Pracodawca może żądać od pracownika opłaconych za niego składek
Jeśli płatnik składek po terminie uiścił składki ZUS, które powinien finansować ze swoich środków pracownik, może dochodzić ich zwrotu. Termin przedawnienia roszczenia liczy się od daty faktycznego ich opłacenia.
[if gte mso 9]><xml> <o:DocumentProperties> <o:Author>borowskaa</o:Author> <o:Version>11.6568</o:Version> </o:DocumentProperties> </xml><![endif]
[if gte mso 9]><xml> <w:WordDocument> <w:View>Normal</w:View> <w:Zoom>0</w:Zoom> <w:HyphenationZone>21</w:HyphenationZone> <w:PunctuationKerning /> <w:ValidateAgainstSchemas /> <w:SaveIfXMLInvalid>false</w:SaveIfXMLInvalid> <w:IgnoreMixedContent>false</w:IgnoreMixedContent> <w:AlwaysShowPlaceholderText>false</w:AlwaysShowPlaceholderText> <w:Compatibility> <w:BreakWrappedTables /> <w:SnapToGridInCell /> <w:WrapTextWithPunct /> <w:UseAsianBreakRules /> <w:DontGrowAutofit /> </w:Compatibility> <w:BrowserLevel>MicrosoftInternetExplorer4</w:BrowserLevel> </w:WordDocument> </xml><![endif][if gte mso 9]><xml> <w:LatentStyles DefLockedState="false" LatentStyleCount="156"> </w:LatentStyles> </xml><![endif][if gte mso 10]> <style> /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:Standardowy; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin:0cm; mso-para-margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:10.0pt; font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:#0400; mso-fareast-language:#0400; mso-bidi-language:#0400;} </style> <![endif]Tak orzekł Sąd Najwyższy w uchwale odpowiadając na pytanie prawne sądu II instancji. Chodziło o sprawę lekarzy i personelu medycznego zatrudnionych w szpitalu w latach 2005–2007. Osoby te pracowały na podstawie umowy-zlecenia. Szpital nie opłacał na bieżąco składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy. Umowy zawierano z innym podmiotem, ale praca faktycznie była wykonywana na rzecz szpitala, z którym zatrudnionych łączyły umowy o pracę. Wskutek tego medycy dostawali wyższą pensję.
Czytaj: Jedna składka, a potem wysokie świadczenia z tytułu macierzyństwa
ZUS w trybie kontroli w 2011 r. uznał, że składki były obowiązkowe i wydał decyzję, w której nakazał opłacenie zaległości. Szpital się odwołał, ale przegrał we wszystkich instancjach. Zaległe składki za zleceniobiorców zapłacił więc dopiero w 2012 r. na mocy prawomocnego wyroku. Stał się on zresztą podstawą dla szpitala do żądania od pracowników zwrotu części składek ubezpieczeniowych, które zapłacił a które nie zostały wcześniej potrącone z ich pensji. Wynagrodzenie pracownicze jest przecież pomniejszone o część składek finansowaną przez samego pracownika.
Pracownicy nie chcieli jednak oddać szpitalowi pieniędzy za składki za składki które za nich sfinansował szpital. Sprawa trafiła więc do sądu. Ten w I instancji podzielił ich rację. Uznał bowiem, że roszczenia ze stosunku pracy przedawniają się po trzech latach, a termin ten liczy się od dnia, w którym stało się ono wymagalne. A skoro już dawno upłynął, to pracownicy nie muszą oddawać szpitalowi swojej części składek. Sędziowie uznali również, że upłynął również okres przedawnienia należności wynikający z ustawy z 17 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. A zatem, jeśli szpital miał zaległości w składkach za 2007 rok, to termin przedawnienia upłynął w 2012 roku. Szpital złożył apelację. Sąd apelacyjny miał jednak wątpliwości. Zauważył, że w tej sprawie może być brany pod uwagę nie tylko ten pierwszy termin obowiązkowych składek, ale również data faktycznego ich uiszczenia. I z tą wątpliwością zadał pytanie prawne Sadowi Najwyższemu.
Sąd Najwyższy zagadnienie to rozstrzygnął w uchwale. Stwierdził, że płatnik może domagać się od podwładnych zwrotu opłaconej za nich części składek, którą powinni sami sfinansować. W takim wypadku zainteresowani otrzymywali bowiem zawyżoną wypłatę – ich wynagrodzenie nie zostało pomniejszone. Sąd Najwyższy uznał, że termin przedawnienia takich roszczeń wobec zatrudnionych liczy się dopiero od daty faktycznego, spóźnionego uiszczenia należności składkowych do ZUS, a nie od dnia ich wymagalności. Dla płatników oznacza to dłuższy czas na dochodzenie zwrotu pieniędzy od pracowników.
SN uzasadniał, że do tej sytuacji mają zastosowanie art. 405 i następne kodeksu cywilnego, czyli przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu.
Uchwała SN z 5 grudnia 2013 r., sygn. akt III PZP 6/13
Omówienie orzecznictwa pochodzi z Serwisu Prawa Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
