniony na budowie eksportowej w Iraku. Tam tez wykonywał zawód maszynisty.
Wniosek o pomostówkę
Jan K. w 2009 roku złożył wniosek o emeryturę pomostową, ale ZUS mu jej odmówił. W wyroku z 20 lipca Sąd Okręgowy przyznał Janowi K. prawo do emerytury od 25 stycznia 2010 r.
Następnie ZUS wydał ponownie decyzję o ustaleniu kapitału początkowego. Podstawę wymiaru kapitału określono na 1 343 zł i przyjęto 279 miesięcy okresów składowych i jeden miesiąc nieskładkowy. Do wysokości kapitału początkowego nie wliczono jednak czterech miesięcy po powrocie z kontraktu zagranicznego, w którym to czasie wnioskodawca korzystał z urlopu bezpłatnego. W konsekwencji ZUS przyznał 3 listopada 2010 r. prawo do emerytury pomostowej.
Jan K. odwołał się od tej decyzji i prosił o ponowne obliczenie świadczenia, gdyż nie uwzględniono w niej przelicznika 14 miesięcy za każdy rok pracy na lokomotywie oraz wykluczono urlop wypoczynkowy po kontrakcie w Iraku.
ZUS odmówił, więc sprawą zajął się Sąd Okręgowy. Sąd uznał żądanie za bezzasadne. Sąd stwierdził, że okres zatrudnienia na kolei wymieniony w art.43 ust.2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych należy obliczać przy ustaleniu kapitału początkowego , w taki sam sposób jak przy ustaleniu prawa do emerytury kolejowej lub emerytury w powszechnym wieku emerytalnym. Zdaniem sądu praca powinna być świadczona w kolejowych jednostkach organizacyjnych w Polsce, a tego warunku skarżący nie spełnił.
Sprawa trafiła do Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, który powziął poważne wątpliwości interpretacyjne i zadał Sądowi Najwyższemu pytanie: Czy przy ustalaniu kapitału początkowego zgodnie z art. 174 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2009 r., Nr 153, poz. 1227 ze zm.) można zastosować przelicznik, o którym mowa w art. 43 ust. 2 cytowanej ustawy?
Uchwała SN
Sąd Najwyższy w uchwale z 4 grudnia 2013 r. orzekł, że do okresów składkowych przy ustalaniu kapitału początkowego nie stosuje się przelicznika zatrudnienia na kolei ( wymienionego w art. 43 ust.2 ustawy o rentach i emeryturach z FUS).
Sędzia Jerzy Kużniar uzasadnił te uchwałę tym, że SN miał na uwadze dwa spojrzenia na sporny przepis. Ustalenie kapitału początkowego ma wpływ na wysokość emerytury, dotyczy okresów ubezpieczania sprzed wejścia w życie obowiązującej obecnie ustawy o emeryturach i rentach z FUS dla ubezpieczonych do dnia 31 grudnia 1998 r.
Art.174 tej ustawy różnicuje pracowników w zależności od ich statusu. Nieskładkowe okresy bierze się z art.7 ust.1 pkt.5, które są liczone inaczej niż inne okresy składkowe ( to jest 1/3 okresów).
W ocenie SN brak podstaw prawnych, aby zasady dotyczące tylko ustalania prawa do emerytury kolejowej stosować do wyliczenia kapitału początkowego. Gdyby ustawodawca przewidział taką możliwość, to byłoby możliwe - dodał sędzia Kuźniar.
Sygnatura akt II UZP 7/13, uchwała 3 sędziów Izby Pracy SN
